Adhyaya 182

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो भृगुः श्रिया चैव समेतः कच्छपं गतः । अभिनन्द्य यथान्यायमुवाच वचनं शुभम्

シュリー・マールカンデーヤは語った。かくしてブリグはシュリーを伴い、カッチャパのもとへ赴いた。しかるべき作法で礼拝し、吉祥なる言葉を述べた。

Verse 2

त्वया धृता धरा सर्वा तथा लोकाश्चराचराः । तथैव पुण्यभावत्वात्स्थितस्तत्र महामते

汝によって全大地は支えられ、また一切の世界—動くものも動かぬものも—支えられる。汝の清らかな聖性ゆえに、大いなる心の者よ、汝はそこに堅く安住する。

Verse 3

चातुर्विद्यस्य संस्थानं करोमि रमया सह । यदि त्वं मन्यसे देव तदादेशय मां विभो

ラマーと共に、四種の学びのための座を स्थापितしたい。もしお許しくださるなら、神よ、主よ、どうか我に命じ給え。

Verse 4

कूर्म उवाच । एवमेव द्विजश्रेष्ठ मम नामाङ्कितं पुरम् । भविष्यति महत्कालं ममोपरि सुसंस्थितम्

亀は言った。「まことにそのとおりだ、最勝の再生者よ。わが名を冠する都が現れよう。久遠にわたり、それは我が上に堅固に据えられる。」

Verse 5

अचलं सुस्थिरं तात न भीः कार्या सुलोचने । एतच्छ्रुत्वा शुभं वाक्यं कच्छपस्य मुखाच्च्युतम्

「それは不動にしてこの上なく堅固であろう、わが子よ。美しい眼の女よ、恐れることはない。」亀の口よりこぼれ出たこの吉祥の言葉を聞いて…

Verse 6

हृष्टस्तुष्टः श्रिया सार्द्धं पद्मयोनिसुतो भृगुः । अभीचि उदये प्राप्ते कृतकौतुकमङ्गलः

そのとき、蓮華生（ブラフマー）の子ブリグは、シュリー（ラクシュミー）と共に歓喜し、満ち足りていた。アビー チ（Abhīci）の昇起という吉時が到来すると、彼は祝祭の灌頂と吉祥の諸儀礼を執り行った。

Verse 7

नन्दने वत्सरे माघे पञ्चम्यां भरतर्षभ । शस्ते तु ह्युत्तरायोगे कुम्भस्थे शशिमण्डले

ナンダナの年、マーガ月、第五の月日（ティティ）に——バーラタ族の雄牛よ——北行（ウッタラーヤナ）の吉時、月輪がクンバ（宝瓶宮）に在るとき……

Verse 8

रेवाया उत्तरे तीरे गम्भीरे चाभिवारुणि । प्रागुदक्प्रवणे देशे कोटितीर्थसमन्वितम्

レーヴァー（ナルマダー）の北岸、深く水に富む地において、東と水辺へと緩やかに傾く国土——無数のティールタ（聖なる渡し）を具えたところ。

Verse 9

क्रोशप्रमाणं तत्क्षेत्रं प्रासादशतसंकुलम् । अचिरेणैव कालेन तपोबलसमन्वितः । विचिन्त्य विश्वकर्माणं चकार भृगुसत्तमः

その聖域は一クロ―シャの広さに及び、幾百の寺院で満ちていた。ほどなくして、苦行（タパス）の力を具えた最勝の聖仙ブリグは、ヴィシュヴァカルマンを招き観想し、これを造営させた。

Verse 10

ब्राह्मणा वेदविद्वांसः क्षत्रिया राज्यपालकाः । वैश्या वृत्तिरतास्तत्र शूद्राः शुश्रूषकास्त्रिषु

そこでは、ブラーフマナはヴェーダに通じ、クシャトリヤは国を護り、ヴァイシャは生業に励み、シュードラは三者（上位三ヴァルナ）に仕えて奉仕した。

Verse 11

एवं श्रिया वृतं क्षेत्रं परमानन्दनन्दितम् । निर्मितं भृगुणा तात सर्वपातकनाशनम् । इति भृगुकच्छोत्पत्तिः

かくしてこのクシェートラは、シュリー（繁栄と吉祥）に包まれ、至上の歓喜をもたらすものとして、ブリグによって建立された、いとしき者よ、あらゆる罪を滅する地である。これにてブリグカッチャの起源の説は終わる。

Verse 12

मार्कण्डेय उवाच । ततः कालेन महता कस्मिंश्चित्कारणान्तरे । देवलोकं जगामाशु लक्ष्मीरृषिसमागमे

マールカンデーヤは言った。「それから長い時を経て、ある介在する因縁により、ラクシュミーは仙人（リシ）たちの集会の折、速やかに神々の世界へ赴いた。」

Verse 13

समर्प्य कुञ्चिकाट्टालं भृगवे ब्रह्मवादिने । पालयस्व यथार्थं वै स्थानकं मम सुव्रत

彼女は、梵（ブラフマン）の正しい教えを説くブリグに、鍵と門の守りを託して言った。「善き誓いを守る者よ、正しいダルマにかなって、わが住まいを守護せよ。」

Verse 14

देवकार्याण्यशेषाणि कृत्वा श्रीः पुनरागता । आजगाम रमा देवी भृगुकच्छं त्वरान्विता

シュリー（ラマー）は神々の務めを余すところなく成し遂げ、再び帰還した。女神ラマーは急ぎ心を抱いて、ブリグカッチャへと速やかに到来した。

Verse 15

प्रार्थितं कुञ्चिकाट्टालं स्वगृहं सपरिग्रहम् । भृगुर्यदा तदा पार्थ मिथ्या नास्ति तदा वदत

「鍵と閂、そして家とその付随するすべての所有――ブリグがそう言うなら、そのとき王よ、こう宣言せよ。『それは虚偽ではない』と。」

Verse 16

एव विवादः सुमहान्संजातश्च नरेश्वर । ममेति मम चैवेति परस्परसमागमे

かくして、人々の主よ、互いに相まみえたとき、非常に大きな争いが起こった。双方が「我がものだ！まさしく我がものだ！」と叫び合ったのである。

Verse 17

ततः कालेन महता भृगुणा परमर्षिणा । चातुर्विद्यप्रमाणार्थं चकार महतीं स्थितिम्

やがて長き時を経て、至高の聖仙ブリグ（Bhṛgu）は、四種の学知に基づく証明の規範を定めんとして、厳粛なる大いなる審議を設けた。

Verse 18

अस्मदीयं यथा सर्वं नगरं मृगलोचने । चातुर्विद्या द्विजाः सर्वे तथा जानन्ति सुन्दरि

「鹿のような瞳の麗人よ、この都のすべてが我らのものと言われるがごとく、四種の学知に通じたすべてのドヴィジャ（二度生まれ）もまたそのように理解している、麗しき者よ。」

Verse 19

श्रीरुवाच । प्रमाणं मम विप्रेन्द्र चातुर्वण्या न संशयः । मदीयं वा त्वदीयं वा कथयन्तु द्विजोत्तमाः

シュリーは言った。「婆羅門の中の最勝者よ、四つのヴァルナこそ我が証人、疑いはない。最も尊きドヴィジャたちよ、これが我がものか汝のものかを宣言せよ。」

Verse 20

ततः समस्तैर्विबुधैः सम्प्रधार्य परस्परम् । द्विधा तैर्वाक्स्थलं दृष्ट्वा ब्राह्मणा नृपसंहितम्

そのとき学識ある者たちは互いに熟議し、婆羅門たちは両面から事を吟味して、王の会座において裁定を下した。

Verse 21

अष्टादशसहस्राणि नोचुर्वै किंचिदुत्तरम् । अष्टादशसहस्रेषु भृगुकोपभयान्नृप । उक्तं च तालकं हस्ते यस्य तस्येदमुत्तरम्

一万八千の者は、まったく返答をしなかった。しかもその一万八千のうち、王よ、ブリグ（Bhṛgu）の怒りを恐れて彼らは言った。「手に閂（かんぬき）を握る者——その者に有利なる裁定である。」

Verse 22

एतच्छ्रुत्वा तु सा देवी निगमं नैगमैः कृतम् । क्रोधेन महताविष्टा शशाप द्विजपुंगवान्

それを聞くや――学匠たちが作り上げた「権威ある裁定」を――女神は激しい憤怒に包まれ、かの卓越したバラモンたちを呪った。

Verse 23

श्रीदेव्युवाच । यस्मात्सत्यं समुत्सृज्य लोभोपहतमानसैः । मदीयं लोपितं स्थानं तस्माच्छृण्वन्तु मे गिरम्

吉祥天女シュリーは言った。「真実を捨て、貪欲に打たれた心で、わが正当なる座を消し去ったゆえに、ゆえに彼らはわが言葉を聞くがよい。」

Verse 24

त्रिपौरुषा भवेद्विद्या त्रिपुरुषं न भवेद्धनम् । न द्वितीयस्तु वो वेदः पठितो भवति द्विजाः

「学びは三代までしか続かぬ。富は三人の男にさえ保たれぬ。おお二度生まれの者たちよ、汝らは第二のヴェーダを学ぶことはない。」

Verse 25

गृहाणि न द्विभौमानि न च भूतिः स्थिरा द्विजाः । पक्षपातेन वो धर्मो न च निःश्रेयभावतः

「汝らの家は二重の地に堅く据わらず、繁栄もまた定まらぬ、二度生まれの者たちよ。汝らのダルマは党派と偏りによって進み、最高の安寧（ニフシュレーヤサ）を志向しない。」

Verse 26

इष्टो गोत्रजनः कश्चिल्लोभेनावृतमानसः । न च द्वैधं परित्यज्य ह्येकं सत्यं भविष्यति

「愛しき同族でさえ、貪欲に心を覆われて現れるであろう。しかも二心を捨てぬかぎり、ただ一つの揺るがぬ真実は成り立たない。」

Verse 27

अद्यप्रभृति सर्वेषामहङ्कारो द्विजन्मनाम् । न पिता पुत्रवाक्येन न पुत्रः पितृकर्मणि

今日より、すべての二度生まれの者に我慢が宿る。父は子の諫めを聞かず、子もまた父の務めに従わぬ。

Verse 28

अहङ्कारकृताः सर्वे भविष्यन्ति न संशयः । इति शप्त्वा रमादेवी तदैव च दिवं ययौ

すべては我執に駆られるであろう、疑いはない。かく呪詛して、ラマー女神はただちに天へと去った。

Verse 29

ततो गतायां वै लक्ष्म्यां देवा ब्रह्मर्षयोऽमलाः । क्रोधलोभमिदं स्थानं तेऽपि चोक्त्वा दिवं ययुः

ラクシュミーが去ると、穢れなき神々と梵仙たちは「ここは怒りと貪りの住処である」と告げ、彼らもまた天へと赴いた。

Verse 30

गतां दृष्ट्वा ततो देवीमृषींश्चैव तपोधनान् । भृगुश्च परमेष्ठी स विषादमगमत्परम् । प्रसादयामास पुनः शङ्करं त्रिपुरान्तकम्

女神が去り、苦行に富む仙人たちもまた立ち去ったのを見て、崇高なるブリグは深い悲嘆に沈んだ。そこで彼は再び、トリプラを滅ぼすシャンカラを慰撫し奉ろうとした。

Verse 31

तपसा महता पार्थ ततस्तुष्टो महेश्वरः । उवाच वचनं काले हर्षयन् भृगुसत्तमम्

パールタよ、大いなる苦行に満足したマヘーシュヴァラは、時至りて言葉を発し、仙人の最勝ブリグを歓喜させた。

Verse 32

किं विषण्णोऽसि विप्रेन्द्र किं वा सन्तापकारणम् । मयि प्रसन्नेऽपि तव ह्येतत्कथय मेऽनघ

「なぜ沈み込んでいるのか、婆羅門の中の最勝者よ。汝の憂いの原因は何か。われが汝を嘉しながらも、これを我に告げよ、咎なき者よ。」

Verse 33

भृगुरुवाच । शापयित्वा द्विजान्सर्वान्पुरा लक्ष्मीर्विनिर्गता । अपवित्रमिदं चोक्त्वा ततो देवा विनिर्गताः

ブリグは言った。「昔、すべての二度生まれの者たちを呪ったのち、ラクシュミーは去った。ついで神々（デーヴァ）も『これは不浄である』と言って去った。」

Verse 34

ईश्वर उवाच । पुरा मया यथा प्रोक्तं तत्तथा न तदन्यथा । क्रोधस्थानमसंदेहं तथान्यदपि तच्छृणु

イーシュヴァラは言った。「昔わたしが告げたとおり、それはそのままであり、決して他ではない。この場所は疑いなく『憤怒の座』である。さらにこれについて別のことも聞け。」

Verse 35

तत्र स्थानसमुद्भूता महद्भयविवर्जिताः । ब्राह्मणा मत्प्रसादेन भविष्यन्ति न संशयः

そこでは、その聖なる場所そのものから生まれ出て、婆羅門たちは大いなる恐れを離れ、わが恩寵によって現れるであろう。これに疑いはない。

Verse 36

वेदविद्याव्रतस्नाताः सर्वशास्त्रविशारदाः । येऽपि ते शतसाहस्रास्त्वरिता ह्यागतास्त्विह

ヴェーダと諸学に通じ、誓戒と聖なる沐浴を成就し、あらゆるシャーストラに精通する者たち——その十万の群れでさえ——まことに急ぎここへ来たのである。

Verse 37

अपठस्यापि मूर्खस्य सर्वावस्थां गतस्य च । उत्तरादुत्तरं शक्रो दातुं न तु भृगूत्तम

学なき者にも、愚かなる者にも、あらゆる境遇に堕ちた者にも、インドラはさらに高き恩寵を次々と授けることはできない。されど汝、ブリグ族の最勝者よ、なおそれ以上のものを施し得る。

Verse 38

कोटितीर्थमिदं स्थानं सर्वपापप्रणाशनम् । अद्यप्रभृति विप्रेन्द्र भविष्यति न संशयः

この地は「コーティティールタ」と称され、あらゆる罪を滅する所となる。今日より、婆羅門の最勝者よ、まことにそのとおりとなろう、疑いはない。

Verse 39

मत्प्रसादाद्देवगणैः सेवितं च भविष्यति । भृगुक्षेत्रे मृता ये तु कृमिकीटपतंगकाः

我が恩寵により、ここは神々の群れにも参詣され、奉仕されるであろう。さらに、ブリグクシェートラにて命終える虫けらや昆虫、飛ぶ小さき生きものたちは…

Verse 40

वासस्तेषां शिवे लोके मत्प्रसादाद्भविष्यति । वृषखाते नरः स्नात्वा पूजयित्वा महेश्वरम्

我が恩寵により、彼らの住まいはシヴァの世界に定まる。また、ヴリシャカータにて沐浴し、マヘーシュヴァラを礼拝する者は…

Verse 41

सर्वमेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोत्यसंशयम् । भृगुतीर्थे नरः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः

…疑いなくサルヴァメーダ祭の果報を得る。ブリグティールタにて沐浴したのち、人は祖霊ピトリたちと神々にタルパナ（供水供養）を捧げるべきである。

Verse 42

तस्य ते द्वादशाब्दानि शान्तिं गच्छन्ति तर्पिताः । दधिक्षीरेण तोयेन घृतेन मधुना सह

このように満たされると、祖霊（ピトリ）は十二年のあいだ安らぎに至る。（タルパナは）凝乳と乳を混ぜた水、ギー、そして蜜を添えて供えることができる。

Verse 43

ये स्नपन्ति विरूपाक्षं तेषां वासस्त्रिविष्टपे । मत्प्रसादाद्द्विजश्रेष्ठ सर्वदेवानुसेवितम्

ヴィルーパークシャを沐浴させ（また神像に灌沐の儀を行う）者たちの住処は、トリヴィシュタパ（天界）にある。わが恩寵により、二度生まれの最勝者よ、そこは諸神がことごとく仕える国土である。

Verse 44

भविष्यति भृगुक्षेत्रं कुरुक्षेत्रादिभिः समम् । मार्तण्डग्रहणे प्राप्ते यवं कृत्वा हिरण्मयम्

ブリグクシェートラは、クルクシェートラなど名高い聖地と同等の聖性を得るであろう。日食が訪れるとき、黄金で大麦を作り、供物として捧げよ。

Verse 45

दत्त्वा शिरसि यः स्नाति भृगुक्षेत्रे द्विजोत्तम । अविचारेण तं विद्धि संस्नातं कुरुजाङ्गले

二度生まれの最勝者よ、ブリグクシェートラにて、頭上に定めの供物を捧げてから沐浴する者は、ためらいなく知れ――まことにクルジャーンガラ（クルクシェートラ）で沐浴したのと同じである。

Verse 46

अहं चैव वसिष्यामि अम्बिका च मम प्रिया । सर्वदुःखापहा देवी नाम्ना सौभाग्यसुन्दरी

我もまたここに住まう――愛しきアンビカーと共に。あらゆる苦しみを取り除くその女神は、「サウバーギャスンダリー（吉祥の麗しき御方）」の名で知られる。

Verse 47

वसिष्यामि तया देव्या सहितो भृगुकच्छके । एवमुक्त्वा स्थितो देवो भृगुकच्छेऽम्बिका तथा

「わたしはあの女神とともにブリグカッチャに住まう。」そう告げて、主はブリグカッチャにとどまり、アンビカーもまたそこに住した。

Verse 48

भृगुस्तु स्वपुरं प्रायाद्ब्रह्मघोषनिनादितम् । ऋग्यजुःसामघोषेण ह्यथर्वणनिनादितम्

それからブリグは自らの都へ赴いた。そこはヴェーダ誦唱の響きに満ち、リグ・ヤジュル・サーマの詠唱がこだまし、さらにアタルヴァンの讃歌も鳴り渡っていた。

Verse 49

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा वृषमुत्सृजते नरः । स याति शिवसायुज्यमित्येवं शङ्करोऽब्रवीत्

そのティールタにて沐浴し、ついで聖なる施しとして牡牛を放つ者は、シヴァとの合一を得る——かくシャンカラは語った。

Verse 50

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा चैत्रे मासि समाचरेत् । दद्याच्च लवणं विप्रे पूज्य सौभाग्यसुन्दरीम्

そのティールタにて沐浴し、チャイトラ月に定めの行を正しく修する者は、ブラーフマナに塩を布施し、サウバーギャスンダリーを礼拝すべきである。

Verse 51

गोभूहिरण्यं विप्रेभ्यः प्रीयेतां ललिताशिवौ । न दुःखं दुर्भगत्वं च वियोगं पतिना सह

ブラーフマナたちに牛・土地・黄金を施して、ラリターとシヴァが歓喜されますように。そうすれば、悲しみも不運もなく、夫との別離もない。

Verse 52

प्राप्नोति नारी राजेन्द्र भृगुतीर्थाप्लवेन च । यस्तु नित्यं भृगुं देवं पश्येद्वै पाण्डुनन्दन

王の中の王よ、女人もまたブリグ・ティールタにて沐浴すれば、これらの功徳を得る。さらに日々、神なるブリグを拝観する者は――パーンドゥの子よ――

Verse 53

आ ब्रह्मसदनं यावत्तत्रस्थैर्दैवतैः सह । यत्फलं समवाप्नोति तच्छृणुष्व नृपोत्तम

梵天の御座す御殿に至るまで――そこに住まう諸神とともに――彼が得るいかなる果報か、それを聞け、王の中の最勝者よ。

Verse 54

सुवर्णशृङ्गीं कपिलां पयस्विनीं साध्वीं सुशीलां तरुणीं सवत्साम् । दत्त्वा द्विजे सर्वव्रतोपपन्ने फलं च यत्स्यात्तदिहैव नूनम्

あらゆる聖なる戒・誓願を具えたバラモンに、金の角をもつカピラー（淡褐色）の牝牛を、乳豊かで、柔和にして善良、若く、子牛を伴わせて布施するなら、その施しより生ずる功徳の果は、まさにこの地において必ず得られる。

Verse 55

समाः सहस्राणि तु सप्त वै जले म्रियेल्लभेद्द्वादशवह्निमध्ये । त्यजंस्तनुं शूरवृत्त्या नरेन्द्र शक्रातिथ्यं याति वै मर्त्यधर्मा

王よ、戦士のダルマに従い身を捨てる凡夫は――七千年水中にあって死するにせよ、十二の火のただ中で死するにせよ――シャクラ（インドラ）の客となる栄誉を得る。

Verse 56

आख्यानमेतच्च सदा यशस्यं स्वर्ग्यं धन्यं पुत्र्यमायुष्यकारि । शृण्वंल्लभेत्सर्वमेतद्धि भक्त्या पर्वणि पर्वण्याजमीढस्सदैव

この聖なる物語は、常に名声を授け、天界をもたらし、吉祥にして、子孫を与え、寿命を増す。信心をもってこれを聴聞する者は――とりわけ祭日や聖なる折々に――まことにこれらすべての果報を得る、アジャミーダの末裔よ。

Verse 57

संन्यासं कुरुते यस्तु भृगुतीर्थे विधानतः । स मृतः परमं स्थानं गच्छेद्वै यच्च दुर्लभम्

正しい作法に従いブリグティールタにてサンニャーサ（出家）を受ける者は、死後、得難き至上の住処に到る。

Verse 58

एतच्छ्रुत्वा भृगुश्रेष्ठो देवदेवेन भाषितम् । प्रहृष्टवदनो भूत्वा तत्रैव संस्थितो द्विजः

神々の神の御言葉を聞くや、ブリグ族の最勝者は歓喜に顔を輝かせ、その場にとどまった――その二度生まれの聖仙は。

Verse 59

तिरोभावं गते देवे भृगुः श्रेष्ठो द्विजोत्तमः । स्वमूर्ति तत्र मुक्त्वा तु ब्रह्मलोकं जगाम ह

神が姿を隠すと、最勝のブリグ、二度生まれの中の第一人者は、そこで身の形を捨て、ブラフマローカへと赴いた。

Verse 60

भृगुकच्छस्य चोत्पत्तिः कथिता तव पाण्डव । संक्षेपेण महाराज सर्वपामप्रणाशनी

パーンダヴァよ、大王よ、ブリグカッチャの起源を汝に略して語った。これはあらゆる罪と苦悩を滅する聖なる物語である。

Verse 61

एतत्पुण्यं पापहरं क्षेत्रं देवेन कीर्तितम् । चतुर्युगसहस्रेण पितामहदिनं स्मृतम्

この功徳深く罪を滅する聖地（クシェートラ）はデーヴァによって称えられた。また「ピターマハ（梵天）の日」は四ユガ一千回の循環より成ると伝えられる。

Verse 62

प्राप्ते ब्रह्मदिने विप्रा जायते युगसम्भवः । न पश्यामि त्विदं क्षेत्रमिति रुद्रः स्वयं जगौ

婆羅門たちよ、梵天の一日が到来するとき、諸ユガは再び生起する。されどルドラ自ら宣言した。「その時でさえ、この聖なるクシェートラは我が眼前から失われぬ。」

Verse 63

यः शृणोति त्विदं भक्त्या नारी वा पुरुषोऽपि वा । स याति परमं लोकमिति रुद्रः स्वयं जगौ

これを信愛をもって聴く者は—女であれ男であれ—至上の世界に至る。かくルドラ自らが宣言した。

Verse 64

देवखाते नरः स्नात्वा पिण्डदानादिसत्क्रियाम् । यां करोति नृपश्रेष्ठ तामक्षयफलां विदुः

王の中の最勝者よ、デーヴァカータ（Devakhāta）にて沐浴した後、人が行ういかなる功徳の儀礼—ピンダ（piṇḍa）の供養などの聖なる行—も、その果報は尽きぬものと知られる。

Verse 65

य इमं शृणुयाद्भक्त्या भृगुकच्छस्य विस्तरम् । कोटितीर्थफलं तस्य भवेद्वै नात्र संशयः

信愛をもってこのブリグカッチャ（Bhṛgukaccha）の詳説を聴く者には、幾百万のティールタ（tīrtha）に等しい功徳の果がある。これに疑いはない。

Verse 182

अध्याय

章（見出し）。章題。