Adhyaya 14

Verse 1

। सूत उवाच । यदन्यत्तत्र सञ्जातमाश्चर्यं द्विजसत्तमाः । तदहं कीर्तयिष्यामि रहस्यं हृदि संस्थितम्

スータは言った。「おお、最勝の二度生まれの者たちよ。そこに起こった他の驚異も、いま我が心に久しく秘めてきた奥義として語り明かそう。」

Verse 2

चमत्कारपुरे कश्चिद्वैश्यजातिसमुद्भवः । बभूव पुरुषो मूको दरिद्रेण समन्वितः

チャマトカーラプラには、ヴァイシャの家に生まれた一人の男がいた。彼は口がきけず、貧しさに苦しんでいた。

Verse 3

यो दौःस्थ्यात्सर्वलोकानां करोति पशुरक्षणम् । कुटुम्बभरणार्थाय संतुष्टो येनकेनचित्

貧しさゆえに、彼は人々のために家畜を守って仕えた。家族を養うため、得られるわずかなものにも満ち足りていた。

Verse 4

कदाचिद्रक्षतस्तस्य पशूंस्तान्वनभूमिषु । पशुरेको विनिष्क्रांतः स्वयूथात्तृणलोभतः

ある時、彼が森の地でそれらの家畜を見守っていると、草への欲に誘われて一頭が群れから離れ出た。

Verse 5

कृष्ण पक्षे चतुर्दश्यां चैत्रमासे द्विजोत्तमाः । न तदा लक्षितस्तेन गच्छमानो यदृच्छया

おお、最勝の二度生まれの者たちよ。チャイトラ月の黒分（暗半月）十四日、その獣は偶然にさまよい出たが、その時彼は気づかなかった。

Verse 6

अथ यावद्गृहं प्राप्तः स मूकः पशुपालकः । तावत्तस्य च गोः स्वामी भर्त्सयन्समुपागतः

さて、その口のきけぬ牛飼いが家に着くや否や、牛の持ち主が近づき、叱りつけてきた。

Verse 7

किं पाप न समायातः पशुरेकोऽद्य नो यथा । नूनं त्वया हतः सोऽपि विक्रीतोऽपिहितोऽथवा । तस्मा दानय मे क्षिप्रं निराहारोऽपि गां त्वरात्

「この罪深き者め、なぜ今日、わしの家畜が一頭も戻らぬのだ。きっとお前が殺したか、売ったか、隠したに違いない。ゆえに今すぐ牛を一頭差し出せ—食を断っていようと構わぬ、急げ！」

Verse 8

तच्छ्रुत्वा भयसंत्रस्तः स मूकः पशुपालकः । निष्क्रांतो यष्टिमादाय निराहारोऽपि मन्दिरात्

それを聞くと、口のきけぬ牛飼いは恐怖に震え、杖を手にして家を出た。食事すら取らぬままに。

Verse 9

ततोऽरण्यं समासाद्य वीक्षांचक्रे समंततः । सूक्ष्मदृष्ट्या स दुर्गाणि गहनानि वनानि च

やがて森に至ると、彼は鋭い注意をもって四方を探り、険しい峠道や深い林をくまなく見回した。

Verse 10

अथ तेन क्वचिद्दृष्टं पदं तस्य पशोः स्फुटम् । अटव्यां भ्रममाणेन परिज्ञातं च कृत्स्नशः

すると、ある所でその獣の足跡がはっきりと見えた。林野を巡り歩くうちに、彼はその跡筋を余すところなく把握した。

Verse 11

ततश्च तत्पदान्वेषी स जगाम वनाद्वनम् । चमत्कारपुरस्यास्य समंताद्द्विजसत्त माः

そののち彼はその足跡を求めて、森から森へと赴き、チャマトカーラプラと呼ばれるこの地の四方を巡り歩いた、ああ、二度生まれの最勝者よ。

Verse 12

एवं प्रदक्षिणा तस्य जाता पशुदिदृक्षया । स्थानस्य चैव निर्वेशे पशोश्चापिद्विजोत्तमाः

かくして、その獣を見出し（取り戻し）たいとの思いから、彼は結果としてプラダクシナー（右繞）を行い、その地の全域と獣の所在とをも確かめた、ああ、二度生まれの最勝者よ。

Verse 13

प्रदक्षिणावसाने च पशुर्लब्धो हि तेन सः । निशांतेऽथ गृहं नीत्वा स्वामिने विनिवेदितः

右繞が終わると、彼はまことにその獣を見つけた。やがて夜明け近く、家へ連れ帰り、その持ち主に差し出した。

Verse 14

चैत्रे पुण्यतमे मासि कृष्णपक्षे चतुर्दशीम् । क्षेत्रे पुण्यतमे देवास्तीर्थान्या यांति सर्वशः

最も功徳深いチャイトラ月、暗半月（クリシュナ・パクシャ）の十四日、その最も聖なるクシェートラにおいて、諸方の神々はティールタ（聖なる渡し場）へと悉く集い来る。

Verse 15

एवमज्ञानभावेन कृता ताभ्यां प्रदक्षिणा । पशुपालपशुभ्यां वै सुपुण्ये तत्र वासरे

かくして、無知のままにさえ、牧人とその獣とは、まことにその地で、きわめて功徳あるその日に、そのプラダクシナー（右繞）を成し遂げた。

Verse 16

निराहारस्य मूकस्य साहारस्य पशोस्तथा

—断食して沈黙していた者と、同じく餌を与えられていた獣について—

Verse 17

विना स्नानेन भक्षाच्च दैवाद्द्विजवरोत्तमाः । ततः काले व्यतिक्रांते कियन्मात्रे स्वकर्मतः । उभौ पंचत्वमापन्नौ पृथक्त्वेनायुषः क्षये

おお最勝の再生者たちよ。沐浴も食事もなく—宿命によって—しばし時が過ぎ、自らの業に従い、両者はそれぞれ寿命の尽きるとき、別々に「五つの終わり」すなわち死に至った。

Verse 18

ततश्च पशुपालस्तु दशार्णाधिपतेः सुतः । संजातस्तत्प्रभावेन पूर्वजातिमनुस्मरन्

そののち、その牧人は、かのティールタ／儀礼の力によって、ダシャールナの君主の子として生まれ、前生を想起していた。

Verse 20

अथागत्य स राजेंद्रस्तेनैव सह मंत्रिणा । कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां पुरस्तस्याः प्रदक्षिणाम्

やがてその王の主は、まさにその大臣とともにそこへ来たり、暗半月（クリシュナ・パクシャ）の十四日（チャトゥルダシー）に、彼女なる聖なる御前でプラダクシナー（右繞礼拝）を行った。

Verse 21

चक्रे संवत्सरस्यांते श्रद्धया परया युतः । निराहारश्च मौनेन पदातिर्द्विजसत्तमाः

おお最勝のバラモンたちよ。年の終わりに、彼は至上の信をもってそれを行い—断食し、マウナ（沈黙の誓い）を守り、徒歩で進んだ。

Verse 22

एकदा तत्र चाऽयाता मुनयः शंसितव्रताः । तीर्थे पापहरे पुण्ये विश्वामित्रसमुद्भवे

ある時、名高き誓戒を具えた牟尼たちがそこへ来た――罪を滅し功徳に満ち、ヴィシュヴァーミトラより生じた聖なるティールタへ。

Verse 23

याज्ञवल्क्यो भरद्वाजः शुनःशेपोऽथ गालवः । देवलो भागुरिर्धौम्यः कश्य पश्च्यवनो भृगुः

ヤージュニャヴァルキヤ、バラドヴァージャ、シュナハシェーパ、ガーラヴァ；さらにデーヴァラ、バーグリ、ダウミヤ、カシュヤパ、チャヴァナ、ブリグ――これらの聖仙がそこに到来した。

Verse 24

तथान्ये शंसिताऽत्मानो ब्रह्मचर्यपरायणाः । तीर्थयात्राप्रसंगेन तस्मिन्क्षेत्रे समागताः

また同様に、身を律し行いを讃えられ、ブラフマチャリヤ（梵行）に帰依する人々も、ティールタ巡礼の縁に導かれて、その聖なるクシェートラに集まった。

Verse 25

तान्दृष्ट्वा स महीपालः प्रणिपत्य कृतांजलिः । यथाज्येष्ठं यथाश्रेष्ठं पूजयामास भक्तितः

彼らを見て王は合掌してひれ伏し、年長と卓越に応じて一人一人を敬い、信愛（バクティ）をもって供養した。

Verse 26

ततस्तेषां स मध्ये च संनिविष्टो महीपतिः । तथागतः स भूपालः सर्वै स्तैश्चाभिनंदितः

それから王は彼らのただ中に座した。かくして一座に加わったその君主は、皆に迎えられ、称えられた。

Verse 27

ततश्चक्रुः कथा दिव्या मुनयस्ते महीपतेः । पुरतो मुनिमुख्यानां चरितानि महात्मनाम्

その後、かの聖仙たちは王に、神聖なる物語を語った――修行者の中でも最勝なる大霊たちの生涯と功徳の行いである。

Verse 28

राजर्षीणां पुराणानां धर्मशास्त्रसमुद्भवाः । आनंदं तस्य राजर्षेर्जनयंतो द्विजोत्तमाः

最勝の二度生まれ（ブラーフマナ）たちは、王仙に関するプラーナとダルマ・シャーストラに拠り、その教えによってその王仙の心に歓喜を生じさせた。

Verse 29

अथ क्वाऽपि कथांते स पार्थिवस्तैर्महर्षिभिः । पृष्टः कौतूहलाविष्टैर्दत्त्वा श्रौतीस्तदाशिषः

そしてある時、語りが結ばれると、王は――ヴェーダの作法に従って祝福を授けたのち――好奇心に満ちた大聖仙たちから問いを受けた。

Verse 30

ऋषय ऊचुः । वर्षेवर्षे महीपाल त्वमत्राऽगत्य यत्नतः । करोषि मंत्रिणा सार्धं पुरस्याऽस्य प्रदक्षिणाम्

仙人たちは言った。「大王よ、年ごとにあなたはここへ慎み深く来たり、宰相とともにこの都をプラダクシナー（右繞の巡礼）しておられる。」

Verse 31

अस्मिन्क्षेत्रे सुतीर्थानि संति पार्थिवसत्तम । तथाऽन्यानि प्रसिद्धानि देवतायतनानि च

「王の中の最勝者よ、この聖なるクシェートラには優れたティールタが数多くあり、また名高い神々の社（デーヴァター・アーヤタナ）――神々の住まう寺院もある。」

Verse 32

आदरस्तेषु वै राजन्नास्ति स्वल्पो ऽपि कर्हिचित् । एतन्नः कौतुकं जातं न चेद्गुह्यं प्रकीर्तय

王よ、あなたの彼らへの敬いは、いかなる時も少しも衰えることがありません。ゆえに我らは知りたく思う—もし秘事でないなら、どうかお説きください。

Verse 33

सूत उवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा विनयाऽवनतः स्थितः । स प्रोवाच वचो भूपः किंचिद्व्रीडासमन्वितः

スータは語った。彼らの言葉を聞くと、王は謙虚に立ち、慎み深く頭を垂れた。やがて、わずかな照れを含む抑えた口調で答えた。

Verse 34

यत्पृष्टोऽस्मि द्विजश्रेष्ठा युष्माभिः सांप्रतं मम । तद्गुह्यं न मयाऽख्यातं कस्यचिद्धरणीतले

「最勝の二度生まれの方々よ、いま汝らが私に問うたこと—この秘事は、地上の誰にも語ったことがない。」

Verse 35

तथाऽपि हि प्रकर्तव्यं युष्माकं सत्यमेव हि । अपि गुह्यतमं चेत्स्याच्छृण्वंतु मुनिसत्तमाः

「それでも、汝らの願いは必ず果たされねばならぬ。真実にして相応しいことだからだ。たとえ最奥の秘事であろうとも、最勝の聖仙たちは聞かれよ。」

Verse 36

सूत उवाच । ततः स कथयामास पूर्वजातिसमुद्भवम् । वृत्तांतं तन्मुनींद्राणां तेषां ब्राह्मणसत्तमाः

スータは語った。そこで彼は、最勝のバラモンたちよ、前生より起こった由来を語り始めた—あの尊き聖仙たちに関わる一切の顛末を。

Verse 37

यथा नष्टः पशुस्तस्य कृता यद्वदवेक्षणा । यथा प्रदक्षिणा जाता चमत्कारपुरस्य तु

彼の失われた獣がいかにして見いだされ、探索がいかに行われたか。さらに、驚異の都チャマトカーラプラをめぐるプラダクシナー（右繞の巡礼）がいかに成就したか。

Verse 38

जातिस्मृतिर्यथा जाता प्राक्तनी तत्प्रभावतः । राज्यप्राप्तिर्विभूतिश्च तथेष्टाप्तिः पदेपदे

その威力によって、前生の記憶（ジャーティスムリティ）がいかに起こり、王権と繁栄がいかに得られたか。さらに、望む果報が一歩ごとにいかに授けられたか。

Verse 39

तच्छ्रुत्वा मुनयः सर्वे प्रहृष्टाः पृथिवीपतेः । आशीर्वादान्बहून्दत्त्वा साधुसाध्विति चाऽब्रुवन्

それを聞いて、すべての聖仙たちは地上の主のために歓喜し、多くの祝福を授けて、「サードゥ、サードゥ（善きかな、善きかな）」と唱えた。

Verse 40

समुत्थाय ततश्चक्रुः पुरस्तस्याः प्रदक्षिणाम् । यथोक्तविधिना सर्वे श्रद्धया परया युताः

それから彼らは立ち上がり、説かれた作法のとおり、深き信（シュラッダー）を具えて、彼女の御前で皆そろってプラダクシナー（右繞）を行った。

Verse 41

गताश्च परमां सिद्धिं तत्प्रभावात्सुदुर्लभाम् । जपयज्ञप्रदानैर्या तीर्थसेवादिकैरपि

そしてその威力により、彼らは至上の成就（シッディ）に到達した。それは、ジャパ（誦持）や供犠、布施、あるいはティールタ奉仕などによってさえ得難いものである。

Verse 42

सोऽपि राजा स मन्त्री च जातौ वैमानिकौ सुरौ । अद्याऽपि तौ हि दृश्येते तारारूपौ नभस्तले

その王と大臣もまた、天の車に乗りて巡る天界の神々として再生した。今なお彼らは、星の姿となって大空に見えるのである。