Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 32
Devanagari script
अर्कोप्यवसरं ज्ञात्वा नत्वा शंभुं व्यजिज्ञपत् । प्रसन्नास्यमुमाकांतं दृष्ट्वा दृष्टचराचरः
Transliteration
arkopyavasaraṃ jñātvā natvā śaṃbhuṃ vyajijñapat | prasannāsyamumākāṃtaṃ dṛṣṭvā dṛṣṭacarācaraḥ
Translation
そのときアルカ（太陽）もまた時機を悟り、シャンブに礼拝して願いを申し述べた。穏やかな御顔の、ウマーの愛しき御方——動くものも動かぬものも悉く見そなわす御者——を仰ぎ見て、彼は語った。
Word by Word
अर्कःArka (Sun)
अर्कः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअर्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्ता
अपिalso
अपि:
Sambandha/Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle)
अवसरम्opportunity
अवसरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअवसर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म
ज्ञात्वाhaving known
ज्ञात्वा:
Purvakala-kriya (Absolutive)
TypeIndeclinable
Rootज्ञा (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund); 'having known'
नत्वाhaving bowed
नत्वा:
Purvakala-kriya (Absolutive)
TypeIndeclinable
Rootनम् (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund); 'having bowed'
शम्भुम्Śambhu (Śiva)
शम्भुम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशम्भु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म
व्यजिज्ञपत्he informed/requested
व्यजिज्ञपत्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि+ज्ञप् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; 'अजिज्ञपत्' (intensive/causative-like desiderative nuance in form) = he informed/requested
प्रसन्नserene/pleased
प्रसन्न:
Visheshana (Adjectival)
TypeAdjective
Rootप्रसन्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; 'उमाकान्तम्' इत्यस्य विशेषणम्
आस्यम्face
आस्यम्:
Visheshya-bhava (Qualifier component)
TypeNoun
Rootआस्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; 'प्रसन्नास्यम्' (having a serene face)
उमाकान्तम्Umā’s beloved (Śiva)
उमाकान्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउमा (प्रातिपदिक) + कान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (उमायाः कान्तः)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (Absolutive)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund); 'having seen'
दृष्टwho has seen
दृष्ट:
Visheshana (Adjectival)
TypeAdjective
Rootदृश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; 'चराचरः' इत्यस्य विशेषणम्
चराचरः(one who knows) the moving and unmoving beings
चराचरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचर (प्रातिपदिक) + अचर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (चराः च अचराः च) समाहारार्थे 'चराचरम्' अपेक्षितम्, परन्तु पाठे पुं. एक. 'चराचरः' = (he) who has seen the moving and unmoving (world)
Speaker
Narrator
Characters & Entities
A
Arka (Sūrya)Ś
Śiva (Śambhu, Umākānta)U
Umā (Pārvatī)FAQs
Even great deities approach Śiva with humility and proper timing, modeling reverent conduct.
The episode belongs to Kāśī’s māhātmya framework, where Śiva’s sovereignty in Kāśī is central.
Bowing (namaskāra) and petitioning the deity are implied devotional acts; no formal vrata is stated.