Adhyaya 19

Verse 1

लोमश उवाच । एवं संबोधितो दैत्यो गुरुणा भार्गवेण हि । उवाच प्रहसन्वाक्यं मेघगंभीरया गिरा

ローマシャは言った。師バールガヴァにそのように諭されると、ダイティヤは微笑みつつ、雷雲のごとく深い声で言葉を発した。

Verse 2

त्वयोक्तोहं हितार्थाय यैर्वाक्यैश्चालितोऽस्म्यहम् । तव वाक्यं मम प्रीत्यै हितमप्यहितं भवेत्

あなたは我が益のために語り、あなたの言葉によって私は行動へと促された。だが私を喜ばせようとしての忠告は、善意であっても害となり得る。

Verse 3

दास्यामि भिक्षितं चास्मै विष्मवे बटुरूपिणे । पात्रीभूतो ह्ययं विष्णुः सर्वकर्मफलेश्वरः

私は、若き梵行者（ブラフマチャーリン）の姿で来られたこのヴィシュヌに施しを捧げよう。まさにこのヴィシュヌこそ受施にふさわしく、あらゆる業の果を授ける主である。

Verse 4

येषां हृदि स्थितो विष्णुस्ते वै पात्रतमा ध्रुवम् । यस्य नाम्ना सर्वमिदं पवित्रमिव चोच्यते

心にヴィシュヌ（Viṣṇu）を宿す者こそ、疑いなく最もふさわしい受け手である。その御名によって、この一切は浄められたかのように語られる。

Verse 5

येन वेदाश्च यज्ञाश्च मंत्रतंत्रादयो ह्यमी । सर्वे संपूर्णतां यांति सोऽयं विश्वेश्वरो हरिः

ヴェーダと供犠、またマントラやタントラなどの諸儀礼がことごとく円満に成就するのは、彼による。彼こそハリ（Hari）、宇宙の主である。

Verse 6

आगतः कृपया मेद्य सर्वात्मा हरिरीश्वरः । उद्धर्तुं मां न संदेह एतज्जानीहि तत्त्वतः

今日、慈悲ゆえに、万有の自己たる主ハリ（Hari）が私のもとへ来られた。疑うなかれ――彼は私を引き上げるために来られたのだ。これを真実として知れ。

Verse 7

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा चुकोप च रुषान्वितः । भार्गवः शप्तुमारेभे दैत्येंद्रं धर्म्मवत्सलम्

その言葉を聞くや、バールガヴァ（Bhārgava）は憤怒に燃え、怒りに満ちて、ダルマを愛する者であったにもかかわらず、ダイティヤの王を呪い始めた。

Verse 8

मम वाक्यमतिक्रम्य दातुमिच्छस्यरिंदम । विगुणो भव रे मंद तस्मात्त्वं निःश्रिको भव

「おお、敵を屈する者よ！我が言葉を踏み越えて施しを望むゆえに、汝は功徳を失うであろう。愚鈍なる者よ、ゆえに『ニフシュリーカ（niḥśrīka）』—繁栄と福運を奪われた者となれ。」

Verse 9

एवं शशाप च तदा परमार्थविज्ञं शिष्यं महात्मानमगाधबोधम् । स वै जगामाथ महाकविस्त्वरात्स्वमाश्रमं धर्म्मविदां वरिष्ठः

かくしてその時、大聖仙は弟子を呪った――最高真理を悟り、大いなる魂を備え、測り知れぬ智慧をもつ者を。ついで法（ダルマ）に最も通じた大詩人バールガヴァは、ただちに自らのアーシュラマへと去って行った。

Verse 10

गते तु भार्गवे तस्मिन्बलिर्विरोचनात्मजः । वामनं चार्चयित्वा स महीं दातुं प्रचक्रमे

バールガヴァが去ったのち、ヴィローチャナの子バリは、ヴァーマナを礼拝供養し、地を施す行いを始めた。

Verse 11

विंध्यावलिः समागत्य बलेरर्द्धांगशोभिता । अवनिज्य बटोः पादौ प्रददौ विष्णवे महीम्

バリの高貴な半身としてその威光を飾るヴィンディヤーヴァリーが進み出て、若き行者（ヴァーマナ）の御足を洗い、地をヴィシュヌに捧げた。

Verse 12

संकल्पपूर्वेण तदा विधिना विधिकोविदः । संकल्पेनैव महता ववृधे भगवानजः

その時、作法に通じた者は、厳粛なるサンカルパ（誓願）を先立て、正しい儀軌によりこれを執り行った。するとその大いなるサンカルパの力のみによって、不生の主アジャは拡大し始めた。

Verse 13

यदैकेन मही व्याप्ता विष्णुना प्रभविष्णुना । सर्वे स्वर्गा द्वितीयेन व्याप्तास्तेन महात्मना

力あるヴィシュヌが一歩にて大地を遍く満たしたとき、第二の一歩にて、その大いなる御心の者は諸天すべてを遍満した。

Verse 14

सत्यलोकगतो विष्णोश्चरणः परमेष्ठिना । कमण्डलुगतेनैव अंभसा चावनेनिजे

ヴィシュヌの御足はサティヤローカに至り、パラメーシュティン（梵天ブラフマー）は自らのカマンダル（水瓶）にある水でその御足を洗い清めた。

Verse 15

तत्पादसंपर्कजलाच्च जाता भागीरथी सर्वसुमंगला च । यया त्रिलोकी च कृता पवित्रा यया च सर्वे सगराः समुद्धृताः । यया कपर्दः परिपूरितो वै शंभोस्तदानीं च भगीरथेन

その御足に触れた水より、バーギーラティー—すなわちガンガー、あらゆる吉祥を具える聖流—が生じた。彼女によって三界は清められ、サガラの子らはことごとく救われた。さらにその時、バギーラタが彼女を降ろした折、シャンブ（シヴァ）の結髪（ジャター）はその流れで満ちた。

Verse 16

तीर्थानां तीर्थमाद्यं च गंगाख्यमवतारितम् । तद्विष्णोश्चरणेनैव समेतं ब्रह्मणा कृतम्

あらゆるティールタの中の根源にして最上のティールタ、ガンガーと名づけられるものが降ろされた。これはヴィシュヌの御足そのものによって成り、梵天ブラフマーにより成就された。

Verse 17

त्रिविक्रमात्परो ह्यात्मा नाम्ना त्रिविक्रमोऽभवत् । त्रिविक्रमक्रमाक्रांतं त्रैलोक्यं च तदाऽभवत्

三歩の歩みによって、至上の自己は「トリヴィクラマ（三歩者）」の名で知られるようになった。その時、三界はトリヴィクラマの御足の歩みのうちに包み込まれた。

Verse 18

पदद्वयेन वा पूर्णं जगदेतच्चराचरम् । विहाय तत्स्वरूपं च देवदेवो जनार्द्दनः । पुनश्च बटुरूपोऽसावुपविश्य निजासने

二歩のみで、この動くものと動かぬものより成る全宇宙は満ち満ちた。やがて神々の神ジャナールダナは、その遍満の御姿を退け、再び若き梵行者（ブラフマチャーリン）の姿となって、自らの座に坐した。

Verse 19

तदा देवाः सगंधर्वा मुनयः सिद्धचारणाः । आगताश्च बलेर्यज्ञं द्रष्टुं यज्ञपतिं प्रभुम्

そのとき、神々はガンダルヴァたちとともに、また牟尼・シッダ・チャーラナの聖衆を伴い、バリの祭祀を見届け、祭祀の主たる प्रभुを拝しに来集した。

Verse 20

तत्र ब्रह्मा समागत्य स्तुतिं चक्रे परात्मनः । बलेस्तत्रैव चान्येन च दैत्येंद्राश्चागतास्त्वरम्

そこへ梵天が来臨し、至上のアートマンに讃歌を捧げた。さらに同じ場所へ、ほかのダーナヴァの王たちも急ぎバリのもとへ集まった。

Verse 21

एभिः सर्वैः परिवृतो वामनो बलिसद्मनि । उपविश्यासने सोऽथ उवाच गरुडं प्रति

皆に囲まれて、ヴァーマナはバリの広間で座に就いた。ついでガルダに向かって語った。

Verse 22

दैत्योऽसौ बालिशो भूत्वा दत्तानेन मही मम । त्रिपदक्रमणेनैव गृहीतं च पदद्वयम्

「あのダイティヤは愚かにも、わたしに大地を与えた。三歩の歩みそのものによって、すでに二歩は踏み取り、我がものとした。」

Verse 23

पदमेकं प्रतिश्रुत्य न ददाति हि दुर्मतिः । तस्मात्त्वया गृहीतव्यं तृतीयं पदमेव च

「一歩を約したのに、あの邪心の者は与えようとしない。ゆえに汝は第三の一歩をも奪い取るがよい。」

Verse 24

इत्युक्तो गरुडस्तेन वामनेन महात्मना । वैरोचनिं विनिर्भर्त्स्य वाक्यं चेदमुवाच ह

大いなる魂をもつヴァーマナにそう告げられると、ガルダはヴァイローチャナの子バリを叱責し、次の言葉を述べた。

Verse 25

रे बले किं त्वया मूढ कृतमस्ति जुगुप्सितम् । अविद्यमाने ह्यर्थे हि किं ददासि परमात्मने । औदार्येण हि किं कार्यमल्पकेन त्वयाधुना

「おいバリよ、愚か者め——おまえは何という卑しく恥ずべきことをしたのだ。何も残らぬとき、至上の自己パラマートマンに何を捧げるつもりか。いまやわずかにまで減じた身で、施しの大らかさに何の益があるのだ。」

Verse 26

इत्युक्तो बलिराविष्टः स्यमानः खगेश्वरम् । वक्ष्यमाणमिदं वाक्यं गरुत्मन्तं तदाऽब्रवीत्

そう言われると、バリは心を揺さぶられ、いよいよ動揺しつつ、鳥の王たるガルダがその言葉を述べているさなかに、こう答えた。

Verse 27

समर्थोस्मि महापक्ष गृपणो न भवाम्यहम् । येनेदं कारितं सर्वं तस्मै किं प्रददाम्यहम्

バリは言った。「大いなる翼をもつ者よ、私はまだ成し得る。私は吝嗇にはならぬ。これらすべてを成り立たせた御方に、いったい何を捧げぬというのか。」

Verse 28

असमर्थो ह्यहं तात कृतोऽनेन महात्मना । तदोवाच बलिं सोऽपि तार्क्ष्यपुत्रो महामनाः

「尊き御方よ、この大いなる魂の御方によって、私は無力にされた。」そのとき、タークシャの子（ガルダ）もまた、高貴な心をもってバリに語りかけた。

Verse 29

जानन्नपि च दैत्येंद्र गुरुणापि निवारितः । विष्णवेऽपि महीं प्रादास्त्वया किं विस्मृतं महत्

おおダイティヤの主よ！結果を知り、師が制したにもかかわらず、なお汝は大地をヴィシュヌに捧げた——その偉大なる誓願を忘れたのか。

Verse 30

दातव्यं तत्पदं विष्णोस्तृतीयं यत्प्रतिश्रुतम् । न ददासि कथं वीर निरयेच पतिष्यसि

汝が約したヴィシュヌの第三の歩みは、必ず捧げねばならぬ。与えぬなら、いかで勇者と呼ばれよう。汝は地獄にも堕ちる。

Verse 31

न ददासि तृतीयं च पदं मे स्वामिनः कथम् । बलाद्गृह्णामि रे मूढ इत्युक्त्वा तं महासुरम् । बबंध वारुणैः पाशैर्विरोचन सुतं तदा

「我が主に第三の歩みを捧げぬとはいかなることか。与えぬなら、愚か者よ、力ずくで奪い取る！」そう言って、その時ヴィローチャナの子バリなる大アスラを、ヴァルナの縄で縛り上げた。

Verse 32

नितरां निष्ठुरो भूत्वा गरुडो जयतां वरः । बद्धं स्वपतिमालोक्य विंध्यावलिः समभ्ययात्

勝利者の中の最勝たるガルダは、いよいよ峻厳となって揺るがず立った。夫が縛られているのを見て、ヴィンディヤーヴァリーは前へ進み出た。

Verse 33

बाणमेकं समारोप्य वामनस्याग्रतः स्थिता । वामनेन तदा पृष्टा केयं चात्राग्रतः स्थिता

彼女は一本の矢をつがえ、ヴァーマナの前に立った。するとヴァーマナは問うた。「ここで我が前に立つのは誰か。」

Verse 34

तदोवाच महातेजाः प्रह्लादो ह्यसुराधिपः । बलेः पत्नीति त्वां प्राप्ता इयं विंध्यावली सती

そのとき、大いなる光威を放つ阿修羅の主プラフラーダは言った。「この貞淑なるヴィンディヤーヴァリーは、バリの妃として汝のもとに来たのだ。」

Verse 35

प्रह्लादस्य वचः श्रुत्वा वामनो वाक्यमब्रवीत् । ब्रूहि विंध्यावले वाक्यं किं कार्यं ते करोम्यहम् । एवमुक्ता भगवता विंध्यावलिरभाषत

プラフラーダの言葉を聞いて、ヴァーマナは告げた。「ヴィンディヤーヴァリーよ、申してみよ。汝のために我は何をなそうか。」主にこのように問われ、ヴィンディヤーヴァリーは答えた。

Verse 36

विन्ध्यावलिरुवाच । कस्माद्बद्धो मम पतिर्गरुडेन महात्मना । तत्कथ्यतां महाभाग त्वरन्नेव जनार्द्दन । तदोवाच महातेजा बटुवेषधरो हिः

ヴィンディヤーヴァリーは言った。「なぜ我が夫は、大いなる魂をもつガルダによって縛られたのですか。幸いなるジャナールダナよ、急ぎ告げてください。」すると、梵行の童子の姿をまとった光輝の御方が答えた。

Verse 37

श्रीभगवानुवाच । अनेनैव प्रदत्ता मे मही त्रिपदलक्षणा । पदद्वयेन च मयाक्रांतं त्रैलोक्यमद्य वै

世尊は仰せになった。「彼によって、三歩に量られるこの大地は我に与えられた。そして二歩をもって、我は今日まことに三界を遍く覆った。」

Verse 38

अनेन मम दातव्यं तृतीयं पदमेव च । तस्माद्बद्धो मया साध्वि गरुडेनैव ते पतिः

「この誓約により、第三の歩みもまた我に捧げられねばならぬ。ゆえに、貞淑なる女よ、汝の夫は我によって縛られたのだ――まさしくガルダによって。」

Verse 39

श्रुत्वा भगवतो वाक्यमुवाच परमं वचः । प्रतिश्रुतमनेनैव न दत्तं हि तव प्रभो

主の御言葉を聞いて、彼女は至高の返答を述べた。「おお主よ、彼が約したものは、いまだあなたに捧げられておりません。」

Verse 40

क्रांतं त्रिभुवनं चाद्य त्वया विक्रमरूपिणा । तदस्माकं विजघ्नीथाः स्वर्गे वाप्यथवा भुवि

「今日、宇宙の大歩そのものとして、あなたは三界を踏破されました。ゆえに残る一歩を、天においても地においても、われらの上にお下しください。」

Verse 41

किंचिन्न दत्ता हि विभो देवदेव जगत्पते । प्रहस्य भगवानाह तदा विंध्यावलिं प्रभुः

「何ひとつ捧げられておりません、遍在の主、神々の神、世界の主よ。」そのとき福徳ある主は微笑み、ヴィンディヤーヴァリーに語りかけた。

Verse 42

पदानि त्रीणि मे चाद्य दातव्यानि कुतोऽधुना । शीघ्रं वद विशालाक्षि यत्ते मनसि वर्त्तते । तदोवाच च सा साध्वी ह्युरुक्रममवस्थिता

主は言われた。「今なお、わたしには三歩が与えられるべきだが、いまそれをいかに成し遂げようか。大きな瞳の者よ、心にあることを速やかに語れ。」するとその貞淑なる女性は、ウルクラム（ヴィシュヌ）の御前に立ち、語った。

Verse 43

त्वया कुतो वेयमुरुक्रमेण क्रांता त्रिलोकी भुवनैकनाथ । तथैव सर्वं जगदेकबंधो देयं किस्माभिरतुल्यरूपिणे

「いかにして私たちが何かをお捧げできましょう、ウルクラムよ。あなたは三界を踏破された、宇宙のただ一人の主。まことに、世の唯一の縁者よ、比類なき御姿の方に、何を捧げ得ましょうか。」

Verse 44

तस्माद्विहाय तद्विष्णो त्वमेवं कुरु संप्रति । प्रति श्रुतानि मे भर्त्रा पदानि त्रीणि चाधुना । ददाति मे पतिस्तेद्य नात्र कार्या विचारणा

それゆえ、ヴィシュヌよ、それはひとまず置き、今ただちにこうなさい。夫が約した三歩を—今日、夫はあなたにお授けいたします。ここに思案は要りません。

Verse 45

निधेहि मे पदं त्वं हि शीर्ष्णि देववर प्रभो । द्वितीयं मे शिशोस्त्वं हि कुरु मूर्ध्नि जगत्पते

神々のうち最勝の主よ、わたしの一歩をこの頭上にお置きください。さらに第二の一歩を、わが幼子の頭上にお置きください、世の主よ。

Verse 46

तृतीयं च जगन्नाथ कुरु शीर्ष्णि पतेर्मम । एवं त्रीणि पदानीश तव दास्यामि केशव

そして第三の一歩を、世の主よ、わが夫の頭上にお置きください。かくして主よ、ケーシャヴァよ、わたしは三歩をあなたにお捧げいたします。

Verse 47

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा परितुष्टो जनार्दनः । उवाच श्लक्ष्णया वाचा विरोचनसुतं प्रति

彼女の言葉を聞いて、ジャナールダナ（ヴィシュヌ）は大いに満悦し、柔らかな声でヴィローチャナの子（バリ）に語りかけた。

Verse 48

भगवानुवाच । सुतलंगच्छ दैत्येन्द्र मा विलंबितुमर्हसि । सर्वैश्चासुरसंघैश्च चिरं जीव सुखी भव

世尊は仰せになった。「ダイティヤの王よ、スータラへ赴け。遅れてはならぬ。すべてのアスラの群れとともに、久しく生き、安楽であれ。」

Verse 49

परितुष्टोऽस्म्यहं तात किं कार्यं करवाणि ते । सर्वेषामपि दातॄणां वरिष्ठोऽसि महामते

愛しき子よ、われはすっかり満足した。そなたのために何をしてやろうか。大いなる心の者よ、施しをなす者すべての中で、そなたは最も勝れている。

Verse 50

वरं वरय भद्रं ते सर्वान्कामान्ददामि ते । त्रिविक्रमेणैवमुक्तो विरोचनसुतस्तदा

「願いの恩寵を選ぶがよい。汝に吉祥あれ。望むすべての成就を汝に授けよう。」トリヴィクラマがこのように告げると、そのときヴィローチャナの子バリは……

Verse 51

विमुक्तो हि परिष्वक्तो देवदेवेन चक्रिणा । तदा बलिरुवाचेदं वाक्यं वाक्यविशारदः

神々の主にして円盤（チャクラ）を持つ御方に解き放たれ、抱擁されたのち、言葉に巧みなバリは次のように語った。

Verse 52

त्वया कृतमिदं सर्वं जगदेतच्चराचरम् । तस्मान्न कामये किंचित्त्वत्पदाब्जं विना प्रभो

この一切は汝によって成された—動くものも動かぬものも含む全世界が。ゆえに主よ、汝の蓮華の御足を離れて、われは何ものも望まない。

Verse 53

भक्तिरस्तु पदांभोजे तव देव जनार्दन । भूयोभूयश्च देवेश भक्तिर्भवतु शाश्वती

神ジャナールダナよ、汝の蓮華の御足に帰依があらんことを。幾度も幾度も、神々の主よ、わが帰依が永遠となりますように。

Verse 54

एवमभ्यर्थितस्तेन भगवान्भूतभावनः । उवाच परमप्रीतो विरोचनसुतं तदा

かくして彼に請い願われた、衆生を養う福徳の主は、大いに歓喜して、その時ヴィローチャナの子（バリ）に語りかけた。

Verse 55

भगवानुवाच । बले त्वं सुतलं याहि ज्ञातिसंबंधिभिर्वृतः । एवमुक्तस्तदा तेन असुरो वाक्यब्रवीत्

福徳の主は仰せになった。「バリよ、親族・縁者に囲まれてスータラへ行きなさい。」そう告げられると、そのアスラは言葉をもって答えた。

Verse 56

सुतले किं नु मे कार्यं देवदेव वदस्व मे । तिष्ठामि तव सांनिध्ये नान्यथा वक्तुमर्हसि

「スータラで私は何をなすべきでしょう、神々の神よ。どうかお告げください。私は御前に留まります。ほかのことを仰せになってはなりません。」

Verse 57

तदोवाच हृषीकेशो बलिं तं कृपयाऽन्विततः । अहं तव समीपस्थो भवामि सततं नृप

そのときフリシーケーシャは慈悲に動かされ、バリに告げた。「王よ、われは常に汝の近くに在ろう。」

Verse 58

द्वारि स्थितस्तव विभो निवासामि नित्यं मा खिद्यतामसुरवर्य बले श्रृणुष्व । वाक्यं तु मे वर महो वरदस्तवाद्य वैकुंठवासिभिपलं च भजामि गेहम्

「汝の門に立ち、威光ある者よ、われは常にそこに住まう。バリよ、アスラの中の最勝者よ、憂えるな—わが言葉を聞け。今日、汝はまことに大いなる施与者、願いを叶える者である。ゆえに、ヴァイクンタの住人とともに、われは汝の家を守護しよう。」

Verse 59

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य विष्मोरतुलतेजसः । जगाम सुतलं दैत्यौ ह्यसुरैः परिवारितः

比類なき光輝をもつヴィシュヌのその御言葉を聞くや、ダイティヤのバリはアスラたちに囲まれてスータラへ赴いた。

Verse 60

तदा पुत्रशतेनैव बाणमुख्येन सत्वरम् । वसमानो महाबाहुर्दातॄणां च परा गतिः

そのとき大いなる腕をもつ彼は、バーナを筆頭とする百人の子らとともに速やかにそこに住み、布施をなす者たちの最高の帰依処となった。

Verse 61

त्रैलोक्ये याचका ये च सर्वे यांति बलिं प्रति । द्वारि स्थितस्तस्य विष्णुः प्रयच्छति यथेप्सितम्

三界のあらゆる乞い願う者はバリのもとへ赴き、門に立つヴィシュヌが望みのままに授け給う。

Verse 62

भुक्तिकामाश्च ये केचिन्मुक्तिकामास्तथा परे । येषां यज्ञे च ते विप्रास्तत्तेभ्यः संप्रयच्छति

世の享楽を望む者もいれば、解脱を願う者もいる。さらに祭祀に励むバラモンたちにも—そのすべてに、彼は求める果を授ける。

Verse 63

एवंविधो बलिर्जातः प्रसादाच्छंकरस्य च । पुरा हि कितवत्वेन यद्दत्तं परमात्मने

このようにバリがかくも尊き者となったのは、シャンカラの恩寵による。昔、たとえ軽率に、あるいは戯れのようにしてであっても、至上の自己（パラマートマン）に捧げた施しは、必ずや果を結んだからである。

Verse 64

अशुचिं भूमिमासाद्य गंधपुष्पादिकं महत् । पतितं चार्प्पितं तेन शिवाय परमात्मने

不浄の地に至っても、香や花などの大いなる供物が落ちてしまったとしても、彼はそれをなお至上の自己たるシヴァに捧げ奉った。

Verse 65

किं पुनः परया भक्त्या चार्चयंति महेश्वरम् । पुष्पं फलं तोयं ते यांति शिवसन्निधिम्

ましてや、至上の信愛をもってマヘーシュヴァラを礼拝し、花と果実と水を供える者たちは、必ずやシヴァの御前に至る。

Verse 66

शिवात्परतरो नास्ति पूजनीयो हि भो द्विजाः । ये हि मूकास्तथांधाश्च पंगवो ये जडास्तथा

シヴァより勝るものはない。まことに、ああ二度生まれし者たちよ、礼拝に値するのはただシヴァのみである。たとえ口のきけぬ者、盲なる者、足なえ、愚鈍なる者であっても—

Verse 67

जातिहीनाश्च चंडालाः श्वपचा ह्यंत्यजा ह्यमी । शिवभक्तिपरा नित्यं ते यांति परमां गतिम्

また、種姓の位を持たぬ者—チャンダーラ、犬を煮る者、その他「最下」と見なされる者であっても、常にシヴァへのバクティに専心するなら、最高の境地に至る。

Verse 68

तस्मात्सदाशिवः पूज्यः सर्वैरेवमनीषिभिः । पूजनीयो हि संपूज्यो ह्यर्चनीयः सदाशिवः

ゆえに、賢明で識別あるすべての人々はサダーシヴァを礼拝すべきである。まことに、礼拝に真に値するのはサダーシヴァのみ—完全に尊崇され、供物をもって讃えられるべき御方である。

Verse 69

महेशं परमारथज्ञाश्चिंतयंति हृदि स्थितम् । यत्र जीवो भवत्येव शिवस्तत्रैव तिष्ठति

至上の真理を知る者は、心中に住するマヘーシャを観想する。いのち（ジーヴァ）が在るところ、まさにそこにシヴァもまた住まう。

Verse 70

विना शिवेन यत्किंचिदशिवं भवति क्षणात् । ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च गुणकार्यकरा ह्यमी

シヴァなくしては、いかなるものも瞬時に不吉となる。ブラフマー、ヴィシュヌ、ルドラでさえ、グナとその作用を担う働き手にすぎない。

Verse 71

रजोगुणान्वितो ब्रह्मा विष्णुः सत्त्वगुणान्वितः । तमोगुणाश्रितो रुद्रो गुणातीतो महेश्वरः

ブラフマーはラジャスに、ヴィシュヌはサットヴァに結びつく。ルドラはタマスに拠るが、マヘーシュヴァラは一切のグナを超越する。

Verse 72

लिंगरूपो महादेवो ह्यर्चनीयो मुमुक्षुभिः । शिवात्परतरो नास्ति भुक्तिमुक्तिप्रदायकः

リンガの姿として現れるマハーデーヴァは、解脱を求める者が礼拝すべきお方である。シヴァより高き者はなく、世の享楽と究竟の解脱とを授け給う。