Adhyaya 25

Verse 1

लोमश उवाच । तत्रोपविविशुः सर्वे सत्कृताश्च हिमाद्रिणा । ते देवाः सपरिवाराः सहर्षाश्च सवाहनाः

ローマシャは言った。「そのとき一同はそこに座し、ヒマードリよりしかるべく敬われた。従者を伴うその神々は歓喜し、それぞれの乗り物（ヴァーハナ）に乗って来たのである。」

Verse 2

तत्रैव च महामात्रं निर्मितं विश्वकर्मणा । दीप्त्या परमया युक्तं निवासार्थं स्वयम्भुवः

またその地で、ヴィシュヴァカルマンは至上の光輝を具えた壮麗なる大宮殿を造り、自生者スヴァヤンブー（梵天ブラフマー）の住まいとした。

Verse 3

तथैव विष्णोस्त्वपरं भवनं स्वयमेव हि । भास्वरं सुविचित्र च कृतं त्वष्ट्रा मनोरमम् । वण्डीगृहं मनोज्ञं च तथैव कृतवान्स्वयम्

同様に、ヴィシュヌのためにも別の住まいが—まことに御自身の働きによって—造られた。燦然と輝き、妙なる意匠に満ち、トヴァシュトリが美しく作り上げたのである。さらに御自身は、讃歌の殿たるヴァンディー・グリハという、心喜ぶ楼閣をも造った。

Verse 4

तथैव श्वेतं परमं मनोज्ञं महाप्रभं देववरैः सुपूजितम् । कैलासलक्ष्मीप्रभया महत्या सुशोभितं तद्भवनं चकार

同様に、至上にして愛でたき、白く大いなる光輝を放つ宮殿が造られ、神々の中の最勝者たちに篤く礼拝された。その住まいは、カイラーサの吉祥そのものともいうべき、偉大な輝きによって美しく荘厳された。

Verse 5

तत्रैव शंभुः परया विभूत्या स स्थापितस्तेन हिमाद्रिणा वै

まさにその地で、シャンブ（シヴァ）はヒマードリによって、至高の威光と神聖なる栄光をもって安置され、玉座に据えられた。

Verse 6

एतस्मिन्नंतरे मेना समायाता सखीगणैः । नीराजनार्थं शंभुं च ऋषिभिः परिवारिता

その折、メーナーは女友だちの一団とともに到来し、さらに聖仙たちに囲まれて、シャンブ（シヴァ）にニラージャナ（吉祥の灯明を捧げて振りかざす儀礼）を行うためであった。

Verse 7

तदा वादित्रदिर्घोपैर्नादितं भुवनत्रयम् । नीराजनं कृतं तस्य मेनया च तपस्विनः

そのとき、楽器の長く響く音が鳴り渡り、三界がこだまするかのようであった。メーナーはその大いなる苦行の主にニラージャナを捧げた。

Verse 8

अवलोक्य परा साध्वी मेनाऽजानाद्धरं तदा । गिरिजोक्तमनुस्मृत्य मेना विस्मयमागता

見上げたとき、最も貞淑なるメーナーはその瞬間、ハラ（シヴァ）を見分けられなかった。やがてギリジャー（パールヴァティー）の言葉を思い起こし、メーナーは驚嘆に満たされた。

Verse 9

यद्वै पुरोक्तं च तया पार्वत्या मम सन्निधौ । ततोऽधिकं प्रपश्यामि सौंदर्यं परमेष्ठिनः । महेशस्य मया दृष्टमनिर्वाच्यं च संप्रति

「かつてパールヴァティーが私の面前で語ったこと——今、私はそれをも超えて、至高者の無上の美を見ている。まことに、この瞬間に私が拝するマヘーシャの威光は、言葉では言い尽くせない。」

Verse 10

एवं विस्मयमापन्ना विप्रपत्नीभिरावृता । अहतां बरयुग्मेन शोभिता वरवर्णिनी

かくして驚嘆に満ち、婆羅門たちの妻に囲まれた、肌の白き高貴なる婦人は、まだ身に着けぬ新しい衣の一対をまとい、ひときわ輝いた。

Verse 11

कंचुकी परमा दिव्या नानारत्नैश्च शोभिता । अंगीकृता तदा देव्या रराज परया श्रिया

さまざまな宝玉により輝く、最上にして神妙なる胸衣（カンチュキー）がそのとき女神に受け取られ、女神は比類なき吉祥の光を放って燦然とした。

Verse 12

बिभ्रती च तदा हारं दिव्यरत्नविभूषितम् । वलयानि महार्हाणि शुद्धचामीकराणि च

そののち女神は、天上の宝玉で飾られた首飾りを身に着け、さらに清らかな純金の、きわめて高価な腕輪をもまとった。

Verse 13

तत्रोपविष्टा सुभगा ध्यायंती परमेश्वरम् । सखीभिः सेव्यमाना सा विप्रपत्नीभिरेव च

そこに座した幸いなる婦人は、至上主パラメーシュヴァラを念じて瞑想し、友の女たちと婆羅門の妻たちとにより仕えられていた。

Verse 14

एतस्मिन्नंतरे तत्र गर्गो वाक्यमभाषत । पाणिग्रहार्थं शंभुं च आनयध्वं स्वमंदिरम् । त्वरितेनैव वेलायामस्यामेव विचक्षणाः

その間に、そこでガルガはこう告げた。「手取りの儀（婚礼）のため、シャンブ（シヴァ）を汝らの家へ連れて来なさい。急ぎなさい——まさにこの吉祥の時に、賢き者たちよ。」

Verse 15

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य गर्गस्य च महात्मनः । अभ्युत्थानपराः सर्वे पर्वताः सकलत्रकाः

大いなる魂をもつガルガの言葉を聞くや、山々の主たちは皆、全ての従者とともに、敬意を表して起ち上がり旅立とうと心を定めた。

Verse 16

महाविभूत्या संयुक्ताः सर्वे मंगलपाणयः । सालंकृतास्तदा तेषां पत्न्योलंकारमंडिताः

皆は大いなる威光を具え、手に吉祥の供物を携え、その時みごとに飾り立てられた。さらにその妻たちも、輝く装身具で荘厳された。

Verse 17

उपायनान्यनेकानि जगृहुः स्निग्धलोचनाः । तदा वादित्रघोषेण ब्रह्मघोषेण भूयसा

その優しい眼差しの者たちは多くの供物を手に取り、ついで楽器の轟きと、さらに高らかなヴェーダの誦唱のただ中で、

Verse 18

आजग्मुः सकलात्रास्ते यत्र देवो महेश्वरः । प्रमथैरावृतस्तत्र चंड्या चैवाभिसेवितः

一切の群れは、主マヘーシュヴァラのおられる所へと到り、そこでは主はプラマタたちに囲まれ、さらにチャンディーにも侍奉されていた。

Verse 19

तथा महर्षिभिस्तत्र तथा देवगणैः सह । एभिः परिवृतः श्रीमाञ्छंकरो लोकशंकरः

またそこには大聖仙たちが集い、神々の群れも伴っていた。彼らすべてに取り囲まれ、世を安んずる栄光のシャンカラがそこに顕れていた。

Verse 20

श्रुत्वा वादित्रनिर्घोषं सर्वे शंकरसेवकाः । उत्थिता ऐकापद्येन देवैरृषिभिरावृताः

楽器の轟き渡る響きを聞くや、シャンカラ（Śaṅkara）に仕える従者たちは皆ただちに立ち上がり、神々と聖仙（ṛṣi）に取り囲まれていた。

Verse 21

तथोद्यतो योगिनाचक्रयुक्ता गणा गणानां गणानां पतिरेकवर्चसाम् । शिवंपुरस्कृत्य तदानुभावास्तथैव सर्वे गणनायकाश्च

ついでガナ（Gaṇa）たちはヨーギニー輪（Yoginī-cakra）と結びつきつつ進み、ガナの主は比類なき光輝を放って出立した。シヴァ（Śiva）を先頭に戴き、威徳ある者たちも、ガナの将たちも、ことごとく進みゆく。

Verse 22

तद्योगिनी चक्रमतिप्रचंडं टंकारभेरीरवनिस्वनेन । चंडीं पुरस्कृत्य भयानकां तदा महाविभूत्या समलंकृतां तदा

そのとき、きわめて猛々しく恐るべきヨーギニー輪（Yoginī-cakra）が、太鼓の雷鳴と軍器の咆哮のただ中を押し寄せた。恐怖のチャンディー（Caṇḍī）を先頭に立て、彼女らは大いなる超常の威光に飾られて現れた。

Verse 23

कंठे कर्कोटकं नागं हारभूतं च कार सा । पदकं वृश्चिकानां च दंदशूकांश्च बिभ्रती

その首にはカルコータカ（Karkoṭaka）の大蛇を花鬘として掛け、さらに蠍で作られた飾りを帯び、毒蛇の数々をも装身具として携えていた。

Verse 24

कर्णावतंसान्सा दध्रे पाणिपादमयांस्तथा । रणे हतानां वीराणां शिरांस्युरसिचापरान्

彼女は手足で作られた耳飾りを着け、胸にはさらに別の戦利品――戦場で討たれた勇士たちの首級――を掲げていた。

Verse 25

द्वीपिचर्मपरीधाना योगिनीचक्रसंयुता । क्षेत्रपालावृता तद्वद्भैरवैः परिवारिता

彼女は豹の皮をまとい、ヨーギニーたちの輪と結びつき、聖域の守護者クシェートラパーラに囲まれ、また同様にバイラヴァたちを眷属として従えていた。

Verse 26

तथा प्रेतैश्च भूतैश्च कपटैः परिवारिता । वीरभद्रादयश्चैव गणाः परमदारुणाः । ये दक्षयज्ञनाशार्थे शिवेनाज्ञापितास्तदा

また彼女はプレータ（Preta）やブータ（Bhūta）、そして狡猾で恐るべき者どもに取り囲まれていた。ヴィーラバドラ（Vīrabhadra）をはじめとするガナ（Gaṇa）たち—この上なく凄惨なる者—は、その時シヴァ（Śiva）により、ダクシャ（Dakṣa）の祭祀（yajña）を滅ぼすため命じられた者であった。

Verse 27

तथा काली भैरवी च माया चैव भयावहा । त्रिपुरा च जया चैव तथा क्षेमकरी शुभा

またカーリー（Kālī）とバイラヴィー（Bhairavī）、恐怖をもたらすマーाया（Māyā）もいた。さらにトリプラー（Tripurā）とジャヤー（Jayā）、そして吉祥にして安寧を授けるクシェーマカリー（Kṣemakarī）もいた。

Verse 28

अन्याश्चैव तथा सर्वाः पुरस्कृत्य सदाशिवम् । गंतुकामाश्चोग्रतरा भूतैः प्रेतैः समावृताः

さらに多くの他の女神たちも—皆ことごとく—サダーシヴァ（Sadāśiva）を先頭に戴き、進み行かんと欲した。きわめて猛々しく、ブータ（Bhūta）とプレータ（Preta）に取り巻かれていた。

Verse 29

एताः सर्वा विलोक्याथ शिवभक्तो जनार्द्दनः । महर्षीश्च पुरस्कृत्य ह्यमरांश्च तथैव च । अनसूयां पुरस्कृत्य तथैव च ह्यरुंधतीम्

彼女らすべてを見届けると、シヴァに帰依するジャナールダナ（Janārdana）は進み出て、大聖仙たちと諸天を先頭に立て、さらにアナスーヤー（Anasūyā）を敬い、同じくアルンダティー（Arundhatī）をも敬った。

Verse 30

विष्णुरुवाच । चण्डीं कुरु समीपस्थां लोकपालनतां प्रभो

ヴィシュヌは言った。「主よ、チャンディーを近くに留め、諸世界の護持と統御をお任せください。」

Verse 31

तदुक्तं विष्णुना वाक्यं निशम्य जगदीश्वरः । उवाच प्रहसन्नेव चंडीं प्रति सदाशिवः

ヴィシュヌの言葉を聞くと、宇宙の主サダーシヴァは微笑み、チャンディーに向かって答えた。

Verse 32

अत्रैव स्थीयतां चंडीं यावदुद्वहनं भवेत् । मम भावान्विजानासि कार्याकार्ये सुशोभने

「花嫁を連れ去る時が来るまで、チャンディーはここに留まれ。麗しき者よ、なすべきこととなすべからざることにおける我が意を汝は知っている。」

Verse 33

एवमाकर्ण्य वचनं शंभोरमिततेजसः । उवाच कुपिता चंडी विष्णुमुद्दिश्य सादरम्

無量の光輝を放つシャンブの言葉を聞いて、チャンディーは憤ったが、なお礼を尽くしてヴィシュヌに向かい語った。

Verse 34

तथान्ये प्रमथाः सर्वे विष्णुमूचुः प्रकोपिताः । यत्रयत्र शिवो भाति तत्रतत्र वयं प्रभो

すると他のすべてのプラマタたちも憤り、ヴィシュヌに言った。「シヴァが顕現して輝くところ、そこにこそ我らもおります、主よ。」

Verse 35

त्वया निवारिताः कस्माद्वयमाभ्युदये परे । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा केशवोवाक्यमब्रवीत्

「なぜ大いなる事業のまさにその時に、あなたは我らを制したのか。」彼らの言葉を聞いて、ケーシャヴァは答えて語った。

Verse 36

चण्डीमुद्दिश्य प्रमथानन्यांश्चैव तथाविधान् । यूयं चैव मया प्रोक्ता मा कोपं कर्त्तुमर्हथ

チャンディーとプラマタたち、また同類の者たちに向けて、ケーシャヴァは言った。「汝らはすでに我が教えを受けた。怒りに身を任せてはならぬ。」

Verse 37

एवमुक्तास्तदा तेन चंडीमुख्या गणास्तदा । एकांतमाश्रिताः सर्वे विष्णुवाक्याज्ज्वलद्धृदः

彼にそう告げられると、チャンディーを先頭とするガナたちは人目のない場所へ退いた。ヴィシュヌの制止の言葉ゆえに、皆の胸はなお燃え立っていた。

Verse 38

तावत्सर्वे समायाताः पर्वतेंद्रस्य मंत्रिणः । सकलत्राः संभ्रमेण महेशं प्रति सत्वरम्

その間に、山の主の大臣たちは皆、家族を伴って到来し、興奮のうちにマヘーシャのもとへ急ぎ向かった。

Verse 39

पंचवाद्यप्रघोषेण ब्रह्मघोषेण भूयसा । योषिद्भिः संवृतास्तत्र गीतशब्देन भूयसा

そこでは五種の楽器の高鳴りが轟き、さらにそれにも増してヴェーダの誦唱が響き渡った。女たちに囲まれ、その場は吉祥の歌声によって幾度も鳴りわたった。

Verse 40

एवं प्राप्ता यत्र शंभुः सकलैः परिवारितः । आगत्य कलशैः साकं स्नापितो हि सदाशिवः । स्त्रीभिर्मंगलगीतेन सर्वाभरणभूषितः

かくして一行は、あらゆる眷属に囲まれて立つシャンブ（Śambhu）の御前に到った。ついでサダーシヴァ（Sadāśiva）は、カラシャ（聖なる水壺）に携えられた浄水にて沐浴を受け、女たちは吉祥の歌を唱えた。御身はあらゆる宝飾に飾られ、燦然と輝いた。

Verse 41

ऋषयो देवगंधर्वास्तथान्ये पर्वतोत्तमाः । शंभ्यग्रगास्तदा जग्मुः स्त्रियश्चैव सुपूजिताः । बभौ छत्रेण महता ध्रिमाणेन मूर्द्धनि

そのとき、リシたち、天のガンダルヴァ、また勝れた山より生まれた他の高貴なる者たちが、シャンブ（Śambhu）のため先頭に進んだ。手厚く敬われた女たちもまた同行した。御頭上には大いなる天蓋が捧げ持たれ、御身はいよいよ輝いた。

Verse 42

चामरै वीर्ज्यमानोऽसौ मुकुटेन विराजितः । ब्रह्मा विष्णुस्तथा चंद्रो लोकपालस्तथैव च

御身はチャーマラ（cāmara）の払子にて扇がれ、宝冠を戴いて輝いた。そこにはブラフマー、ヴィシュヌ、月神、そして諸世界の守護者ローカパーラもまた居並んでいた。

Verse 43

अग्रगा ह्यपि शोभंतः श्रिया परमया युताः । तथा शंखाश्च भेर्यश्च पटहानकगोमुखाः

先導する者たちは、至上の栄光に満ちてまばゆく輝いた。さらに、シャंख（法螺貝）、ベーリーの太鼓、パタハ、アーナカの鼓、そしてゴームカ（gomukha）の角笛が鳴り響いた。

Verse 44

तथैव गायकाः सर्वे परममंगलम् । पुनः पुनरवाद्यंत वादित्राणि महोत्सवे

また歌い手たちは皆、最上の吉祥をもたらす歌を唱えた。大いなる祭礼のさなか、楽器の音は幾度も幾度も奏でられた。

Verse 45

अरुंधती महाभागा अनसूया तथैव च । सावित्री च तथा लक्ष्मीर्मातृभिः परिवारिताः

大いなる福徳を具えたアルンダティー、アナスーヤー、サーヴィトリー、そしてラクシュミーもまた、母神たち（マートリカー）に囲まれて、その場に उपस्थितしていた。

Verse 46

एभिः समेतो जगदेकबंधुर्बभौ तदानीं परमेण वर्चसा । सचंद्रसूर्यानिलवायुना वृतः सलोकपालप्रवरैर्महर्षिभिः

彼らと相会したとき、世のただ一人の縁者たる御方は、その時、無上の光輝をもって輝き給うた。月と太陽、風（アニラ／ヴァーユ）、諸世界の最勝の守護者、そして大聖仙たちに囲まれて。

Verse 47

स वीज्यमानः पवनेनः साक्षाच्छत्रं च तस्मै शशिना ह्यधिष्ठितम् । सूर्यः पुरस्तादभवत्प्रकाशकः श्रियान्वितो विष्णुरभूच्च सन्निधौ

御方は風そのものに扇がれ、月はまさに御方の天蓋（かさ）として鎮まった。太陽は前に立って照明者となり、栄光を具えたヴィシュヌも近くに उपस्थितしていた。

Verse 48

पुष्पैर्ववर्षुर्ह्यवकीर्यमाणा देवास्तदानीं मुनिभिः समेताः । ययौ गृहं कांचनकुट्टिमं महन्महावि भूत्यापरिशोभितं तदा । विवेश शंभुः परया सपर्यया संपूज्यमानो नरदेवदानवैः

その時、聖仙たちと集った神々は、四方に散りゆく花を雨のごとく降らせた。シャンブは黄金の敷石をもつ大いなる御殿へと赴き、無量の威徳により荘厳されたその邸に入り給うた。王たち、神々、そしてダーナヴァらにより、最上の恭敬をもって供養されつつ。

Verse 49

एवं समागतः शंभुः प्रविष्टो यज्ञमण्डपम् । संस्तूयमानो विबुधैः स्तुतिभिः परमेश्वरः

かくしてシャンブは到来し、祭祀の मंडप（ヤジュニャ・マण्डパ）へと入られた。至上主パラメーシュヴァラは、神々により最上の讃歌をもって讃えられていた。

Verse 50

गजादुत्तारयामास महेशं पर्वतोत्तमः । उपविश्य ततः पीठे कृत्वा नीराजनं महत्

山々の中の最勝なる山は、マヘーシャを象から降ろして差し上げた。ついで御座にお坐し願い、盛大なるニラージャナ（アーラティー）の儀を奉修した。

Verse 51

मेनया सखिभिः साकं तथैव च पुरोधसा । मधुपर्कादिकं सर्वं यत्कृतं चैव तत्र वै

その場でメナーは、侍女たちとともに、また家の祭司とともに、マドゥパルカをはじめとする一切の供物を整えた。

Verse 52

ब्रह्मणा नोदितः सद्यः पुरोधाः कृतवान्प्रभुः । मंगलं शुभकल्याणं प्रस्तावसदृशं बहु

ブラフマーに促され、祭司はただちに、その時節にふさわしい数多の吉祥の作法—祝福と瑞兆—を執り行った。

Verse 53

अंतर्वेद्यां संप्रवेश्य यत्र सा पार्वती स्थिता । वेदिकोपरि तन्वंगी सर्वाभरणभूषिता

彼は内なる聖域へと導かれた。そこにはパールヴァティーが、細やかな肢体のまま祭壇の台上に立ち、あらゆる宝飾を身にまとっていた。

Verse 54

तत्रानीतो हरः साक्षाद्विष्णुना ब्रह्मणा सह । लग्नं निरीक्षमाणास्ते वाचस्पतिपुरोगमाः

そこへハラその御身が、ヴィシュヌによりブラフマーとともに導き入れられた。彼らは—ヴァーチャスパティを先頭として—ラグナ（吉時）を観じ始めた。

Verse 55

गर्गो मुनिश्चोपविष्टस्तत्रैव घटिकालये । यावत्पूर्णा घटी जाता तावत्प्रणवभाषणम्

聖仙ガルガは時を量る場所にそのまま坐し、ガティー（ghaṭī）が満ちるまで、プラナヴァ――聖なる「オーム」の誦唱が続いた。

Verse 56

ओंपुण्येति प्रणिगदन्गर्गो वध्वंजलिं दधे । पार्वत्यक्षतपूर्णं च शिवोपरि ववर्ष वै

「オーム、プンニャ（功徳）！」と唱えつつ、ガルガは花嫁の手を合掌（アンジャリ）に整えた。さらにパールヴァティーは、砕けぬ米粒アクシャタを両手に満たし、シヴァの上へと降り注がせた。

Verse 57

तया संपूजितो रुद्रो दध्यक्षतकुशादिभिः । मुदा परमया युक्ता पार्वती रुचिरानना

彼女は凝乳、アクシャタ、クシャ草などをもって、ルドラを法にかなって供養した。麗しき面差しのパールヴァティーは、至上の歓喜に満たされて礼拝を成就した。

Verse 58

विलोकयंती शंभुं तं यदर्थे परमं तपः । कृतं पुरा महादेव्या परेषां परमं महत्

彼女はそのシャンブ（Śambhu）を見つめていた――まさにこの御方のために、かつて大女神は、他のいかなるものをも凌ぐ至上の苦行を成し遂げたのである。

Verse 59

तपसा तेन संप्राप्तो जगज्जीवनजीवनः । नारदेन ततः प्रोक्तो महादेवो वृषध्वजः

その苦行によって、彼女は宇宙のあらゆる生きものの命そのものである主を得た。ついでナーラダは、牛旗を掲げる主（ヴリシャドヴァジャ）マハーデーヴァを説き明かした。

Verse 60

तथा गंगादिभिश्चन्यैर्मुनिभिः सनकादिभिः । प्रति पूजां कुरु क्षिप्रं पार्वत्याश्च त्रिलोचन । तदा शिवेन सा तन्वी पूजितार्घ्याक्षतादिभिः

同じく、ガンガーら諸聖と、サナカ等の牟尼たちと共に、急ぎ相互の礼拝を行え、三つ目の御方よ、パールヴァティーのためにも。するとそのほっそりとした女神は、シヴァによってアルギャ（供水）やアクシャタ（砕けぬ米）などの供物をもって礼拝された。

Verse 61

एवं परस्परं तौ च पार्वतीपरमेश्वरौ । अर्च्यमानौ तदानीं च शुशुभाते जगन्मयौ

かくしてパールヴァティーとパラメーシュヴァラは互いに礼拝し合った。その時、宇宙に遍満するその二柱は、崇敬を受けつつ、まばゆい光輝を放っていた。

Verse 62

त्रैलोक्यलक्ष्म्या संवीतौ निरीक्षंतौ परस्परम् । तदा नीराजितौ लक्ष्म्या सावित्र्या च विशेषतः । अरुंधत्या तदा तौ च दंपती परमेश्वरौ

三界の吉祥（ラクシュミー）の輝きに包まれ、二柱は互いを見つめ合った。ついでラクシュミー、ことにサーヴィトリーが、彼らにニラージャナ（吉祥の灯明を回し捧げる儀）を行い、その時アルンダティーもまた、至上の主たる神聖なる夫婦を敬って礼した。

Verse 63

अनसूया तथा शंभुं पार्वतीं च यशस्विनीम् । दृष्ट्वा नीराजयामास प्रीत्युत्कलितलोचना

またアナスーヤーも、シャンブ（シヴァ）と誉れ高きパールヴァティーを見て、二柱にニラージャナを捧げた。歓喜によりその眼は潤み、いっそう大きく見開かれていた。

Verse 64

तथैव सर्वा द्विजयोषितश्च नीराजयामासुरहो पुनः पुनः । सतीं च शंभुं च विलोकयंत्यस्तथैव सर्वा मुदिता हसंत्यः

同じように、その場にいたすべてのバラモンの妻たちは、幾度もニラージャナを行った。サティー（パールヴァティー）とシャンブを仰ぎ見て、皆が喜び、微笑み、楽しげに笑い合った。

Verse 65

लोमश उवाच । एतस्मिन्नंतरे तत्र गर्गाचार्यप्रणोदितः । हिमवान्मेनया सार्द्धं कन्यां दातुं प्रचक्रमे

ローマシャは言った。「その折、かの地で師ガルガに促され、ヒマヴァーンはメナーと共に、乙女を婚姻に授けるための準備を始めた。」

Verse 66

हैमं कलशमादाय मेना चार्द्धां गामाश्रिता । हिमाद्रेश्च महाभागा सर्वाभरणभूषिता

メナーは黄金の水瓶を携え、牝牛に寄り添って儀礼の場へ進んだ。ヒマードリの幸いなる后は、あらゆる宝飾で荘厳されていた。

Verse 67

तदा हिमाद्रिणा प्रोक्तो विश्वनाथो वरप्रदः । ब्रह्मणा सह संगत्य विष्णुना च तथैव च

そのときヒマードリは、恩寵を授けるヴィシュヴァナータに申し上げた。ブラフマーも共に来臨し、同じくヴィシュヌもまた集っていた。

Verse 68

सार्द्धं पुरोधसा चैव गर्गेण सुमहात्मना । कन्यादानं करोम्यद्य देवदेवस्य शूलिनः

家の祭官と大心のガルガと共に、私は今日、神々の神――三叉を執る主に、カニヤーダーナ（娘の奉献）を執り行う。

Verse 69

प्रयोगो भण्यतां ब्रह्मन्नस्मिन्समय आगते । तथेति मत्वा ते सर्वे कालज्ञा द्विजसत्तमाः

「ブラフマンよ、時が満ちた今、作法の次第を説き示されよ。」皆は「然り」と心に定め、時を知る最勝のバラモンたちは同意した。

Verse 70

कथ्यतां तात गोत्रं स्वं कुलं चैव विशेषतः । कथयस्व महाभाग इत्याकर्ण्य वचस्तथा । सुमुखेन विमुखः सद्यो ह्यशोच्यः शोच्यतां गतः

「いとし子よ、汝のゴートラ（氏族）と、とりわけ家系を語れ—幸いなる者よ、宣べよ。」その言葉を聞くや、端正な顔立ちの者はただちに背を向けた。悲嘆を超えていながら、彼らの目には嘆きの対象となった。

Verse 71

एवंविधः सुरवरैरृषिभिस्तदानीं गंधर्वयक्षमुनिसिद्धगणैस्तथैव । दृष्टो निरुत्तरमुखो भगवान्महेशो हास्यं चकार सुभृशं त्वथ नारदश्च

その時、最上の神々とリシたち、またガンダルヴァ・ヤクシャ・ムニ・シッダの群れによって、沈黙し答えぬ顔で立つバガヴァーン・マヘーシャが見られた。マヘーシャは大いに笑い、ついでナーラダも笑った。

Verse 72

वीणां प्रकटयामास ब्रह्मपुत्रोऽथ नारदः । तदानीं वारितो धीमान्वीणां मा वादय प्रभो

それからブラフマーの子ナーラダは、自らのヴィーナーを取り出した。その時、賢者は制されて言われた。「主よ、ヴィーナーを奏でてはなりません。」

Verse 73

इत्युक्तः पर्वतेनैव नारदो वाक्यमब्रवीत् । त्वया पृष्टो भवः साक्षात्स्वगोत्रकथनं प्रति

パルヴァタにそう言われて、ナーラダは答えた。「あなたはバヴァ（シヴァ）そのものに、御自身のゴートラを語ることを直接お尋ねになったのです。」

Verse 74

अस्य गोत्रं कुलं चैव नाद एव परं गिरे । नादे प्रतिष्ठितः शंभुर्नादो ह्यस्मिन्प्रतिष्ठितः

「彼にとって、ゴートラも家系もただナーダ（聖なる音）にほかならぬ、山々の最勝よ。シャンブはナーダに安立し、ナーダもまたまことに彼に安立する。」

Verse 75

तस्मान्नादमयः शंभुर्नादाच्च प्रतिलभ्यते । तस्माद्वीणा मया चाद्य वादिता हि परंतप

ゆえにシャンブ（Śambhu）はナーダ（Nāda）の本性より成り、ナーダによってこそ到達される。されば我は今日、まことにヴィーナー（vīṇā）を奏でた、敵を屈する者よ。

Verse 76

अस्य गोत्रं कुलं नाम न जानंति हि पर्वत । ब्रह्मादयो हि विवुधा अन्येषां चैव का कथा

おおパルヴァタ（Parvata）よ、彼のゴートラ（gotra）も家系（kula）も、さらには「名」さえ知られていない。梵天（Brahmā）ら諸天すら知らぬのなら、他の者については言うまでもない。

Verse 77

त्वं हि मूढत्वमापन्नो न जानासि हि किंचन । वाच्यावाच्यं महेशस्य विषया हि बहिर्मुखाः

汝は迷妄に堕ち、何ひとつ知らぬ。マヘーシャ（Maheśa）について語るべきこと、語るべからざることは、外に向いた感官の対象の及ぶところをまことに超えている。

Verse 78

येये आगमिकाश्चाद्रे नष्टास्ते नात्र संशयः । अरूपोयं विरूपाक्षो ह्यकुलीनोऽयमुच्यते

おおアドリ（Adri）よ、この山にあると汝が思ういかなるアーガマ（Āgamic）の権威も、失われている—疑いはない。この御方は無相であり、ヴィルーパークシャ（Virūpākṣa）と呼ばれつつも、家系なき者と説かれる。

Verse 79

अगोत्रोऽयं गिरिश्रेष्ठ जामाता ते न संशयः । न कर्त्तव्यो विमर्शोऽत्र भवता विबुधेन हि

おお山々の最勝者（Giriśreṣṭha）よ、この御方はあらゆるゴートラ（gotra）を超越する。まことに汝の婿である—疑いはない。ゆえに賢き者よ、この件についてこれ以上思案し、問いただしてはならぬ。

Verse 80

न जानंति हरं सर्वे किं बहूक्त्या मम प्रभो । यस्याज्ञानान्महाभाग मोहिता ऋषयो ह्यमी

すべての者がハラ（シヴァ）を知るわけではありません――わが主よ、何ゆえ多言を要しましょう。幸いなる御方よ、この聖仙たちでさえ、彼を知らぬがゆえに迷妄に惑わされたのです。

Verse 81

ब्रह्मापि तं न जानाति मस्तकं परमेष्ठिनः । विष्णुर्गतो हि पातालं न दृष्टो हि तथैव च

ブラフマーでさえ、その頂を知らない――至高の創造主の冠そのものを。ヴィシュヌもまたパーターラへ降りたが、同じくその終わりを見出せなかった。

Verse 82

तेन लिंगेन महता ह्यगाधेन जगत्त्रयम् । व्याप्तमस्तीति तद्विद्धि किमनेन प्रयोजनम्

知るがよい。あの巨大にして測り知れぬリンガによって、三界は遍く満たされている。これ以上探り究めて何になろう。

Verse 83

अनयाराधितं नूनं तव पुत्र्या हिमालय । तत्त्वतो हि न जानासि कथं चैव महागिरे

おおヒマーラヤよ、まことに彼は汝の娘によって礼拝された。だが汝は彼を真実のありさまにおいて知らぬ――いかで知り得よう、偉大なる山よ。

Verse 84

आभ्यामुत्पाद्यते विश्वमाभ्यां चैव प्रतिष्ठितम् । एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य नारदस्य महात्मनः

その二者より宇宙は生じ、またその二者によって宇宙は安立し支えられる。大いなる魂をもつナーラダのこの言葉を聞いて……

Verse 85

हिमाद्रिप्रमुखाः सर्वे तथा चेंद्रपुरोगमाः । साधुसाध्विति ते सर्वे ऊचुर्विस्मितमानसाः

ヒマードリ（ヒマラヤ）を先頭に、またインドラを先導とする者たちも、皆驚嘆の心で「善きかな、善きかな」と口々に言った。

Verse 86

ईश्वरस्य तु गांभीर्यं ज्ञात्वा सर्वे विचक्षणाः । विस्मयेन समाश्लिष्टा ऊचुः सर्वे परस्परम्

主（イーシュヴァラ）の深奥を悟った賢者たちは皆、驚嘆に包まれ、互いに語り合った。

Verse 87

ऋषय ऊचुः । यस्याज्ञया जगदिदं च विशालमेव जातं परात्परमिदं निजबोधरूपम् । सर्वं स्वतंत्रपरमेश्वरभागम्यं सोऽसौ त्रिलोकनिजरूपयुतो महात्मा

仙人たちは言った。「その御命令によって、この広大なる宇宙は生じた。彼は“彼岸をも超える者”、その本性は清浄なる自己覚知である。万有は自立自在なる至上主に属し、その大いなる霊は三界を己が姿として具えている。」