Adhyaya 131

Verse 1

देव उवाच । एषा रात्रिः समादिष्टा दानवानां सुरेश्वरि । पिशाचानां च भूतानां राक्षसानां विशेषतः

神は言われた。「神々の女王よ、この夜はダーナヴァたちに割り当てられた。とりわけピシャーチャ、ブータ、そしてラークシャサに属する夜である。」

Verse 2

यत्किंचित्क्रियते कर्म तत्र स्नानादिकं शुभम् । तत्सर्वं जायते तेषां पुरा दत्तं स्वयंभुवा

その時に行われるいかなる行為も—沐浴に始まる吉祥の行いでさえ—すべて彼らにとって成就する。なぜなら太古に、自生者（ブラフマー）が自らそれを彼らに授けたからである。

Verse 3

मर्यादा तैः समं येन देवानां च यदा कृता । अर्हाणां यज्ञभागस्य काश्यपानामथाग्रजाम्

そして彼らと共に、神々に関して一定の境界・盟約が定められたとき—供犠（ヤジュニャ）の分け前に与るにふさわしい者、すなわちカश्यパ族の最も先立つ者たちについて—

Verse 4

तदर्थं दशसाहस्रा दानवा युद्ध दुर्मदाः । कुंतप्रासकरा भानुं रुंधन्त्युद्गतकार्मुकाः

そのために、戦いに狂った一万のダーナヴァらが、槍と投げ槍を携え、弓を引き上げて、太陽を遮り妨げる。

Verse 5

तमुद्दिश्य सहस्रांशुं यज्जलं परिक्षिप्यते । सावित्रेण च मन्त्रेण तेषां तज्जायते फलम्

千条の光を放つ太陽に向けて水を注ぎ、サーヴィトリーの真言を添えて行えば、その功徳の果は彼らに帰する。

Verse 6

ते हतास्तेन तोयेन वज्रतुल्येन तत्क्षणात् । प्रमुंचंति सहस्रांशुं नित्यमेव सुरेश्वरि

その水に打たれれば、力は金剛の雷のごとく、たちまち彼らは滅びる。おお、神々の女王よ。千条の光の太陽は常に解き放たれ、再び進みゆく。

Verse 7

एतस्मात्कारणात्तोयमस्त्ररूपं क्षिपाम्यहम् । संध्या कालं समुद्दिश्य भानुं संध्यां न पार्वति

このゆえに、私はこの水を武器の形として放ち、サンディヤーの時刻に向ける。おおパールヴァティーよ、これはサンディヤーを女性として礼拝するのではなく、太陽を護るための行いである。

Verse 8

यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदुत्तरतः स्थितः । उदयार्थं रविं यान्तं निरुन्धन्ति च दारुणाः

最勝の人が行うことを、後に立つ者たちはそのまま倣う。そして太陽が昇り出でようと進むとき、荒々しい者どもがこれを妨げる。

Verse 9

तेऽपि संध्याजलैर्देवि निहता ब्राह्मणोत्तमैः । मया च तं विमुञ्चंति मूर्च्छिता निपतन्ति च

女神よ、彼らもまた、最上のバラモンたちが執るサンディヤーの水によって打ち倒される。さらに我が威力によって彼を放ち、やがて気絶して倒れ伏す。

Verse 10

एतस्मात्कारणाद्देवि सन्ध्ययोरुभयोरपि । अहं चान्ये च विप्रा ये ते नमंति दिवाकरम्

このゆえに、女神よ、朝夕二つのサンディヤーにおいて、我も他のバラモンたちも、昼を生み出す者たる太陽に頭を垂れて礼拝する。

Verse 11

तस्मात्त्वं गृहमागच्छ त्यक्त्वेर्ष्यां पर्वतात्मजे । प्रशस्यां त्वां परित्यक्त्वा नान्यास्ति हृदये मम

ゆえに家へ戻りなさい、山の娘よ。嫉みを捨てよ。讃えられるべき汝を離れては、我が心に他はない。

Verse 12

देव्युवाच । निष्कामो वा सकामो वा संध्यां स्त्रीसंज्ञितामिमाम् । यत्त्वं नमसि देवेश तन्मे दुःखं प्रजायते

女神は言った。「欲なきときも、欲あるときも、女と称されるこのサンディヤーに汝が礼拝して頭を垂れるとき、神々の主よ、我が内に悲しみが生じる。」

Verse 13

तस्माद्गङ्गापरित्यागं सन्ध्यायाश्च विशेषतः । यावन्न कुरुषे देव तावत्तुष्टिर्न मे भवेत्

ゆえに神よ、汝がガンガーを、そしてとりわけサンディヤーを捨て去らぬかぎり、その時まで我は満足しない。

Verse 14

एवमुक्त्वाऽथ सा देवी विशेषव्रतमास्थिता । अवमन्य महादेवं प्रार्थयानमपि स्वयम्

かく語り終えると女神は殊勝の誓戒を受け、みずから懇願するマハーデーヴァをも顧みずにいた。

Verse 16

न च साम्ना व्रजेत्तुष्टिं कथंचिदपि पार्वती । मृषेर्ष्यांधारिणी देवी नैतत्स्वल्पं हि कारणम्

しかもパールヴァティーは、いかなる宥和によっても満たされなかった。理不尽な嫉妬さえ抱く女神は、これを決して小さな理由とは見なさなかった。

Verse 17

ततो मन्त्रप्रभावं तं विज्ञाय परमेश्वरः । ध्यानं धृत्वा सुसूक्ष्मेण ज्ञानेनाथ स्वयं ततः

そのときパラメーシュヴァラは、その真言の威力を悟り、深き禅定に入り、きわめて微妙なる霊知をもって自ら進み行った。

Verse 18

तमेव मन्त्रं मन्त्रेण न्यासेन च विशेषतः । सम्यगाराधयामास संपूज्यात्मानमात्मना

彼はその真言そのものを、真言行と、とりわけニヤーサ（nyāsa）によって正しく供養し、みずからをもってみずからを礼拝しつつ、真我を真我により鎮め奉った。

Verse 19

ततः स चिन्तयामास किमेतत्कारणं स्थितम् । विरक्ताऽपि ममोत्कण्ठां येनैषा प्रकरोति न

それから彼は思い巡らした。「いかなる因がここに働き、彼女は離欲しているにもかかわらず、なぜ私のうちに憧憬を燃え立たせないのか。」

Verse 21

तस्मान्नास्ति परः कश्चित्पूज्यपूज्यः स एव च । ऐश्वर्यात्सर्वदेवानामीशानस्तेन निर्मितः

ゆえに、これより上なる者はない。彼こそ唯一、最上に礼拝されるべき御方である。その主権の力により、イーシャーナ（Īśāna）は万神の主として定められた。

Verse 22

एवं यावत्स ईशानः समाराधयति प्रभुः । तावद्देवी समायाता मन्त्राकृष्टा च यत्र सः

主イーシャーナ（Īśāna）がそのように礼拝を続けておられる間、女神（デーヴィー）は真言に引き寄せられ、彼のいるその場所へと来臨した。

Verse 23

ततः प्रोवाच तं देवं प्रणिपत्यकृतांजलिः । ज्ञातं मया विभो सर्वं न मां त्यज तव प्रियाम्

そのとき彼女は、その神にひれ伏し合掌して申し上げた。「大いなる主よ、すべてを悟りました。どうか私をお捨てにならないでください――あなたの愛しき者を。」

Verse 24

तस्मादागच्छ गच्छावो यत्र त्वं वाञ्छसि प्रभो । क्षम्यतां देव मे सर्वं न कृतं यद्वचस्तव

「それゆえ、おいでください――主よ、あなたの望まれるところへ共に参りましょう。神よ、どうか私のすべてをお赦しください。あなたのお言葉のとおりに行いませんでした。」

Verse 25

ततस्तुष्टो महादेवस्तामालिङ्ग्य शुचिस्मिताम् । इदमूचे विहस्योच्चैर्मेघगम्भीरया गिरा

そのときマハーデーヴァは満ち足りて、清らかにやさしく微笑む彼女を抱きしめ、雷雲のごとく深い声で高らかに笑いながら、次の言葉を告げた。

Verse 26

यैषा त्वयाऽत्मभूतोत्था निर्मिता परमा तनुः । एतां या कामिनी काचित्पूजयिष्यति भक्तितः । अनेनैव विधानेन तस्या भर्ता भविष्यति

「汝の自己の存在より生じ、汝みずから造り成したこの最上の御姿を、いかなる女人も信愛をもってこの同じ作法により礼拝するなら、夫を得るであろう。」

Verse 27

तृतीयायां विशेषेण यावत्संवत्सरं शुभे । सा लभिष्यति सत्कान्तं पुत्रदं सर्वकामदम्

「とりわけトリティーヤー（陰暦第三日）に、吉祥なる者よ、一年のあいだ修するなら、彼女は高徳の夫、子を授ける者、あらゆる願いを満たす者を得る。」

Verse 28

तथैतां मामकीं मूर्तिमीशानाख्यां च ये नराः । तेषां दुष्टापि या कान्ता सौम्या चैव भविष्यति

「また、我が『イーシャーナー』と名づけられたこの御姿を礼拝する पुरुषたちは、たとえ愛しき者が荒き気性であっても、必ずや柔和にして淑やかとなる。」

Verse 29

ये पुनः कन्यकाहेतोः पूजयिष्यंति भक्तितः । यां कन्यां मनसि स्थाप्य तां लभिष्यन्त्यसंशयम्

「さらに、花嫁となる乙女を求めて信愛をもって礼拝する者は、心に望む乙女を据えるなら、疑いなくその乙女を得る。」

Verse 30

निष्कामाश्चापि ये मर्त्या पूजयिष्यंति सर्वदा । ते यास्यंति परां सिद्धिं जरामरणवर्जिताम्

「また、私欲なく常に礼拝する人々は、老いと死を離れた最上の成就へと至る。」

Verse 31

एवमुक्त्वा महादेवो वृषमारोप्य तां प्रियाम् । स्वयमारुह्य पश्चाच्च कैलासं पर्वतं गतः

かく語り終えると、マハーデーヴァは愛しき妃を聖なる牡牛に乗せ、ついで自らも騎乗して、カイラーサ山へと赴いた。

Verse 32

नारद उवाच तस्मात्तव सुतेयं या तामाराधयतु द्रुतम् । पञ्चपिण्डमया गौरीं यावत्संवत्सरं शुभाम्

ナーラダは言った。「ゆえに、そなたの娘は速やかにそのガウリーを敬い奉れ。五つの聖なるピンダで形づくられた吉祥のガウリーを、満一年のあいだ礼拝供養せよ。」

Verse 33

तृतीयायां विशेषेण ततः प्राप्स्यति सत्पतिम् । मुखप्रेक्षमतिप्रीतं रूपादिभिर्गुणैर्युतम्

そしてとりわけ第三月日（トリティーヤー）には、彼女は善き夫を得るであろう。ひと目その面貌を見れば喜びが湧き、容姿の美しさと諸々の徳を備えた人である。

Verse 34

शांडिल्युवाच । एवमुक्त्वा मुनिश्रेष्ठो नारदः प्रययौ ततः । तीर्थयात्रां प्रति प्रीत्या मम मात्रा विसर्जितः

シャーンディリヤは言った。「このように語り終えると、最上の聖仙ナーラダはそのまま去って行った。母は愛情をもって見送り、彼は聖なるティールタへの巡礼へと喜びつつ向かった。」

Verse 35

मयापि च तदादेशात्कौमार्येपि च संस्थया । पूजया वत्सरं यावत्पूजिता पतिकाम्यया

私もまた、その教えに従い、なお乙女の身でありながら定めの行を守って、夫を得たいと願いつつ、一年のあいだガウリーにプージャーを捧げ礼拝した。

Verse 36

तृतीयायां विशेषेण मार्गमासादितः शुभे । नैवेद्यैर्विविधैर्दानैर्गंधमाल्यानुलेपनैः

とりわけトリティーヤー（Tṛtīyā）の日、吉祥なるマールガ月（Mārgaśīrṣa）に始めて、種々のナイヴェーディヤ（食供）、布施、香、花鬘、塗香をもって礼拝が行われた。

Verse 37

तत्प्रभावादयं प्राप्तो जैमिनिर्नाम सद्द्विजः । कात्यायनि यथा दृष्टस्त्वया किं कीर्तितैः परैः

その修行の威力によって、「ジャイミニ」と名づけられた高徳のバラモンがここに現れた。おおカーティヤーヤニーよ、あなた自身が見たのだから、他者の語りに何の要があろうか。

Verse 38

तस्मात्त्वमपि कल्याणि पूजयैनां समाहिता । संप्राप्स्यसि सुसौभाग्यं मैत्रेय्या सदृशं शुभे

ゆえに、吉祥なる女性よ、あなたも心を整え、専念してこの女神を礼拝しなさい。善き者よ、あなたはマイトレーヤーに等しい、すぐれた夫婦の福徳を得るであろう。

Verse 39

त्वया न पूजिता चेयं कौमार्ये वर्तमानया । यावत्संवत्सरं गौरी तृतीयायां न चाधिकम्

あなたはまだ乙女であった頃、このガウリーをトリティーヤーの日に一年満ちるまで礼拝せず—それ以上も行わなかった—

Verse 40

सापत्न्यं तेन संजातं सौभाग्येपि निरर्गले । यथोक्तविधिना देवी सत्यमेतन्मयोदितम्

その怠りによって、あなたの幸運が他に妨げられぬにもかかわらず、共妻（サーパトニャ）の相が生じた。女神のごとき御方よ、これは定められた作法に従って私が述べた真実である。

Verse 41

सूत उवाच । श्रुत्वा कात्यायनी सर्वं शांडिल्या यत्प्रकीर्तितम् । ततः प्रणम्य तां पृष्ट्वा स्वमेव भवनं ययौ

スータは語った。シャーンディリヤーの説き明かしたすべてを聞き終えると、カーティヤーヤニーは彼女に礼拝し、さらに問いを発してから、自らの住まいへ帰って行った。

Verse 42

मार्गशीर्षेऽथ संप्राप्ते तृतीयादिवसे सिते । तां देवीं पूजयामास वर्षं यावकृतक्षणा

やがてマールガシールシャ月が来たとき――白分（明るい半月）の第三日に――彼女はその女神への礼拝を始め、誓願に定められた時刻を守りつつ、満一年のあいだ続けた。

Verse 43

गौरिणीर्भोजयामास मृष्टान्नैर्भोजनै रसैः । तैलक्षारपरित्यक्तैर्गन्धैः कुंकुमपूर्वकैः

彼女はガウリーを礼拝する女たちに、精妙な食、滋養ある料理、味わい深い供食を施した。また油やアルカリを交えぬ香を用い、まずクンクマ（聖なる赤粉）を供えて始めた。

Verse 44

ततस्तु वत्सरे पूर्णे याज्ञवल्क्यस्तदन्तिकम् । गत्वा प्रोवाच किं कष्टं त्वं करोषि शुचिस्मिते

そして一年が満ちると、ヤージュニャヴァルキヤは彼女のもとへ赴き、こう言った。「清らかな微笑みの君よ、いかなる苦行の労を重ねているのか。」

Verse 45

मया कांतेन रक्तेन कामदेन सदैव तु । तस्मादागच्छ गच्छाव स्वमेव भवनं शुभे

「我は汝の愛しき者。常に汝に結ばれ、願いを叶える者として、ここに在る。ゆえに来たれ。われらの住まいへ共に帰ろう、吉祥なる君よ。」

Verse 46

एवमुक्त्वा तु तां हृष्टां गृहीत्वा दक्षिणे करे । जगाम भवनं पश्चात्पुलकांकितगात्रजाम्

かく語り終えると、彼は歓喜する彼女の右手を取り、そののち家へと赴いた。彼女の身は悦びにより総身に鳥肌が立っていた。

Verse 47

ततः परं तया सार्धं वर्तते हर्षिताननः । मैत्रेय्या सहितो यद्वदविशेषेण सर्वदा

その後、彼は彼女と共に暮らし、顔は常に喜びに満ちていた。彼はいつも差別なく、マイトレーヤーに対すると同じように彼女を遇した。

Verse 48

ततः संजनयामास तस्यां पुत्रं गुणान्वितम् । कात्यायनाभिधानं च यज्ञ विद्याविचक्षणम्

それから彼は彼女に、徳を備えた一人の男子をもうけた。名をカーティヤーヤナ（Kātyāyana）といい、ヴェーダの祭式の智に通じ、明察に富んでいた。

Verse 49

पुत्रो वररुचिर्यस्य बभूव गुणसागरः । सर्वज्ञः सर्वकृत्येषु वेदवेदांगपारगः

その子はヴァラルチ（Vararuci）といい、徳の海であった。諸々の務めに通暁し、ヴェーダとその補助学（ヴェーダーンガ）を究めていた。

Verse 50

स्थापितोऽत्र शुभे क्षेत्रे येन विद्यार्थिनां कृते । समाराध्य विशेषेण चतुर्थ्यां शुक्लवासरे

ここ、この吉祥なる聖域において、彼は学ぶ者たちのためにとりわけ（神格を）安置した。白分（シュクラ・パクシャ）のチャトゥルティーの日に、殊更の帰依をもって礼拝供養してのちである。

Verse 51

महागणपतिर्भक्त्या सर्वविद्याप्रदायकः । यस्तस्य पुरतो विप्राः शांतिपाठविधानतः

そのマハーガナパティは、信愛（バクティ）をもって礼拝されると、あらゆる学知を授け給う。さらに御前において、バラモンたちは定められた作法に従い、安寧を祈るシャーンティ・パーṭハ（śānti-pāṭha）を誦する。

Verse 52

गृह्णाति पुष्पमालां यः पठेच्छक्त्या द्विजोत्तमाः । वेदांतकृत्स विप्रः स्यात्सदा जन्मनिजन्मनि

おお、二度生まれし者のうち最勝なる者たちよ。花鬘を手に取り、力の限りにこの讃歌を誦する者は、生まれ生まれにヴェーダーンタに成就したバラモンとなる。

Verse 53

अशक्त्या चाथ पाठस्य यो गृह्णाति धनेन च । स विशेषाद्भवेद्विप्रो वेदवेदांगपारगः

また、力及ばず誦せぬ者が、財による供養と支援によってこれを成すなら、その者もまた—とりわけ—ヴェーダとヴェーダーンガに通暁したバラモンとなる。

Verse 54

विदुषां स गृहे जन्म याज्ञिकानां सदा लभेत् । न कदाचित्तु मूर्खार्णां निन्दितानां कथञ्चन

その者は常に、学識ある者と祭祀（ヤジュニャ）に励む者の家に生を得る。いかなる時も、愚かで非難される者どもの中に生まれることはない。

Verse 131

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्य ईशानोत्पत्तिपंचपिंडिकागौरीमाहात्म्य वररुचिस्थापितगणपतिमाहात्म्यवर्णनं नामैकत्रिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः

かくして、『シュリー・スカンダ・マハープラーナ』八万一千頌のサンヒターにおいて、第六部ナーガラ・カーンダに属する、「ハータケーシュヴァラ聖域（Hāṭakeśvara-kṣetra）の偉大さ、イーシャーナ（Īśāna）より生じたパンチャピンディカー・ガウリー（Pañcapiṇḍikā-Gaurī）の偉大さ、ならびにヴァラルチ（Vararuci）により安置されたガナパティ（Gaṇapati）の偉大さの叙述」と題する第131章はここに終わる。