हिरण्यनेत्रस्य तपः — Hiraṇyanetra’s Austerity and the Boon

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । ततो हिरण्याक्षसुतः कदाचित्संश्रावितो नर्मयुतैर्मदांधैः । तैर्भ्रातृभिस्संप्रयुतो विहारे किमंध राज्येन तवाद्य कार्यम्

サナトクマーラは言った。やがてある時、ヒラニヤークシャの子は、酔いに目がくらみ戯れ言にふける兄弟たちと遊興している折、彼らの言葉を聞かされた。「おお、盲なる者よ。今日、王国が汝に何の用があるのか。」

Verse 2

हिरण्यनेत्रस्तु बभूव मूढः कलिप्रियं नेत्रविहीनमेव । यो लब्धवांस्त्वां विकृतं विरूपं घोरैस्तपोभिर्गिरिशं प्रसाद्य

ヒラニヤネートラは迷妄に陥り、争いを好む盲目の存在のみを得た。恐るべき苦行によってギリーシャ（主シヴァ）を歓ばせたのち、彼は歪み醜く崩れた姿の汝を授かった。

Verse 3

स त्वं न भागी खलु राज्यकस्य किमन्यजातोऽपि लभेत राज्यम् । विचार्यतां तद्भवतैव नूनं वयं तु तद्भागिन एव सत्यम्

まことに汝にはこの王国の正当な分け前はない。別の系統に生まれた者が、どうして王権を得られようか。これを汝自身で熟慮せよ。われらこそ、真実、その分を受け継ぐ正統の相続者である。

Verse 4

सनत्कुमार उवाच । तेषां तु वाक्यानि निशम्य तानि विचार्य बुद्ध्या स्वयमेव दीनः । ताञ्छांतयित्वा विविधैर्वचोभिर्गतस्त्वरण्यं निशि निर्जनं तु

サナトクマーラは言った。彼らの言葉を聞き、自らの分別で思案すると、彼は内に悲しみを覚えた。さまざまな慰めの言葉で彼らを鎮めたのち、夜、人気のない寂しい森へと赴いた。

Verse 5

वर्षायुतं तत्र तपश्चचार जजाप जाप्यं विधृतैकपादः । आहारहीनो नियमोर्द्ध्वबाहुः कर्त्तुं न शक्यं हि सुरा सुरैर्यत्

そこで彼は一万年にわたり苦行を修し、唱えるべき真言を繰り返しジャパした。片足で立ち、食を断ち、厳しい誓戒を守って両腕を高く掲げ—それはデーヴァにもアスラにも成し得ぬ、まことに不可能な行であった。

Verse 6

प्रजाल्य वह्निं स्म जुहोति गात्रमांसं सरक्तं खलु वर्षमात्रम् । तीक्ष्णेन शस्त्रेण निकृत्य देहात्समंत्रकं प्रत्यहमेव हुत्वा

火を灯した後、彼は一年の間、自らの手足の肉と血を火の中に捧げました。鋭い武器で体から肉を切り取り、マントラを唱えながら毎日供物を捧げました。

Verse 7

स्नाय्वस्थिशेषं कुणपं तदासौ क्षयं गतं शोणितमेव सर्वम् । यदास्य मांसानि न संति देहं प्रक्षेप्तुकामस्तु हुताशनाय

その死体のような体は筋と骨だけになり、血はすべて尽き果てました。体に肉が残らなくなったとき、彼はその体を祭壇の火の中に投げ込もうとしました。

Verse 8

ततः स दृष्टस्त्रिदशालयैर्जनैः सुविस्मितैर्भीतियुतैस्समस्तैः । अथामरैश्शीघ्रतरं प्रसादितो बभूव धाता नुतिभिर्नुतो हि

その後、天の住人である神々や天人たちが創造主（ブラフマー）の姿を見たとき、皆は大いなる驚きと恐怖に打たれました。不死の神々は急いで彼をなだめようとし、ブラフマーは恭しい礼拝の賛歌で讃えられ、慈悲深くなりました。

Verse 9

निवारयित्वाथ पितामहस्तं ह्युवाच तं चाद्यवरं वृणीष्व । यस्याप्तिकामस्तव सर्वलोके सुदुर्लभं दानव तं गृहाण

ピターマハ（ブラフマー）を制止した後、彼は彼に言いました。「今、最高の恩恵を選びなさい。ダナヴァよ、すべての世界で手に入れたいと願うものを受け取りなさい。それがたとえ非常に困難なものであっても。」

Verse 10

स पद्मयोनेस्तु वचो निशम्य प्रोवाच दीनः प्रणतस्तु दैत्यः । यैर्निष्ठुरैर्मे प्रहृतं तु राज्यं प्रह्रादमुख्या मम संतु भृत्याः

パドマヨニ（ブラフマー）の言葉を聞いて、惨めで服従の礼を尽くしたダイティヤは言いました。「私の王国を奪ったあの残酷な者たち、プラフラーダをはじめとする者たちが、私の従者となりますように。」

Verse 11

अंधस्य दिव्यं हि तथास्तु चक्षुरिन्द्रादयो मे करदा भवंतु । मृत्युस्तु माभून्मम देवदैत्यगंधर्वयक्षोरगमानुषेभ्यः

盲なる者には、まことに天なる眼（ दिव्यな視力 ）が生じよ。インドラをはじめ諸天は、我に貢を納める者となれ。さらに、神々・阿修羅・ガンダルヴァ・ヤクシャ・蛇類の者・人間のいずれからも、我に死が来たらぬように。

Verse 12

नारायणाद्वा दितिजेन्द्रशत्रोस्सर्वाज्जनात्सर्वमयाच्च शर्वात् । श्रुत्वा वचस्तस्य सुदारुणं तत्सुशंकितः पद्मभवस्तमाह

ナ―ラーヤナ（ダイティヤ王を討つ者）と、万有に遍満するサルヴァ、すなわちシャルヴァ（シヴァ）に関わる、そのあまりに苛烈な言葉を聞いて、蓮華生なるパドマバヴァ（梵天）は深くおののき、彼に語りかけた。

Verse 13

ब्रह्मोवाच । दैत्येन्द्र सर्वं भविता तदेतद्विनाशहेतुं च गृहाण किंचित् । यस्मान्न जातो न जनिष्यते वा यो न प्रविष्टो मुखमंतकस्य

ブラフマーは言った。「ダーナヴァの主よ、これらはすべて、告げられたとおりにまこと成就する。だが滅びの因も知れ。生まれたことなく、また生まれ来たることもなく、アンタカ（死） の口に入ったこともない御方——その超越の主には死は及ばぬ。かの御方に逆らうことこそ、破滅を招くのだ。」

Verse 14

अत्यन्तदीर्घं खलु जीवितं तु भवादृशास्सत्पुरुषास्त्यजंतु । एतद्वचस्सानुनयं निशम्य पितामहात्प्राह पुनस्तस्य दैत्यः

「命はまことにあまりにも長い。ゆえに、そなたのような善き人はそれを捨てよ。」この、なだめすかすように語られた言葉を聞いて、そのダイティヤは再びピターマハ（梵天）に答えた。

Verse 15

अंधक उवाच । कालत्रये याश्च भवंति नार्यः श्रेष्ठाश्च मध्याश्च तथा कनिष्ठाः । तासां च मध्ये खलु रत्नभूता ममापि नित्यं जननीव काचित्

アンダカは言った。「過去・現在・未来という三つの時に存在する女たちのうち、最上であれ中ほどであれ年若であれ、その中にまこと宝珠のごとき一人の女がいる。彼女は我にとって常に母のような存在なのだ。」

Verse 16

कायेन वाचा मनसाप्यगम्या नारी नृलोकस्य च दुर्लभाय । तां कामयानस्य ममास्तु नाशो दैत्येन्द्रभावाद्भगवान्स्वयंभूः

その女人は、身によっても言葉によっても、さらには心によってさえ得難く、人の世においてきわめて稀である。もし我が彼女を欲して滅びねばならぬなら、自生の主スヴァヤンブーよ、たとえ我がダイティヤの王となることを通してであっても、我が破滅を成就したまえ。

Verse 17

वाक्यं तदाकर्ण्य स पद्मयोनिः सुविस्मितश्शंकरपादपद्ममम् । सस्मार संप्राप्य निर्देशमाशु शंभोस्तु तं प्राह ततोंधकं वै

その言葉を聞いて、蓮華より生まれし者（梵天）は大いに驚き、恭しくシャンカラの蓮華の御足を念じた。速やかにシャンブの指示を受けてのち、彼はアンダカに語りかけた。

Verse 18

ब्रह्मोवाच । यत्कांक्षसे दैत्यवरास्तु ते वै सर्वं भवत्येव वचस्सकामम् । उत्तिष्ठ दैत्येन्द्र लभस्व कामं सदैव वीरैस्तु कुरुष्व युद्धम्

梵天は言った。「おお、ダイティヤの中の最勝者よ、汝の望むものはすべて必ず成就する。わが言葉は空しくならぬ。起て、ダイティヤの主よ。願いの目的を得て、汝の勇士らと共に常に戦いに励め。」

Verse 19

श्रुत्वा तदेतद्वचनं मुनीश विधातुराशु प्रणिपत्य भक्त्या । लोकेश्वरं हाटकनेत्रपुत्रः स्नाय्वस्थिशेषस्तु तमाह देवम्

おお、賢者の中の最勝よ。創造の主ブラフマーのその言葉を聞くや、ハータカネートラの子は、筋と骨ばかりの身となりながらも、ただちに信愛をもってひれ伏し、ついでその देव（デーヴァ）、諸世界の主に申し上げた。

Verse 20

अंधक उवाच । कथं विभो वैरिबलं प्रविश्य ह्यनेन देहेन करोमि युद्धम् । स्नाय्वस्थिशेषं कुरु मांसपुष्टं करेण पुण्ये न च मां स्पृशाद्य

アンダカは言った。「おお主よ、いかにしてこの身で敵軍の中へ入り、戦うことができましょうか。筋と骨ばかりではなく、肉を備えた堅固な身としてください。あなたの吉祥なる御手によって我を回復し、どうか再びこのように我に触れ給うな。」

Verse 21

सनत्कुमार उवाच । श्रुत्वा वचस्तस्य स पद्मयोनिः करेण संस्पृश्य च तच्छरीरम् । गतस्सुरेन्द्रैस्सहितः स्वधाम संपूज्यमानो मुनिसिद्धसंघैः

サナトクマーラは言った。彼の言葉を聞くと、蓮華より生まれし者（ブラフマー）はその身を手で触れた。ついでインドラら諸神とともに自らの住処へ帰り、ムニと成就者（シッダ）たちの群れにより、しかるべく供養され礼拝された。

Verse 22

संस्पृष्टमात्रस्स च दैत्यराजस्संपूर्णदेहो बलवान्बभूव । संजातनेत्रस्सुभगो बभूव हृष्टस्स्वमेव नगरं विवेश

触れられるや否や、ダイティヤの王はたちまち全身が満ち、力強き者となった。両眼は回復し、姿は麗しく、吉祥を帯びた。歓喜に満ちて、彼は自ら己が都へと入った。

Verse 23

उत्सृज्य राज्यं सकलं च तस्मै प्रह्लादमुख्यास्त्वथ दानवेन्द्राः । तमागतं लब्धवरं च मत्वा भृत्या बभूवुर्वश गास्तु तस्य

そのときダーナヴァの諸侯、すなわちプラフラーダらは、国土のすべてを彼に譲り渡した。彼が恩寵の賜物を得て帰還したと見て、彼らはその従者となり、完全にその支配下に入った。

Verse 24

ततोन्धकः स्वर्गमगाद्विजेतुं सेनाभियुक्तस्सहभृत्यवर्गः । विजित्य लेखान्प्रधने समस्तान्करप्रदं वज्रधरं चकार

ついでアンダカは、軍勢と従者を率いてスヴァルガ（天界）を征服せんと進軍した。戦いにおいて諸デーヴァをことごとく打ち破り、金剛杵の保持者ヴァジュラダラ（インドラ）を貢納の臣として、租税を納めさせた。

Verse 25

नागान्सुपर्णान्वरराक्षसांश्च गंधर्वयक्षानपि मानुषांस्तु । गिरीन्द्रवृक्षान्समरेषु सर्वांश्चतुष्पदः सिंहमुखान्विजिग्ये

戦いの場において、獅子の面をもつ四足の者は、ナーガ、スパルナ、勇猛なるラークシャサ、ガンダルヴァとヤクシャ、さらに人間の戦士までも悉く征服した。山々の主や樹木さえも打ち伏せられた。

Verse 26

त्रैलोक्यमेतद्धि चराचरं वै वशं चकारात्मनि संनियोज्य । स कूलानि सुदर्शनानि नारीसहस्राणि बहूनि गत्वा

まことに彼は、動くものと動かぬものより成るこの三界すべてを己が支配へと引き寄せ、それを自らの内に定めて服従させた。ついで多くの麗しき河岸へ赴き、幾千幾万の女たちの中を行き交った。

Verse 27

रसातले चैव तथा धरायां त्रिविष्टपे याः प्रमदाः सुरूपाः । ताभिर्युतोऽन्येषु सपर्वतेषु रराम रम्येषु नदीतटेषु

羅娑多羅、地上、そしてトリヴィシュタパ（天界）にいる、かの比類なき美しき乙女たちを伴い、彼は山ある他の麗しき地にて戯れ、愛らしい河岸に沿って歓楽を味わった。

Verse 28

क्रीडायमानस्स तु मध्यवर्ती तासां प्रहर्षादथ दानवेन्द्रः । तत्पीतशिष्टानि पिबन्प्रवृत्त्यै दिव्यानि पेयानि सुमानुषाणि

彼は彼女らのただ中で戯れ、彼女らの歓喜により喜悦したダーナヴァの主は、彼女らが飲んだ後に残った天なる飲み物を、次々と口にした――それは人の中の最上にもふさわしい霊妙の酒であった。

Verse 29

अन्यानि दिव्यानि तु यद्रसानि फलानि मूलानि सुगंधवंति । संप्राप्य यानानि सुवाहनानि मयेन सृष्टानि गृहोत्तमानि

「また、妙なる味わいに満ち、芳香を放つ天上の果実と根も種々あった。さらに優れた乗り物と最上の乗騎を得て、マーヤーの造りしこの上なく壮麗な邸宅が備わっていた。」

Verse 30

पुष्पार्घधूपान्नविलेपनैश्च सुशोभितान्यद्भुतदर्शनैश्च । संक्रीडमानस्य गतानि तस्य वर्षायुतानीह तथांधकस्य

花の供物、アルギャの水、香、食、そして新たな芳香の塗香によって荘厳され、さらに驚異の光景によって輝いていた――そのように戯れ続けるうち、ここにおいてアンダカには数えきれぬ幾万年が過ぎ去った。

Verse 31

जानाति किंचिन्न शुभं परत्र यदात्मनस्सौख्यकरं भवेद्धि । सदान्धको दैत्यवरस्स मूढो मदांधबुद्धिः कृतदुष्टसंगः

彼は来世において真に吉祥なるもの—すなわち自らの魂に実際の安楽をもたらすもの—を少しも悟らない。魔族の雄アンダカは常に迷妄に沈み、慢心により知性の眼を塞がれ、悪しき者どもと固く交わっていた。

Verse 32

ततः प्रमत्तस्तु सुतान्प्रधानान्कुतर्कवादैरभिभूय सर्वान् । चचार दैत्यैस्सहितो महात्मा विनाशयन्वैदिकसर्वधर्मान्

その後、迷妄に陥った彼は、詭弁の論で最もすぐれた子らすべてを屈服させた。ダイティヤたちを伴い、その大力の者は遍くさまよい、ヴェーダに立脚する一切の聖なる義務と規律を滅ぼそうとした。

Verse 33

वेदान्द्विजान्वित्त मदाभिभूतो न मन्यते स्माप्यमरान्गुरूंश्च । रेमे तथा दैवगतो हतायुः स्वस्यैरहोभिर्गमयन्वयश्च

財の酔いに支配され、彼はヴェーダも、二度生まれの者も、神々も、さらには長老や師までも敬わなくなった。かくして宿業に駆られ、寿命が尽きゆく中、ただ快楽に耽り、日々を空しく過ごして青春をすり減らした。

Verse 34

ततः कदाचिद्गतवान्ससैन्यो बहुप्रयाता पृथिवीतलेऽस्मिन् । अनेकसंख्या अपि वर्षकोट्यः प्रहर्षितो मंदरपर्वतं तु

やがてある時、彼は軍勢を率いて出立し、この大地の上をはるかに旅した。数えきれぬほどの億年が過ぎてもなお歓喜を保ち、マンダラ山へと進んだ。

Verse 35

स्वर्णोपमां तत्र निरीक्ष्य शोभां बभ्राम सैन्यैस्सह मानमत्तः । क्रीडार्थमासाद्य च तं गिरीन्द्रं मतिं स वासाय चकार मोहात्

そこで黄金のごとき輝きを目にし、慢心に酔って彼は軍勢とともにさまよった。戯れのためだけにその山の王に至り、迷える心のままに、そこを己の住処と定めた。

Verse 36

शुभं दृढं तत्र पुरं स कृत्वा मुदास्थितो दैत्यपतिः प्रभावात् । निवेशयामास पुनः क्रमेण अत्यद्भुतं मन्दरशैलसानौ

そこで吉祥にして堅固な城塞の都を築くと、ダーナヴァの主は自らの威力により歓喜して立った。ついで段を追って、マンダラ山の斜面に、きわめて驚異なる都を打ち立てた。

Verse 37

दुर्योधनो वैधसहस्तिसंज्ञौ तन्मंत्रिणौ दानवसत्तमस्य । ते वै कदाचिद्गिरिसुस्थले हि नारीं सुरूपां ददृशुस्त्रयोऽपि

ドゥルヨーダナは、ヴァイダサとハスティ――その最上のダーナヴァの大臣たち――と共に、ある時山の一処に滞在していた折、三人そろって比類なき美貌の女を見た。

Verse 38

ते शीघ्रगा दैत्यवरास्तु हर्षाद्द्रुतं महादैत्यपतिं समेत्य । ऊचुर्यथादृष्टमतीव प्रीत्या तथान्धकं वीरवरं हि सर्वे

そのとき、足早き最上のダイティヤたちは歓喜に震え、ただちに大いなる阿修羅の主のもとへ赴いた。彼らは皆、勇者アンダカに、見たままを大いなる喜びをもって告げた。

Verse 39

मंत्रिणः ऊचुः । गुहांतरे ध्याननिमीलिताक्षो दैत्येन्द्र कश्चिन्मुनिरत्र दृष्टः । रूदान्वितश्चन्द्रकलार्द्धचूडः कटिस्थले बद्धगजेन्द्रकृत्तिः

大臣たちは言った。「おおダイティヤの主よ、洞窟の奥にて、眼を閉じて禅定に入る一人の牟尼を我らは見ました。その傍らにはルドラがあり――頂に半月を戴き、腰には象王の皮を結びつけておられました。」

Verse 40

नागेन्द्रभोगावृतसर्वगात्रः कपालमालाभरणो जटालः । स शूलहस्तश्शरतूणधारी महाधनुष्मान्विवृताक्षसूत्रः

その全身は蛇王のとぐろに包まれ、髑髏の花鬘を飾り、結髪のジャターを垂れていた。手にはトリシューラを執り、矢筒を帯び、強大な弓を携えて立ち、ルドラークシャの数珠があざやかに顕れていた。

Verse 41

खड्गी त्रिशूली लकुटी कपर्दी चतुर्भुजो गौरतराकृतिर्हि । भस्मानुलिप्तो विलसत्सुतेजास्तपस्विवर्योऽद्भुतसर्ववेशः

彼は剣、三叉戟、そして棍棒を携え、結ばれた髪、四本の腕を持ち、輝かしく色白な姿で現れた。神聖な灰を身にまとい、見事な霊的輝きを放つ彼は、修行者の中でも最高峰であり、意のままにあらゆる姿に変幻自在に現れる不思議な存在であった。

Verse 42

तस्याविदूरे पुरुषश्च दृष्टस्स वानरो घोरमुखःकरालः । सर्वायुधो रूक्षकरश्च रक्षन्स्थितो जरद्गोवृषभश्च शुक्लः

彼から遠くないところに、猿のような顔をした、恐ろしくて凄まじい男が見えた。あらゆる武器を携え、荒れた手で守りを固めるその姿は、牛の群れの中にいる老いた雄牛のようであり、その肌は白かった。

Verse 43

तस्योपविष्टस्य तपस्विनोपि सुचारुरूपा तरुणी मनोज्ञा । नारी शुभा पार्श्वगता हि तस्य दृष्टा च काचिद्भुवि रत्नभूता

その修行者が瞑想にふけっていると、傍らに若く、喜ばしく、この上なく美しい一人の吉祥な女性が見えた。彼女はこの世に現れた宝石のように輝いていた。

Verse 44

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे अंधकगाणपत्यलाभोपाख्याने दूतसंवादो नाम चतुश्चत्वारिंशोऽध्यायः

こうして、神聖なる『シヴァ・マハープラーナ』第2部（ルドラ・サンヒター）第5巻（ユッダ・カンダ）の第44章「使者との対話」が幕を閉じる。これはアンダカがガナパティヤの位を得る物語の一節である。

Verse 45

मान्या महेशस्य च दिव्यनारी भार्य्या मुनेः पुण्यवतः प्रिया सा । योग्या हि द्रष्टुं भवतश्च सम्यगानाय्य दैत्येन्द्र सुरत्नभोक्तः

彼女は尊ばれるべき神妙なる女人であり、功徳ある牟尼の愛妻、しかも大自在天マヘーシャ（シヴァ）自らが敬う方である。まことに、あなたを正しく拝するにふさわしい。ゆえに、ダイティヤの主よ、宝と快楽を享受する者よ、彼女をここへ連れて来なさい。

Verse 46

सनत्कुमार उवाच । श्रुत्वेति तेषां वचनानि तानि कामातुरो घूर्णितसर्वगात्रः । विसर्जयामास मुनैस्सकाशं दुर्योधनादीन्सहसा स दैत्यः

サナトクマーラは言った。彼らの言葉を聞くや、そのダイティヤは欲に悩まされ、全身を震わせつつ、ドゥルヨーダナらをたちまち聖仙たちの御前から退けた。

Verse 47

आसाद्य ते तं मुनिमप्रमेयं बृहद्व्रतं मंत्रिवरा हि तस्य । सुराजनीतिप्रवणा मुनीश प्रणम्य तं दैत्यनिदेशमाहुः

計り知れぬ大誓願の聖仙のもとに至ると、国政に通じた最上の大臣たちは、ムニの主よ、その聖仙に礼拝し、ダイティヤ王の命を伝えた。

Verse 48

मंत्रिण ऊचुः । हिरण्यनेत्रस्य सुतो महात्मा दैत्याधिराजोऽन्धकनामधेयः । त्रैलोक्यनाथो भवकृन्निदेशादिहोपविष्टोऽद्य विहारशाली

大臣たちは言った。「ヒラニヤネートラの子にして大いなる魂、名をアンダカというダイティヤの至高王は、バヴァ（主シヴァ）の命により三界の主となり、今日この遊楽殿に王者の安らぎのうちに座しておられます。」

Verse 49

तन्मंत्रिणो वै वयमंगवीरास्तवोपकंठं च समागताः स्मः । तत्प्रेषितास्त्वां यदुवाच तद्वै शृणुष्व संदत्तमनास्तपस्विन्

まことに我らは彼の大臣であり、アンガの勇士であって、あなたの近くへ参りました。彼に遣わされ、あなたに告げるべき言葉を伝えます。苦行者よ、心を定め、よく整えてお聞きください。

Verse 50

त्वं कस्य पुत्रोऽसि किमर्थमत्र सुखोपविष्टो मुनिवर्य धीमन् । कस्येयमीदृक्तरुणी सुरूपा देया शुभा दैत्यपतेर्मुनीन्द्र

おお最勝の牟尼よ、賢智なる者よ――汝はいずれの子にして、何ゆえここに安らかに坐すのか。さらに、この若く麗しき乙女は誰のものか。おお牟尼の主よ、彼女は吉祥の贈り物としてダイティヤの主に捧げられるべきである。

Verse 51

क्वेदं शरीरं तव भस्मदिग्धं कपालमालाभरणं विरूपम् । तूणीरसत्कार्मुकबाणखड्गभुशुंडिशूलाशनितोमराणि

「汝のその身はいかなるものか――聖なる灰を塗り、髑髏の鬘を飾り、醜怪に見える。さらに、これらの矢筒、良弓、矢、剣、棍棒、トリシューラ、ヴァジュラ（雷霆）、トーマラ（投槍）は何であるか。」

Verse 52

क्व जाह्नवी पुण्यतमा जटाग्रे क्वायं शशी वा कुणपास्थिखण्डम् । विषानलो दीर्घमुखः क्व सर्पः क्व संगमः पीनपयोधरायाः

「汝の結髪の頂に宿る最も清きジャーナヴィー（ガンガー）はいずこにある。ここに見える月は何処のものか――それとも屍骨の欠片にすぎぬのか。毒の火はいずこ、長き面の蛇はいずこ。しかも、乳房ふくらむ女との交わりなど、いかであり得ようか。」

Verse 53

जरद्गवारोहणमप्रशस्तं क्षमावतस्तस्य न दर्शनं च । संध्याप्रणामः क्वचिदेष धर्मः क्व भोजनं लोकविरुद्धमेतत्

「老いた牡牛に乗るは誉むべきにあらず。かくも忍耐と徳を称する者を、見ることすら相応しくない。黄昏のサンディヤー礼拝にて礼拝する規律はいずこにある。世の習いに背くこの飲食はいかなるものか。すべては公認の作法に反する。」

Verse 54

प्रयच्छ नारीं सम सान्त्वपूर्वं स्त्रिया तपः किं कुरुषे विमूढ । अयुक्तमेतत्त्वयि नानुरूपं यस्मादहं रत्नपतिस्त्रिलोके

「その女を返せ。和らぎの言葉をもって、穏やかに返すのだ。おお迷える者よ、他人の妻をもっていかなる苦行（タパス）をなそうというのか。それは不当であり、汝に相応しくない。なぜなら我は三界に名高きラトナパティである。」

Verse 55

विमुंच शस्त्राणि मयाद्य चोक्तः कुरुष्व पश्चात्तव एव शुद्धम् । उल्लंघ्य मच्छासनमप्रधृष्यं विमोक्ष्यसे सर्वमिदं शरीरम्

今日私が命じるように、武器を捨てなさい。そして、あなたにとって真に清めとなることを行いなさい。もし私の不可侵の命令に背く勇気があるなら、あなたはこの体すべてを剥ぎ取られるだろう。

Verse 56

मत्वांधकं दुष्टमतिं प्रधानो महेश्वरो लौकिकभावशीलः । प्रोवाच दैत्यं स्मितपूर्वमेवमाकर्ण्य सर्वं त्वथ दूतवाक्यम्

アンダカが悪意を持っていることを理解した最高神マヘーシュヴァラは、世俗の事柄のために人間のような振る舞いをするが、使者の言葉をすべて聞いた後、まず穏やかな微笑みを浮かべてその悪魔に語りかけた。

Verse 57

शिव उवाच । यद्यस्मि रुद्रस्तव किं मया स्यात्किमर्थमेवं वदसीति मिथ्या । शृणु प्रभावं मम दैत्यनाथ न्याय्यं न वक्तुं वचनं त्वयैवम्

シヴァは言った。「もし私が本当にあなたのルドラであるなら、私が何かをする必要があるだろうか。なぜあなたはそのように偽りの言葉を吐くのか。ダイティヤの主よ、私の威光を聞きなさい。あなたがこのような言葉を口にするのは適切ではない。」

Verse 58

नाहं क्वचित्स्वं पितरं स्मरामि गुहांतरे घोरमनन्यचीर्णम् । एतद्व्रतं पशुपातं चरामि न मातरं त्वज्ञतमो विरूपः

「私は、恐ろしい洞窟に一人で住んでいた自分の父を、いかなる時も覚えていない。私はこのパーシュパタの誓いを守っている。母のことも覚えていない。私は全くの無知で、醜い姿をしている。」

Verse 59

अमूलमेतन्मयि तु प्रसिद्धं सुदुस्त्यजं सर्वमिदं ममास्ति । भार्या ममेयं तरुणी सुरूपा सर्वंसहा सर्वगतस्य सिद्धिः

「この執着は確かに根拠のないものだが、私の中ではしっかりと確立されている。そして、これらすべてを捨てることは非常に困難である。なぜなら、私はそれを『私のもの』と考えているからだ。この若くて美しい女性は私の妻であり、すべてを耐え忍ぶ。そして彼女は、あらゆるところに遍在する者の成就そのものである。」

Verse 60

एतर्हि यद्यद्रुचितं तवास्ति गृहाण तद्वै खलु राक्षस त्वम् । एतावदुक्त्वा विरराम शंभुस्तपस्विवेषः पुरतस्तु तेषाम्

「さて、お前が望むものは何でも受け取るがよい、羅刹よ。」これだけを言うと、修行者の姿をしたシャンブは、彼らの前で沈黙した。

Verse 61

सनत्कुमार उवाच । गंभीरमेतद्वचनं निशम्य ते दानवास्तं प्रणिपत्य मूर्ध्ना । जग्मुस्ततो दैत्यवरस्य सूनुं त्रैलोक्यनाशाय कृतप्रतिज्ञम्

サナトクマーラは言った。かの重々しい言葉を聞くや、ダーナヴァたちは頭を垂れて礼拝し、ひれ伏した。ついで彼らは、三界滅亡を誓い立てた、最上のダイティヤの子のもとへ赴いた。

Verse 62

बभाषिरे दैत्यपतिं प्रमत्तं प्रणम्य राजानमदीनसत्त्वाः । ते तत्र सर्वे जयशब्दपूर्वं रुद्रेण यत्तत्स्मितपूर्वमुक्तम्

そのとき不屈の者たちは、ダイティヤの主にして驕りに酔う王に礼拝して申し上げた。そこに集う者は皆、まず「勝利あれ！」と叫び、ついでルドラが先に柔らかな微笑をもって語った言葉を、そのまま繰り返した。

Verse 63

मंत्रिण उचुः । निशाचरश्चंचलशौर्यधैर्यः क्व दानवः कृपणस्सत्त्वहीनः । क्रूरः कृतघ्नश्च सदैव पापी क्व दानवः सूर्यसुताद्बिभेति

大臣たちは言った。「夜をさまよう魔、勇も忍耐も移ろいやすい—そのダーナヴァはどこにいる。卑しく哀れで徳なきダーナヴァはどこにいる。残酷で恩知らず、常に罪に染まる者が—どうして太陽神の子を恐れ得ようか。」

Verse 64

राजत्वमुक्तोऽखिलदैत्यनाथस्तपस्विना तन्मुनिना विहस्य । मत्वा स्वबुद्ध्या तृणवत्त्रिलोकं महौजसा वीरवरेण नूनम्

王権を許されたのち、あの厳しい苦行の牟尼に嘲られたにもかかわらず、万ダイティヤの主は、己が思い上がりによって三界を草のごとく見なした。まことに彼は、比類なき威光と大力を備えた勇士であったからである。

Verse 65

क्वाहं च शस्त्राणि च दारुणानि मृत्योश्च संत्रासकरं क्व युद्ध । क्व वीरको वानरवक्त्रतुल्यो निशाचरो जरसा जर्जरांगः

我とは何者か、そしてこの凄惨なる武器とは何か。死そのものさえ震え上がらせるこの戦いとは何か。さらにヴィーラカとは何者か――夜をさまよう者、猿に似た顔をもち、老いに砕かれ衰えた四肢の羅刹よ。

Verse 66

क्वायं स्वरूपः क्व च मंदभाग्यो बलं त्वदीयं क्व च वीरुधो वा । शक्तोऽपि चेत्त्वं प्रयतस्व युद्धं कर्तुं तदा ह्येहि कुरुष्व किंचित्

その高き本性とは何か、そして汝の不運とは何か。汝の力はどこにある、ただ地を這う蔓草のようではないか。もし真に力あるなら戦いに励め；さあ来い——わずかでもよい、何かをなせ。

Verse 67

वज्राशनेस्तुल्यमिहास्ति शस्त्रं भवादृशां नाशकरं च घोरम् । क्व ते शरीरं मृदुपद्मतुल्यं विचार्य चैवं कुरु रोचते यत्

ここにあるはインドラの金剛（ヴァジュラ）にも等しき武器——恐ろしく、汝のごとき武者を滅ぼし得る。されど汝の身はどこにある、柔らかき蓮華のごとく繊細ではないか。かく思惟して、真に相応しと思うことのみをなせ。

Verse 68

मंत्रिण ऊचुः । इत्येवमादीनि वचांसि भद्रं तपस्विनोक्तानि च दानवेश । युक्तं न ते तेन सहात्र युद्धं त्वामाह राजन्स्मयमान एव

大臣たちは言った。「幸いなる者よ、ダーナヴァの主よ——これこそ苦行者が語った吉祥の言葉である。王よ、彼は微笑みつつ、ここで彼と戦うのは相応しくないと汝に告げたのだ。」

Verse 69

विवस्तुशून्यैर्बहुभिः प्रलापैरस्माभिरुक्तैर्यदि बुध्यसे त्वम् । तपोभियुक्तेन तपस्विना वै स्मर्तासि पश्चान्मुनिवाक्यमेतत्

もし我らの語った数多の空虚な戯れ言によって汝が悟るなら、後には——真の苦行者としてタパス（苦行）により鍛えられる時——この牟尼の言葉そのものを必ず思い出すであろう。

Verse 70

सनत्कुमार उवाच । ततस्स तेषां वचनं निशम्य जज्वाल रोषेण स मंदबुद्धिः । आज्यावसिक्तस्त्विव कृष्णवर्त्मा सत्यं हितं तत्कुटिलं सुतीक्ष्णम्

サナトクマーラは言った。彼らの言葉を聞くや、その愚鈍な者は怒りに燃え上がった—まるでギーを注がれて勢いを増す、黒く煙を引く火のように。彼らが益のために語った真実も、彼には曲がりくねって、きわめて鋭い刃のごとく感じられた。

Verse 71

गृहीतखड्गो वरदानमत्तः प्रचंडवातानुकृतिं च कुर्वन् । गंतुं च तत्र स्मरबाणविद्धस्समुद्यतोऽभूद्विप रीतदेवः

剣を握り、授かった恩寵に酔い、烈風の勢いをまねて、カーマの矢に射抜かれたヴィパリータデーヴァは、そこ—戦場へ赴くべく—立ち上がり、出立の構えを見せた。