Adhyaya 155

Verse 1

सूत उवाच । तथाऽन्ये तत्र तिष्ठंति वसवोऽष्टौ द्विजोत्तमाः । स्थानमेकं समाश्रित्य सर्वदैव प्रपूजिताः

スータは言った。「同様に、そこには他の神々も住まう――八柱のヴァスたちよ、二度生まれの最勝者よ。ひとつの聖なる座に依り、彼らは常に礼拝される。」

Verse 2

एकादश तथा रुद्रा आदित्या द्वादशैव तु । देववैद्यौ तथा चान्यावश्विनौ तत्र संस्थितौ

そこにはまた、十一のルドラと、まことに十二のアーディティヤが鎮座し、さらに天界の医師たる二柱――アシュヴィン双子――もそこに住まう。

Verse 3

देवतास्तत्र तिष्ठंति कोटिकोटिप्रनायकाः । एकैका ब्राह्मणश्रेष्ठाः कलिकालभयाकुलाः

その聖地には神々が住まう――数えきれぬ億々の群れを率いる導き手として。だが、最勝のバラモンよ、彼らは各々、カリの時代の恐怖におののいている。

Verse 4

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे यज्ञभागाप्तये सदा । अष्टम्यां शुक्लपक्षे तु मधुमासे व्यवस्थिते

ハータケーシュヴァラの聖なるクシェートラにおいて、祭祀の功徳の正当な分を得るため、マドゥ月（春）の到来した明半月の第八日（アシュタミー）に、この行をしかるべく修すべきである。

Verse 5

यस्तान्वसूञ्छुचिर्भूत्वा स्नात्वा धौतांबरो नरः । तर्पयित्वा द्विजश्रेष्ठान्पश्चात्संपूजयेन्नरः

身を清めて沐浴し、清浄な衣をまとい、まず最勝のバラモンたちにタルパナの供養を捧げて満足させ、その後にヴァスたちを余すところなく礼拝する者——これこそ正しい作法である。

Verse 6

वसवस्त्वा कृण्वन्निति मन्त्रेणानेन भक्तितः । नैवेद्यं च ततो दद्याद्वसवश्छंदसाविति

信愛をもって「Vasavas tvā kṛṇvan…」に始まるこの真言を唱え、ついでナイヴェーディヤ（食の供物）を捧げよ。さらに「Vasavaś chandasāv…」に始まる句をもって、礼拝を進めるべきである。

Verse 7

ततो धूपं सुगन्धं च यो यच्छति समाहितः । वसवस्त्वां जेतु तथा मन्त्रमेतमुदीरयेत्

次に、心を整えて香り高い薫香を捧げる者は、「Vasavas tvāṃ jetu…」に始まるこの真言をも併せて唱えるべきである。

Verse 8

आरार्तिकं ततो भूयो यः करोति द्विजोत्तमाः । वसवस्त्वां जेतु तथा श्रूयतां यत्फलं हि तत्

さらにまた、ああ最勝の再生者よ、同じく「Vasavas tvāṃ jetu…」を唱えつつ ārārtika（灯明を回して捧げる儀礼）を行う者がいるなら—その行いから実に生ずる果報を、今ここに聞け。

Verse 9

कन्याभिः कोटिभिर्यच्च पूजिताभिर्भवेत्फलम् । वसूनां चैव तत्सर्वमष्टभिस्तैः प्रपूजितैः

幾千万の乙女たちが礼拝して得るであろう功徳がいかほどであれ—そのすべては、八柱の神々ヴァス（Vasu）を正しく供養することによって得られる。

Verse 10

तथा ये द्वादशादित्यास्तस्मिन्क्षेत्रे व्यवस्थिताः । तान्स्थाप्य पूजयित्वा च सप्तम्यामर्कवासरे । सम्यक्छ्रद्धासमोपेतः पुष्पगन्धानुलेपनैः

同様に、その聖なるクシェートラに鎮まる十二のアーディティヤを、安置して供養し、サプタミー（第七日）で日曜日に、正しい信心を具えて、花と香と塗香をもって礼拝するなら—その作法は如法に成就する。

Verse 11

पश्चात्तत्पुरतस्तेषां समस्तान्येकविंशतिः । आदित्यव्रत संज्ञानि तस्य पुण्यफलं शृणु

その後、まさに彼らの面前において、総じて二十一の「アーディティヤ・ヴラタ」と称される誓戒がある。そこから生ずる清らかな聖なる功徳を聞け。

Verse 12

कोटिद्वादशकं यस्तु सूर्याणां पूजयेन्नरः । तत्फलं प्राप्नुयात्कृत्स्नं पूजयन्नात्र संशयः

しかし、スーリヤ（太陽神）の十二コーティ（十二クロール）もの諸相を礼拝する者は、この地での供養によってその果報を余すところなく得る—疑いはない。

Verse 13

तथैकादशरुद्रा ये तत्र क्षेत्रे द्विजोत्तमाः । एकस्थाने स्थितास्तेषां पूजया श्रूयतां फलम्

同様に、ああ最勝の再生者よ、その聖なる地に住し、一つの場所に共に安住する十一のルドラたち—彼らを礼拝することから生ずる果報を今聞け。

Verse 14

यस्तान्पूजयते भक्त्या स्थापयित्वा सुरेश्वरान् । चैत्रशुक्लचतुर्दश्यां जपेच्च शतरुद्रियम्

それら神々の主を正しく安置し、信愛をもって礼拝し、チャイトラ月の白分（明るい半月）の第十四日に「シャタルドリーヤ」を誦する者は—

Verse 15

एकादशप्रमाणेन कोटयस्तेन पूजिताः । भवंति नात्र संदेहः सत्यमेतन्मयोदितम्

この「十一」の尺度により、その礼拝によって功徳はクロールにも及ぶ—疑いはない。これは私が語った真実である。

Verse 16

यथा तावश्विनौ तत्र देववैद्यौ व्यवस्थितौ । आश्विने मासि चाश्विन्यां पूर्णिमायां तथा तिथौ

同じくそこには、二柱のアシュヴィン—神々の聖なる医師—が鎮まり坐し、さらにアーシュヴィナ月において、アシュヴィニー宿に当たる満月のティティに—

Verse 17

यस्तौ संपूजयित्वा तु ह्यश्विनीसूक्तमुच्चरेत् । द्विकोटि गुणितं पुण्यं सम्यक्तेन समाप्यते

しかし、その二柱を正しく供養し、さらに「アシュヴィニー・スークタ」を誦する者は、作法を如法に成就し、功徳は二倶胝倍に増大する。

Verse 19

सूत उवाच । तथाऽन्योऽपि च तत्रास्ति याज्ञवल्क्यप्रतिष्ठितः । पुष्पादित्य इति ख्यातः सर्वकामप्रदो नृणाम्

スータは言った。「同じくそこには、ヤージュニャヴァルキヤによって安置された別の神がある。『プシュパーディティヤ』として名高く、人々のあらゆる願いを授ける者である。」

Verse 20

यो यं काममभिध्याय तं पूजयति मानवः । स तं कृत्स्नमवाप्नोति यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

人がいかなる願いを心に念じてその御神（そこにて）を礼拝するなら、その願いは、たとえきわめて得難いものであっても、ことごとく成就する。

Verse 21

अपुत्रो लभते पुत्रान्धनार्थी धनमाप्नुयात् । बहुवैरोऽरिनाशं च विद्यार्थी शास्त्रविद्भवेत्

子なき者は子（男子）を得、財を求める者は財を得る。多くの怨敵に悩む者は敵の滅亡を得、学ぶ者はシャーストラに通暁する。

Verse 22

सप्तम्यामर्कवारेण यस्तं पश्यति मानवः । मुच्येद्दिनोद्भवात्पापान्महतोऽपिद्विजोत्तमाः

サプタミー（第七日）が日曜日に当たるとき、彼を拝見する者は、不吉な日々から生じた罪より解き放たれる――大罪であっても――おお、最勝の二度生まれよ。

Verse 23

पूजया हि प्रणश्येत पापं वर्षसमुद्भवम् । नाशं याति न संदेहस्तमः सूर्योदये यथा

まことに、礼拝によって一年に積もった罪は滅びる――疑いはない――太陽の昇るとき闇が消えるように。

Verse 24

अष्टोत्तरशतं चैव यः करोति प्रदक्षिणाम् । फलहस्तः स मुच्येत ह्याजन्ममरणादघात्

百八回の右繞（プラダクシナー）を行い、手に果物の供物を携える者は、幾度もの生死にまとわりつく罪より、まことに解き放たれる。

Verse 25

प्रदक्षिणां प्रकुवाणो यो यं काममभीप्सति । स तमाप्नोत्यसंदिग्धं निष्कामो मोक्षमाप्नुयात्

ある願いを求めて右繞を行う者は、その願いを疑いなく得る。しかれども、欲なき者は解脱（モークシャ）に至る。

Verse 26

संक्रांतौ सूर्यवारेण यः कुर्यात्स्नापनक्रियाम् । अभीष्टं सिध्यते तस्य मेषे वा यदि वा तुले

サンクラーンティの時に、日曜日に沐浴の儀（スナーパナ）を行えば、その人の大切な願いは成就する――メーシャ（牡羊）への移行であれ、トゥラー（天秤）への移行であれ。

Verse 27

तस्मिन्सर्वप्रयत्नेन वांछद्भिरीप्सितं फलम् । स देवो वीक्षणीयश्च पूजनीयो विशेषतः

ゆえに、望む果報を求める者はあらゆる努力を尽くしてその神を拝観し、ことさらに深い敬虔をもって礼拝し奉るべきである。

Verse 28

यद्देवैः सकलैर्दृष्टैश्चमत्कारपुरोद्भवैः । फलमाप्नोति तद्दृष्टौ तेन तत्फलमाप्नुयात्

諸天が驚異の都においてその御神を拝して得た果報は、そこで彼を拝観する者もまた、その同じ果報を得るのである。

Verse 29

।ऋषय ऊचुः । याज्ञवल्क्येन देवोऽसौ यदि तावत्प्रतिष्ठितः । पुष्पादित्यः कथं प्रोक्त एतन्नो वक्तुमर्हसि

聖仙たちは言った。「もしその神がヤージュニャヴァルキヤによってまことに安置されたのなら、なぜ『プシュパーディティヤ』と称されるのですか。どうか我らに説き明かしてください。」

Verse 31

अस्त्यत्र मेदिनीपृष्ठे सुपुरं वैदिशं महत् । नानासौध समाकीर्णं वरप्राकारशोभितम्

ここ地上には、ヴァイディシャと呼ばれる壮麗にして大いなる都がある。さまざまな楼閣が立ち並び、優れた城壁と囲郭によって美しく飾られている。

Verse 32

उद्यानशतसंकीर्णं तडागैरुपशोभितम् । तत्रासीत्पार्थिवश्रेष्ठश्चित्रवर्मेति विश्रुतः

その都は幾百もの園林に満ち、池や湖によっていよいよ麗しく飾られていた。そこには、チトラヴァルマンと名高い、王の中の最勝者が治めていた。

Verse 33

न दुर्भिक्षं न च व्याधिर्न च चौरकृतं भयम् । तस्मिञ्छासति धर्मज्ञे सततं धर्मवत्सले

法を知り、常に正法を愛するその王が治めるあいだ、飢饉も病もなく、盗賊による恐れもなかった。

Verse 34

तत्पुरे क्षत्रियो जात्या मणिभद्र इति स्मृतः । स वै धनेन संयुक्तः पितृपैतामहेन च

その都には、生まれながらのクシャトリヤで、マニバドラと呼ばれる者がいた。彼は父祖伝来の財宝に恵まれていた。

Verse 35

तत्पुरं सकलं चैव स राजा मंत्रिभिः सह । कुसीदाहृतवित्तेन वर्तते कार्य उत्थिते

その都全体と王は、諸大臣とともに、利取りの貸付で得た財を用いて、起こる諸事を取り仕切っていた。

Verse 36

स च कायेन कुब्जः स्याज्जराव्याप्तस्तथैव च । वलीपलितगात्रश्च ह्यत्यंतं च विरूपधृक्

そして彼の身は猫背となり、老いに覆われた。四肢には皺と白髪のしるしが現れ、姿はひどく醜く崩れた。

Verse 37

तथा चैव कुकीनाशः प्रभूतेऽपि धने सति । न ददाति स पापात्मा कस्यचित्किञ्चिदेव हि । न भक्षयति तृष्णार्तः स्वयमेव कथंचन

このように、莫大な財を持ちながらも、彼はすっかり没落した。罪深き心のその者は、誰にも一切施さなかった。渇愛に責められ、食をも自ら味わうことができなかった。

Verse 38

एवंविधोऽपि सोऽतीवविरूपोऽपि सुदुर्मतिः । प्रार्थयामास वै कन्यां स्वजात्यां वीक्ष्य सुंदरीम्

その男はそのように—きわめて醜く、邪な心を抱いていたが—なおも彼女の美しさを見て、自らと同じ共同体の乙女を求めて婚姻を願った。

Verse 39

बिंबोष्ठीं चारुदेहां च मुष्टिग्राह्यकृशोदरीम् । पद्मपत्रविशालाक्षीं गूढगुल्फां सुकेशिकाम्

その唇はビンバの実のように紅く、身はしなやかに麗しく、腰は拳で囲めるほど細かった。大きな眼は蓮の花弁のごとく、足首は整い、髪もまた美しかった。

Verse 40

रक्तां सप्तसु गात्रेषु त्रिगंभीरां तथा पुनः । सर्वलक्षणसंपूर्णां जातीयां सुमनोरमाम्

その身の七つの部位は紅みを帯び、また三つの優美な深みを備え、さらにあらゆる吉祥の相に満ちていた。同じ共同体の娘で、ことのほか心を奪う美しさであった。

Verse 41

क्षत्रियाद्द्विजशार्दूला दरिद्रेण च पीडितात् । तेन तत्सकलं वृत्तं भार्यायै संनिवेदितम्

おお、婆羅門の中の虎たちよ。貧しさに苦しめられていたその刹帝利は、起こったことのすべてを妻に語り告げた。

Verse 42

तच्छ्रुत्वा सा च दुःखेन मूर्च्छिता संबभूव ह । संबोधिता ततस्तेन वाक्यैर्दृष्टांतसंभवैः

それを聞くと彼女は悲しみによって気を失った。そこで彼は、譬え話を添えた言葉によって彼女を呼び覚まし、正気に戻させた。

Verse 43

क्षत्रिय उवाच । न सा विद्या न तच्छिल्पं न तत्कार्यं न सा कला । अर्थार्थिभिर्न तज्ज्ञानं धनिनां यन्न दीयते

クシャトリヤは言った。「学びも、技も、事業も、芸もなく、財を求める者が求めるいかなる知も、富める者が授けぬものはない。」

Verse 44

इह लोके च धनिनां परोऽपि स्वजनायते । स्वजनोऽपि दरिद्राणां कार्यार्थे दुर्जनायते

この世では、富める者には他人でさえ身内のようになる。だが貧しい者には、用事を果たす段になると、身内でさえ冷たく敵のようになる。

Verse 45

अर्थेभ्यो हि विवृद्धेभ्यः संभृतेभ्यस्ततस्ततः । प्रवर्तंते क्रियाः सर्वाः पर्वतेभ्यो यथापगाः

富が増し、あちこちから蓄え集められると、あらゆる営みが動き出す。山から川が流れ出るように。

Verse 46

पूज्यते यदपूज्योऽपि यदगम्योऽपि गम्यते । वंद्यते यदवन्द्योऽपि ह्यनुबंधो धनस्य सः

礼拝に値しない者さえ崇められ、近づくべきでない所にも近づき、拝むに値しない者にも頭を垂れる――それが財の結びつける力である。

Verse 47

अशनादिंद्रिया णीव स्युः कार्याण्यखिलानिह । सर्वस्मात्कारणाद्वित्तं सर्वसाधनमुच्यते

食などによって諸根が駆り立てられるように、この世のあらゆる働きも手段によって動かされる。ゆえに財は、すべてを成就させる道具と呼ばれる。

Verse 48

अर्थार्थी जीवलोकोऽयं श्मशानमपि सेवते । जनितारमपि त्यक्त्वा निःस्वः संयाति दूरतः

財を求めるこの生きとし生ける世は、火葬場にさえ通う。しかも人が無一文となれば、己を生んだ者すら捨てて遠くへ去ってゆく。

Verse 155

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पुष्पादि त्यमाहालये मणिभद्रवृत्तांते मणिभद्राय कन्याप्रदानार्थं क्षत्रियकृतनिजभार्यासंबोधनवर्णनंनाम पञ्चपञ्चाशदुत्तरशततमोऽध्यायः

かくして、尊き『スカンダ・マハープラーナ』（八万一千頌のサンヒター）中、第六のナーガラ・カーンダ、ハータケーシュヴァラ聖域マーハートミャ、マニバドラの説話において、「マニバドラに乙女を授けるため、クシャトリヤが自らの妻に語りかけたことの叙述」と題する第155章はここに終わる。

Verse 198

एतद्वः सर्वमाख्यातं माहात्म्यं वसुसंभवम् । आदित्यानां च रुद्राणामश्विनोर्द्विजसत्तमाः

このヴァスたちより生じた一切のマーハートミャは、いま汝らに語り尽くした、ああ最勝の二度生まれの者たちよ。これはまた、アーディティヤ、ルドラ、そして双子のアシュヴィンにも関わる。