Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 39
Devanagari script
नैवाग्निर्दीप्यते तेषां जाठरश्च ततः परम् । आहारं वांछते नैव तन्न तेजोभिवर्धनम्
Transliteration
naivāgnirdīpyate teṣāṃ jāṭharaśca tataḥ param | āhāraṃ vāṃchate naiva tanna tejobhivardhanam
Translation
彼らの火は燃え立たず、ましてや消化の火もまた然り。食を欲することすらなく、ゆえに生命力と光輝は増さない。
Word by Word
नnot
न:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम्
एवat all
एव:
Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपातः
अग्निःfire
अग्निः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
दीप्यतेburns, is kindled
दीप्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदीप् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), आत्मनेपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; भावे/कर्मणि (is kindled/burns)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्
जाठरःgastric, digestive
जाठरः:
Karta-visheshana (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootजाठर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (अग्निः)
चand
च:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
ततःthen
ततः:
Sequence (क्रम)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्ययम्; क्रम/अनन्तरबोधकः (then/thereafter)
परम्further, moreover
परम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formअव्यय-प्रयोगः; परं = further/moreover (adverbial)
आहारम्food
आहारम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआहार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
वाञ्छतेdesires
वाञ्छते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवाञ्छ् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), आत्मनेपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्
नnot
न:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम्
एवat all
एव:
Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपातः
तत्that
तत्:
Karta/Theme (Topic/विषय)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; निर्देशः (that)
नnot
न:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम्
तेजोऽभिवर्धनम्increase of vitality/splendor
तेजोऽभिवर्धनम्:
Kriya-samarthya/Predicate (विधेय)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक) + अभिवर्धन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (तेजसः अभिवर्धनम्); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विधेय (predicate noun)
Speaker
Atithi (inferred from continuity)
Tirtha Mahatmya
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: A thin, anxious man sits before untouched food; the inner fire is dim, shown as a fading ember at the navel; surrounding shadows represent worry.
FAQs
Mental torment from craving can sap even bodily vitality; serenity and moderation support tejas.
The verse is embedded in the Hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya narrative of Nāgara-khaṇḍa.
None directly; it uses the image of digestive fire to underscore the cost of agitation and attachment.