Adhyaya 5

Verse 1

स्कंद उवाच । अन्येपि ये गणास्तत्र काश्यां लिंगानि चक्रिरे । तांश्च ते कथयिष्यामि कुंभयोने निशामय

スカンダは言った。「カ―シーにおいて、ほかのガナたちもまたリンガを建立した。彼らについても語ろう。壺生者クンバヨーニよ、聞け。」

Verse 2

गणेन पिंगलाख्येन पिंगलाख्येशसंज्ञितम् । लिंगं प्रतिष्ठितं शंभोः कपर्दीशादुदग्दिशि

ピンガラというガナによって、シャンブ（Śambhu）のリンガが建立され、ピンガラ―キェーシャ（Piṅgalākhyeśa）として名高く、カパルディーシャ（Kapardīśa）の北方に鎮座した。

Verse 3

तस्य दर्शनमात्रेण पापानां जायते क्षयः । वीरभद्रो महाप्रीतो देवदेवस्य शूलिनः

ただそれを拝するだけで、罪は滅び去る。ヴィーラバドラ（Vīrabhadra）は、神々の神にして三叉戟を執る主シュ―リン（Śūlin）を大いに喜び讃える。

Verse 4

वीरभद्रेश्वरं लिंगं ध्यायेदद्यापि निश्चलः । तस्य दर्शनमात्रेण वीरसिद्धिः प्रजायते

今なお、心を揺るがせずヴィーラバドレーシュヴァラ（Vīrabhadreśvara）のリンガを観想すべきである。ひとたび拝すれば、勇者の成就が生まれる。

Verse 5

अविमुक्तेश्वरात्पश्चाद्वीरभद्रेश्वरं नरः । समर्च्य न रणे भंगं कदाचिदपि चाप्नुयात्

アヴィムクテーシュヴァラ（Avimukteśvara）を礼拝したのち、人は正しくヴィーラバドレーシュヴァラ（Vīrabhadreśvara）を供養すべきである。そうすれば戦において決して敗北しない。

Verse 6

वीरभद्रः स्वयं साक्षाद्वीरमूर्तिधरो मुने । संहरेद्विप्रसंघातमविमुक्तनिवासिनाम

聖仙よ、ヴィーラバドラ（Vīrabhadra）その人が、勇者の姿を帯びて現れ、アヴィムクタ（Avimukta）に住まうバラモンたちに襲いかかる軍勢を滅ぼされるであろう。

Verse 7

भद्रया भद्रकाल्या च भार्यया शुभया युतम् । वीरभद्रं नरोभ्यर्च्य काशीवासफलं लभेत्

吉祥なる妃バドラ（Bhadrā）とバドラカーリー（Bhadrakālī）を伴うヴィーラバドラ（Vīrabhadra）を礼拝する者は、カーシー（Kāśī）に住する功徳の果を得る。

Verse 8

किरातेन किरातेशं लिंगं काश्यां प्रतिष्ठितम् । केदाराद्दक्षिणे भागे भक्तानामभयप्रदम्

カーシー（Kāśī）において、キラータ（Kirāta）はキラーテーシャ（Kirāteśa）と名づくリンガを安置した。ケーダーラ（Kedāra）の南にあり、信者に無畏を授ける。

Verse 9

चतुर्मुखो गणः श्रीमान्वृद्धकालेश सन्निधौ । चतुर्मुखेश्वरं लिंगं ध्यायेदद्यापि निश्चलः

名高きガナ、チャトゥルムカ（Caturmukha）は、ヴリッダカーレーシャ（Vṛddhakāleśa）の御前にて、今なお揺るがずチャトゥルムケーシュヴァラ（Caturmukheśvara）のリンガを観想する。

Verse 10

भक्ताश्चतुर्मुखेशस्य चतुराननवद्दिवि । पूज्यंते सुरसंघातैः सर्वभोगसमन्विताः

天界において、チャトゥルムケーシャ（Caturmukheśa）の信者は四面者（ブラフマー）のごとく尊ばれ、神々の群れに礼拝され、あらゆる享楽を具える。

Verse 11

निकुंभेश्वरमालोक्य निकुंभगणपूजितम् । पूजयित्वा व्रजन्ग्रामं कार्यसिद्धिमवाप्नुयात् । कुबेरेश समीपेतु शिवलोके महीयते

ニクンバのガナに礼拝されるニクンベーシュヴァラ（Nikuṃbheśvara）を拝し、供養してから村へ帰る者は、諸事の成就を得る。さらにクベレーシャ（Kubereśa）の近くでは、シヴァ（Śiva）の世界において尊ばれる。

Verse 12

पंचाक्षेशं महालिंगं महादेवस्य दक्षिणे । समभ्यर्च्य नरः काश्यां जातिस्मृतिमवाप्नुयात्

カーシーにおいて、マハーデーヴァの南に鎮まる大リンガ「パンチャークシェーシャ」を正しく礼拝する者は、前世の記憶を得る。

Verse 13

भारभूतेश्वरं लिंगं भारभूतगणार्चितम् । अंतर्गृहोत्तरद्वारि ध्यात्वा शिवपुरे वसेत्

内陣の北の門にて、バ―ラブ―タのガナたちに礼拝されるリンガ「バーラブーティーシュヴァラ」を観想する者は、シヴァの都（シヴァプラ）に住まうに至る。

Verse 14

भारभूतेश्वरं लिंगं यैः काश्यां न विलोकितम् । भारभूताः पृथिव्यास्तेऽवकेशिन इव द्रुमाः

カーシーにおいてリンガ「バーラブーティーシュヴァラ」を拝していない者は、大地の重荷である。まるで中空で役に立たぬ木のように。

Verse 15

गणेन त्र्यक्षसंज्ञेन लिंगं त्र्यक्षेश्वरं परम् । त्रिलोचनपुरोभागे शील्येताद्यापि कुंभज

「トリヤクシャ」と呼ばれるガナによって、至上のリンガ「トリヤクシェーシュヴァラ」が建立された。今なおトリローチャナの前庭にて、敬虔に参詣されている、クンバジャ（アガスティヤ）よ。

Verse 16

तस्य लिंगस्य ये भक्तास्ते तु देहावसानतः । त्र्यक्षा एव प्रजायंते नात्र कार्या विचारणा

そのリンガの भक्तたちは、身の終わりののち、まことにトリヤクシャとして生まれる。ここに疑いを差し挟む余地はない。

Verse 17

क्षेमको नाम गणपः काश्यां मूर्तिधरः स्वयम् । विश्वेश्वरं सर्वगतं ध्यायेदद्यापि निश्चलः

クシェーマカという名のガナは、自らカーシーに身を現し、今なお揺るぎなく、遍在の主ヴィシュヴェーシュヴァラを観想している。

Verse 18

क्षेमकं पूजयेद्यस्तु वाराणस्यां महागणम् । विघ्नास्तस्य प्रलीयंते क्षेमं स्याच्च पदेपदे

ヴァーラーナシーにおいて大ガナたるクシェーマカを礼拝する者は、障りが消え去り、安寧が一歩ごとに伴う。

Verse 19

देशांतरं गतो यस्तु तस्यागमनकाम्यया । क्षेमकं पूजनीयोत्र क्षेमेणाशु स आव्रजेत्

他国へ赴き帰還を願う者は、ここでクシェーマカを礼拝すべきである。その吉祥なる守護により、速やかに安らかに帰り着く。

Verse 20

लांगलीश्वरमालोक्य लिंगं लांगलिनार्चितम् । विश्वेशादुत्तरेभागे न नरो रोगभाग्भवेत्

ラームガリンにより礼拝されたリンガ、ラームガリーシュヴァラを拝し、ヴィシュヴェーシャの北にあるそれを見れば、人は病の分け前を受けない。

Verse 21

लांगलीशं सकृत्पूज्य पंचलांगलदानजम् । फलं प्राप्नोत्यविकलं सर्वसंपत्करं परम्

ラームガリーシャをただ一度礼拝するだけで、五つの鋤を施すことから生じる欠けることなき果報を得る。至上にして、あらゆる繁栄をもたらす。

Verse 22

विराधेश्वरमाराध्य विराधगणपूजितम् । सर्वापराधयुक्तोपि नापराध्यति कुत्रचित्

ヴィラーダの名のガナに礼拝されるヴィラーデーシュヴァラを敬い奉れば、あらゆる罪過を負う者でさえ、いずこにおいても過ちに堕ちない。

Verse 23

दिनेदिनेपराधो यः क्रियते काशिवासिभिः । स याति संक्षयं क्षिप्रं विराधेश समर्चनात्

カーシーの住人が日々に犯す罪過は、ヴィラーデーシャを正しく供養することにより、たちまち滅び去る。

Verse 24

नैरृते दंढपाणस्तु विराधेशं प्रयत्नतः । नत्वा सर्वापराधेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः

南西において、ダンダパーニは努めてヴィラーデーシャに礼拝し、かくして人は一切の罪過より解き放たれる。ここに疑いはない。

Verse 25

सुमुखेशं महालिंगं सुमुखाख्यगणार्चितम् । पश्चिमाभिमुखं लिंगं दृष्ट्वा पापैः प्रमुच्यते

スムカの名のガナに礼拝される大リンガ、スムケーシャを拝し、西向きのこのリンガを見れば、罪より解き放たれる。

Verse 26

स्नात्वा पिलिपिला तीर्थे सुमुखेशं विलोक्य च । सदैव सुमुखं पश्येद्धर्मराजं न दुर्मुखम्

ピリピラーのティールタで沐浴し、スムケーシャを拝すれば、常にダルマラージャを慈顔として見る。決して険しい顔ではない。

Verse 27

आषाढिनार्चितं लिंगमाषाढीश्वरसंज्ञकम् । दृष्ट्वाषाढयां नरो भक्त्या सर्वैः पापैः प्रमुच्यते

Āṣāḍha月に、Āṣāḍhinにより礼拝された「Āṣāḍhīśvara」と名づけられるリンガを、信愛をもって拝する者は、あらゆる罪より解き放たれる。

Verse 28

उदीच्यां भारभूतेशादाषाढीशं समर्चयन् । आषाढ्यां पंचदश्यां वै न पापैः परितप्यते

北方の方角にて、Bhārabhūteśaより始めてĀṣāḍhīśaを、Āṣāḍha月の第十五日（満月日）に礼拝する者は、罪に悩まされない。

Verse 29

शुचिशुक्लचतुर्दश्यां पंचदश्यामथापि वा । कृत्वा सांवत्सरीं यात्रामनेना जायते नरः

Śuci月の白分の第十四日、あるいは第十五日に、この年ごとの巡礼を成し遂げた人は、それによって約束された霊的果報を得る。

Verse 30

स्कंद उवाच । मुने गणेषु चैतेषु वाराणस्यां स्थितेष्विति । स्वनाम्ना स्थाप्य लिंगानि विश्वेशपरितुष्टये

スカンダは言った。「聖仙よ、これらシヴァの従者の群れがこのようにヴァーラーナシーに住まうとき、彼らはヴィシュヴェーシャを完全に歓ばせるため、自らの名を冠したリンガを建立した。」

Verse 31

विश्वेशश्चिंतयां चक्रे पुनः काशीप्रवृत्तये । कं वा हितं प्रहित्याद्य निर्वृतिं परमां भजे

ヴィシュヴェーシャは再び思惟し、カーシーの聖なる秩序の流れを新たにせんとして言った。「いま誰に益を与え、誰を遣わそうか。そうして我は無上の寂静に与らん。」

Verse 32

योगिन्यस्तिग्मगुर्वेधाः शंकुकर्णमुखागणाः । व्यावृत्त्यनागताः काश्याः सिंधुगा इव सिंधवः

ヨーギニーたちとガナたち――ティグマグルヴェーダ、そしてシャンクカルナを首とする一団は――引き返して、もはやカーシーへは戻らなかった。海へ注ぐ川のごとく。

Verse 33

धुवं काश्यां प्रविष्टा ये ते प्रविष्टा ममोदरे । तेषां विनिर्गमो नास्ति दीप्तेग्नौ हविषामिव

まことに、カーシーに入った者は、わが腹の内に入ったのである。彼らに出る道はない。燃え盛る火に投じられた供物のように。

Verse 34

येषां हि संस्थितिः काश्यां लिंगार्चनरतात्मनाम् । त एव मम लिंगानि जंगमानि न संशयः

まことに、カーシーに住み、リンガ礼拝を喜ぶ心をもつ者たちこそ、わが動くリンガである。疑いはない。

Verse 35

स्थावरा जंगमाः काश्यामचेतनसचेतनाः । सर्वे ममैव लिंगानि तेभ्यो द्रुह्यंति दुर्धियः

カーシーにおいては、不動のものも動くものも、無情も有情も、すべてがまことにわがリンガである。邪な知の者はそれらを犯す。

Verse 36

वाचि वाराणसी येषां श्रुतौ वैश्वेश्वरी कथा । त एव काशी लिंगानि वराण्यर्च्यान्यहं यथा

唇に「ヴァーラーナシー」を宿し、耳にヴィシュヴェーシュヴァラの聖なる物語を聞く者たち――その者たちこそ、カーシーの福徳あるリンガであり、わがごとく礼拝に値する。

Verse 37

वाराणसीति काशीति रुद्रावास इति स्फुटम् । मुखाद्विनिर्गतं येषां तेषां न प्रभवेद्यमः

口より明らかに「ヴァーラーナシー」「カーシー」「ルドラの住処」と唱える者には、ヤマは力を及ぼさない。

Verse 38

आनंदकाननं प्राप्य ये निरानंदभूमिकाम् । अन्यां हृदापि वांछंति निरानंदाः सदात्र ते

アーナンダカーナナ（カーシー、至福の森）に至ってなお、心に他の喜びなき地を求める者は、まことにここで常に至福を欠いたままである。

Verse 39

अद्यैव वास्तुमरणं बहुकालांतरेपि वा । कलिकाल भिया पुंसां काशी त्याज्या न कर्हिचित्

死が今日ただちに来ようとも、長い時を経て来ようとも、カリの時代を畏れるゆえに、人は決してカーシーを捨ててはならない。

Verse 40

अवश्यंभाविनो भावा भविष्यंति पदेपदे । सलक्ष्मीनिलयां काशीं ते त्यजंति कुतो धियः

避けがたい出来事は一歩ごとに起こる。吉祥なるラクシュミーの宿るカーシーを、賢者がどうして捨てられようか。

Verse 41

वरं विघ्नसहस्राणि सोढव्यानि पदेपदे । काश्यां नान्यत्र निर्विघ्नं वांछेद्राज्यमपि क्वचित्

カーシーにおいて一歩ごとに千の障りを耐えるほうがよい。ほかの地で、障りなき王国をさえ望むべきではない。

Verse 42

कियन्निमेषसंभोग्याः संति लक्ष्म्याः पदेपदे । परं निरंतरसुखाऽमुत्राप्यत्रापि का शिका

瞬きほどの間だけ、歩むごとに味わわれる繁栄がどれほどあろうか。だがカーシカーは、此の世にも彼の世にも、途切れぬ安楽を授ける。

Verse 43

विश्वनाथो ह्यहं नाथः काशिकामुक्तिकाशिका । सुधातरंगा स्वर्गंगा त्रय्येषा किन्न यच्छति

我はヴィシュヴァナータ（Viśvanātha）、主である。カーシカーは解脱を授ける。甘露のごとき波をたたえる天上のガンガー——この三つが与えぬものがあろうか。

Verse 44

पंचक्रोश्यापरिमिता तनुरेषा पुरी मम । अविच्छिन्नप्रमाणर्धिर्भक्तनिर्वाणकारणम्

この我が都は、パンチャクロ―シー（Pañcakrośī）として量られ、まさに我が身そのもの。聖なる広がりは途切れず、信愛の者に涅槃（解脱）の因となる。

Verse 45

संसारभारखिन्नानां यातायातकृतां सदा । एकैव मे पुरी काशी ध्रुवं विश्रामभृमिका

輪廻（サンサーラ）の重荷に疲れ、常に往来に明け暮れる者にとって、ただカーシー—我が都—こそが、まことに確かな安息の地である。

Verse 46

मंडपः कल्पवल्लीनां मनोरथफलैरलम् । फलितः काशिकाख्योयं संसाराध्वजुषां सदा

このカーシカーは、常に輪廻の道を歩む者にとって、願いを叶える蔓草の मंडप（マンダパ）のごとく、心の願いの果実を豊かに実らせている。

Verse 47

चक्रवर्तेरियं छत्रं विचित्रं सर्वतापहृत् । काशीनिर्वाणराजस्य ममशूलोच्च दंडवत्

この転輪聖王の妙なる天蓋は、あらゆる苦悩を払い去る。解脱の王たるカーシーにとって、それは高く掲げられた杖のごとく、わが三叉戟のようにそびえ立つ。

Verse 48

निर्वाणलक्ष्मीं ये पुण्याः परिवांछंति लीलया । निरंतरसुखप्राप्त्यै काशी त्याज्या न तै नृभिः

戯れのように解脱の福徳（ニルヴァーナのラクシュミー）を慕い、絶え間なき安楽を得ようとする福なる人々は、決してカーシーを捨ててはならない。

Verse 49

ममानंदवने ये वै निरं तर वनौकसः । मोक्षलक्ष्मीफलान्यत्र सुस्वादूनि लभंति ते

わがアーナンダヴァナに絶えず住まう者は、そこで解脱の恩寵の甘美なる果、すなわちモークシャのラクシュミーを得る。

Verse 50

निर्ममं चापि निर्मोहं या मामपि विमोहयेत् । कैर्न संस्मरणीया सा काशी विश्वविमोहिनी

無執着にして迷いなき者さえ—この我さえ—惑わし得る彼女。全世界を惑わすカーシーが、どうして誰にも想起されぬことがあろうか。

Verse 51

नामापि मधुरं यस्याः परानंदप्रकाशकम् । काश्याः काशीति काशीति सा कैः पुण्यैर्न जप्यते

カーシーの名そのものが甘美で、至上の歓喜を照らし出す。いかなる功徳によって、人はその名を唱えずにいられようか——「カーシー、カーシー」と。

Verse 52

काशीनामसुधापानं ये कुर्वंति निरंतरम् । तेषां वर्त्म भवत्येव सुधाम वसुधामयम्

絶えずカーシーの聖なる御名の甘露（アムリタ）を「飲む」者には、その道そのものが甘露でできたかのようになり、大地さえ甘美なる境となる。

Verse 53

ममतारहितस्यापि मम सर्वात्मनो ध्रुवम् । त एव मामका लोके ये काशीनाम जापकाः

たとえ我は執着なき者であり、万有の真我であっても、これは確かである。この世でカーシーの御名を唱える者こそ、まことに「我がもの」—我が身内である。

Verse 54

रहस्यमिति विज्ञाय वाराणस्या गणेश्वरैः । सब्रह्मयोगिनी ब्रध्रैः स्थितं तत्रैव नान्यथा

これを聖なる秘奥と知って、ヴァーラーナシーのガナの主たちは、ブラフマーと年長のヨーギニーたちと共に、ただそこにのみ確立して住し、他にはいない。

Verse 55

अन्यथा ताश्च योगिन्यः सरविः सपितामहः । ते गणा मां परित्यज्य कथं तिष्ठेयुरन्यतः

もしそうでないなら、あのヨーギニーたち、さらには太陽神と祖父ブラフマー、そしてそのガナたちが、どうして我を捨てて他所に留まれようか。

Verse 56

अतीव भद्रं संजातं काश्यां तिष्ठत्सु तेषु हि । एकोपि भेद प्रभवेद्राज्ये राज्यांतरं विना

まことに、彼らがカーシーに留まるとき、きわめて大いなる吉祥が生じる。たとえ一つの分裂であっても、王国の中に「別の王国」を生みうるからである。

Verse 57

लब्धप्रवेशास्तावंतस्ते सर्वे मत्स्वरूपिणः । यतिष्यंति यतोवश्यं मदागमनहेतवे

そこに入ることを得た彼らは、いかに多くとも皆わが姿そのものであり、あらゆる手立てを尽くして、わが来臨を成就させようと努める。

Verse 58

अन्यानपि प्रेषयामि मत्पार्श्वपरिवर्तिनः । ये ते तत्र स्थिताः श्रेष्ठा अपिगंतास्म्यहं ततः

「さらに他の者たちも遣わそう——わが近侍の随伴として動く者たちを。かの地にすでに留まる優れた者たちののち、わたし自身もまたそこへ赴く。」

Verse 59

विचार्येति महादेवः समाहूय गजाननम् । प्राहिणोत्कथयित्वेति गच्छ काशीमितः सुत

かく思案してマハーデーヴァはガジャーナナを召し、こう告げて遣わした。「ここからカーシーへ行け、わが子よ、そしてこの言葉を伝えよ。」

Verse 60

तत्रस्थितोपि संसिद्धयै यतस्व सहितो गणैः । निर्विघ्नं कुरु चास्माकं नृपे विघ्नं समाचर

「たとえそこに留まっていても、ガナたちと共に目的の成就のため励め。われらの事業を無障碍とし、しかしてその王には障碍を起こせ。」

Verse 61

आधाय शासनं मूर्ध्नि गणाधीशोथ धूर्जटेः । प्रतस्थे त्वरितः काशीं स्थितिज्ञः स्थितिहेतवे

ドゥールジャティの命を頂に戴き、ガナの主は速やかにカーシーへと発った——正しき秩序を知り、その秩序を確立し護持するために。