Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 7

Devanagari script

तदा वादित्रदिर्घोपैर्नादितं भुवनत्रयम् । नीराजनं कृतं तस्य मेनया च तपस्विनः

Transliteration

tadā vāditradirghopairnāditaṃ bhuvanatrayam | nīrājanaṃ kṛtaṃ tasya menayā ca tapasvinaḥ

Translation

そのとき、楽器の長く響く音が鳴り渡り、三界がこだまするかのようであった。メーナーはその大いなる苦行の主にニラージャナを捧げた。

Word by Word

• तदा: then
• तदा: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (temporal adverb)

• वादित्रदिर्घोपैः: with long sounds of instruments
• वादित्रदिर्घोपैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वादित्र + दीर्घ + उप (प्रातिपदिके)
• Form: समासः (वादित्रस्य दीर्घाः उपाः/उपशब्दाः इति भावः; वादित्र-दीर्घ-उप); पुल्लिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• नादितम्: was made to resound
• नादितम्: Karma (Predicate/कर्मणि-भाव)
• Type: Verb
• Root: √नद् (नद् शब्दे धातु) → नादित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मणि प्रयोगः (was resounded)

• भुवनत्रयम्: the three worlds
• भुवनत्रयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भुवन + त्रय (प्रातिपदिके)
• Form: द्विगु-समासः (त्रीणि भुवनानि); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• नीराजनम्: ārati (waving of lights)
• नीराजनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नीराजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्

• कृतम्: was performed
• कृतम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (कृञ् करणे धातु) → कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मणि प्रयोगः (was done)

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्

• मेनया: by Menā
• मेनया: Kartr (Agent in passive/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: मेना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम् (conjunction)

• तपस्विनः: of the ascetic
• तपस्विनः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तपस्विन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्

Speaker

Lomaśa (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A grand nīrājana: Menā waves lamps before the ascetic Lord; long, resonant instrument tones swell as if echoing through the three worlds; sages witness the rite.

Characters & Entities

• Menā
• Śiva (as tapasvī, implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Worship engages the whole cosmos—sound and light become offerings that align devotees with divine presence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra/Himālaya, where Śiva is ceremonially honoured with music and nīrājana.

What ritualistic prescription is mentioned?

Nīrājana (ārati) accompanied by vāditra (instrumental music).