दुर्गोपवीत-रचना तथा शिवामलङ्कारोत्सवः | The Making of the Durgopavīta and Pārvatī’s Auspicious Adornment Festival

Verse 1

ब्रह्मोवाच । ततः शैलवरः सोपि प्रीत्या दुर्गोपवीतकम् । कारयामास सोत्साहं वेदमन्त्रैश्शिवस्य च

ブラフマーは言った。— それから、山々の中の最勝なるその山もまた、愛に満ちた歓喜をもって、熱意あふれ、ドゥルガー女神の聖紐の儀（ウパナヤナ）を執り行わせた。そこにはヴェーダの真言と、さらにシヴァの真言とが唱えられた。

Verse 2

अथ विष्ण्वादयो देवा मुनयस्सकुतू हलम् । हिमाचलप्रार्थनया विवेशान्तर्गृहं गिरेः

そのときヴィシュヌをはじめ諸神と、好奇の念に満ちた牟尼たちの聖仙は、ヒマーチャラの切なる願いにより、山王の内なる御殿へと入っていった。

Verse 3

श्रुत्याचारं भवाचारं विधाय च यथार्थतः । शिवामलंकृतां चक्रुश्शिवदत्तविभूषणैः

彼らはヴェーダの規定と世の作法にかなって諸儀礼を正しく行い、ついで主シヴァより授けられた宝飾をもって、シヴァー（パールヴァティー）をふさわしく荘厳した。

Verse 4

प्रथमं स्नापयित्वा तां भूषयित्वाथ सर्वशः । नीराजिता सखीभिश्च विप्रपत्नीभिरेव च

まず彼女を沐浴させ、次いであらゆるかたちで飾り立てた。その後、友の乙女たちとバラモンの妻たちが、彼女に吉祥なるアーラティー（ārati）を捧げた。

Verse 5

अहताम्बरयुग्मेन शोभिता वरवर्णिनी । विरराज महाशैलदुहिता शङ्करप्रिया

汚れなき二枚の衣をまとい、光輝に満ちた麗しき御方は燦然と輝いた――大いなる山の娘、シャンカラ（シヴァ）に愛されし者。

Verse 6

कंचुकी परमा दिव्या नानारत्नान्विताद्भुता । विधृता च तया देव्या विलसन्त्याधिकं मुने

おお牟尼よ、至高にして神妙なるカンチュキー（胸衣）は、種々の宝玉に飾られた驚くべきものとして、その女神により身に着けられた。女神が輝くほどに、それはいよいよ華やかに見えた。

Verse 7

सा बभार तथा हारं दिव्यरत्नसमन्वितम् । वलयानि महार्हाणि शुद्धचामीकराणि च

そののち彼女は、輝く天上の宝珠をちりばめた首飾りを身に着け、さらに清らかな純金で作られた高価な腕輪をもはめた。

Verse 8

स्थिता तत्रैव सुभगा ध्यायन्ती मनसा शिवम् । शुशुभेति महाशैलकन्यका त्रिजगत्प्रसूः

そのままそこに留まり、吉祥なる乙女—大いなる山の娘にして三界の母となるべき者—は心に主シヴァを念じ、かくして特別の光輝を放っていっそう美しく輝いた。

Verse 9

तदोत्सवो महानासीदुभयत्र मुदा वहः । दानं बभूव विविधं ब्राह्मणेभ्यो विवर्णितम्

その祝祭はきわめて盛大となり、両家には喜びの潮が満ちあふれた。ついで伝統により定められ、しかるべく説かれる作法に従い、バラモンたちへ種々の布施が施された。

Verse 10

अन्येषां द्रव्यदानं च बभूव विविधम्महत् । गीतवाद्यविनोदश्च तत्रोत्सवपुरस्सरम्

そこでは、ほかの多くの者たちも豊かで種々の財宝の施しをなし、歌と楽器の調べの歓びも起こり、盛大な祭礼が先導して儀が進められた。

Verse 11

अथ विष्णुरहं धाता शक्राद्या अमरास्तथा । मुनयश्च महाप्रीत्या निखिलास्सोत्सवा मुदा

そのとき、ヴィシュヌ、我（梵天）なる創造主、帝釈天をはじめ諸天、さらに聖仙たち—皆が大いなる愛に満ち、歓喜して悦びのうちに祝祭した。

Verse 12

सुप्रणम्य शिवां भक्त्या स्मृत्वा शिवपदाम्बुजम् । सम्प्राप्य हिमगिर्य्याज्ञां स्वं स्वं स्थाने समाश्रिताः

彼らは信愛をもってシヴァー（パールヴァティー）に深く礼拝し、主シヴァの蓮華の御足を念じた。ヒマギリの命を受けると、それぞれ自らのふさわしい場所へと退いた。

Verse 13

एतस्मिन्नन्तरे तत्र ज्योतिःशास्त्र विशारदः । हिमवन्तं गिरीन्द्रं तं गर्गो वाक्यमभाषत

その折まさに、占星の学に通暁するガルガが、山々の王ヒマヴァーンに語りかけ、言葉を述べた。

Verse 14

गर्ग उवाच । हिमाचल धराधीश स्वामिन् कालीपतिः प्रभो । पाणिग्रहार्थं शंभुं चानय त्वं निजमंदिरम्

ガルガは言った。「おおヒマーチャラ、山々の主よ、輝ける君主よ――カーリーの定められた夫たるお方よ――婚姻の“手を取る儀礼”（パーニグラハ）のため、シャンブ（シヴァ）をあなたの宮殿へお迎えしなさい。」

Verse 15

ब्रह्मोवाच । अथ तं समयं ज्ञात्वा कन्यादानोचितं गिरिः । निवेदितं च गर्गेण मुसुदेऽतीव चेतसि

ブラフマーは語った。しかるに、娘を婚姻に授けるにふさわしき時が到来したと悟った山王ギリは、心を深く揺さぶられつつ、聖仙ガルガの伝えた使信をも受け取った。

Verse 16

महीधरान्द्विजांश्चैव परानपि तदा गिरिः । प्रेषयामास सुप्रीत्या शिवानयनकाम्यया

そのとき山王（ヒマーラヤ）は、主シヴァを花婿として御前に迎えんとの愛深き希求に動かされ、歓喜して大いなる山々と、二度生まれのバラモンたち、さらに諸々の高貴なる者を遣わした。

Verse 17

ते पर्वता द्विजाश्चैव सर्वमंगलपाणयः । संजग्मुस्सोत्सवाः प्रीत्या यत्र देवो महेश्वरः

それらの山々と、また二度生まれの聖仙（ドヴィジャ）たちも、あらゆる吉祥の供物を手に携え、喜びと愛に満ちた祝祭のうちに、主マヘーシュヴァラ（シヴァ）のおわす所へと赴いた。

Verse 18

तदा वादित्रघोषेण ब्रह्मघोषेण भूयसा । महोत्साहोऽभवत्तत्र गीतनृत्यान्वितेन हि

そのとき、楽器の轟きと、さらに高らかなヴェーダ讃歌の唱和のただ中で、そこには歌と舞を伴う大いなる歓喜の熱気が湧き起こった。

Verse 19

श्रुत्वा वादित्रनिर्घोषं सर्वे शंकरसेवकाः । उत्थितास्त्वैकपद्येन सदेवर्षिगणा मुदा

楽器の轟く響きを聞くや、シャンカラに仕える一切の従者は、聖仙と天のリシたちの群れとともに、歓喜に満ちて一斉に、ひとつの動きで立ち上がった。

Verse 20

परस्परं समूचुस्ते हर्षनिर्भरमानसाः । अत्रागच्छंति गिरयश्शिवानयनकाम्यया

喜びに満ちた心で彼らは語り合った。「主シヴァを拝見したいという願いに駆られて、山々がここへ来るのだ。」

Verse 21

पाणिग्रहणकालो हि नूनं सद्यस्समागतः । महद्भाग्यं हि सर्वेषां संप्राप्तमहि मन्महे

まことに、いまこそ手取りの儀（婚礼の作法）の時が到来した。われらは、この吉祥の刻に至ったゆえ、ここに集うすべてに大いなる幸運が授かったと見る。

Verse 22

धन्या वयं विशेषेण विवाहं शिवयोर्ध्रुवम् । द्रक्ष्यामः परमप्रीत्या जगतां मंगलालयम्

われらはまことに幸いである、ことさらに。必ずや至上の歓喜をもって、万界の吉祥の住処にして源であるシヴァと（パールヴァティー）の婚礼を拝するであろう。

Verse 23

ब्रह्मोवाच । एवं यावदभूत्तेषां संवादस्तत्र चादरात् । तावत्सर्वे समायाताः पर्वतेंद्रस्य मंत्रिणः

ブラフマーは言った。「彼らの敬虔なる対話がその場で続いていたまさにその時、山々の主の大臣たちが皆そろって到来した。」

Verse 24

ते गत्वा प्रार्थयांचक्रुश्शिव विष्ण्वादिकानपि । कन्यादानोचितः कालो वर्तते गम्यतामिति

彼らは赴き、シヴァ、ヴィシュヌをはじめ諸神にまで嘆願した。「娘を婚姻に授けるにふさわしい時が到来しました。どうか儀式へお進みください。」

Verse 25

ते तच्छ्रुत्वा सुरास्सर्वे मुने विष्ण्वादयोऽखिलाः । मुमुदुश्चेतसातीव जयेत्यूचुर्गिरिं द्रुतम्

聖仙よ、その言葉を聞くや、ヴィシュヌをはじめ一切の神々は心より大いなる歓喜に満たされた。「勝利あれ！」と叫び、急ぎ山王（ヒマーラヤ）に告げた。

Verse 26

शिवोऽपि मुमुदेऽतीव कालीप्रापणलालसः । गुप्तं चकार तच्चिह्नं मनस्येवाद्भुताकृतिः

シヴァもまた、カーリーを得んとする切なる希求により、限りなく歓喜した。驚異の御姿の主は、その徴を密かに、まるで自らの心中に蔵するかのように隠された。

Verse 27

अथ स्नानं कृतन्तेन मङ्गलद्रव्यसंयुतम् । शूलिना सुप्रसन्नेन लोकानुग्रहकारिणा

その後、世を憐れみ恵みを垂れたまう三叉戟の主、最も和やかなるシヴァによって、吉祥の供物を伴う聖なる沐浴の儀が執り行われた。

Verse 28

स्नातस्सुवाससा युक्तस्सर्वैस्तैः परिवारितः । आरोपितो वृषस्कन्धे लोकपालैस्सुसेवितः

沐浴を終えて麗しき衣をまとい、彼は一同に囲まれた。ローカパーラたちは恭しく仕え、シヴァの聖なる乗り物たる牡牛ヴリシャ（Vṛṣa）の背にお乗せした。

Verse 29

पुरस्कृत्य प्रभुं सर्वे जग्मुर्हिमगिरेर्गृहम् । वाद्यानि वादयन्तश्च कृतवन्तः कुतूहलम्

主を先頭に奉じて、一同はヒマーラヤの御殿へと進んだ。楽器を鳴らしつつ、熱き祝祭と驚嘆の気配をあたりに満たした。

Verse 30

हिमागप्रेषिता विप्रास्तथा ते पर्वतोत्तमाः । शम्भोरग्रचरा ह्यासन्कुतूहलसमन्विताः

おお婆羅門たちよ、ヒマーラヤに遣わされ、山々の中でも最勝なる者たちは、熱き好奇の念に満ちて、シャンブ（シヴァ）の前を先導して進んだ。

Verse 31

बभौ छत्रेण महता ध्रियमाणो हि मूर्द्धनि । चामरैर्वीज्यमानोऽसौ सविता नो महेश्वरः

我らが主マヘーシュヴァラは太陽のごとく輝いた。御頭上には大いなる王傘が捧げられ、チャーマラの払子で扇がれて、王者の威光に満ちていた。

Verse 32

अहं विष्णुस्तथा चेन्द्रो लोकपाला स्तथैव च । अग्रगाः स्मातिशोभन्ते श्रिया परमया श्रिताः

「我とヴィシュヌ、そしてインドラ、また諸世界の護り手らは、最前列に立って輝いている――我らが帰依した至上のシュリー（吉祥・栄光）に支えられ、荘厳されて。」

Verse 33

ततश्शङ्खाश्च भेर्य्यश्च पटहानकगोमुखाः । पुनः पुनरवाद्यन्त वादित्राणि महोत्सवे

そのとき、法螺貝（シャंख）と大鼓（ベーリー）、またパタハの太鼓、小さなタンバリン様の楽器、そしてゴームカの角笛が、大祭のさなか幾度も幾度も鳴り響いた。

Verse 34

तथैव गायकास्सर्वे जगुः परममङ्गलम् । नर्तक्यो ननृतुस्सर्वा नानातालसमन्विताः

また、歌い手たちは皆、最上の吉祥をもたらす讃歌を歌い、舞姫たちは皆、さまざまなターラ（拍子）に合わせて調和よく舞った。

Verse 35

एभिस्समेतो जगदेकबन्धुर्ययौ तदानीं परमेशवर्चसा । सुसेव्यमानस्सकलैस्सुरेश्वरैर्विकीर्यमाणः कुसुमैश्च हर्षितैः

彼らに伴われて、全世界の唯一の友なる御方はその時、至上主パラメーシュヴァラの光輝をまとい進み出た。あらゆる神々の主たちに恭しく奉仕され、喜びのうちに花が散らされて降り注いだ。

Verse 36

सम्पूजितस्तदा शम्भुः प्रविष्टो यज्ञमण्डपम् । संस्तूयमानो बह्वीभिः स्तुतिभिः परमेश्वरः

その後、正しく供養を受けたシャンブ（Śambhu）は、祭祀の मंडप（yajña-maṇḍapa）へと入られた。至上主パラメーシュヴァラは、多くの讃歌によって称えられていた。

Verse 37

वृषादुत्तारयामासुर्महेशम्पर्वतोत्तमाः । निन्युर्गृहान्तरम्प्रीत्या महोत्सवपुरस्सरम्

ついで、山々のうち最勝の者たちがマヘーシャを聖牛より降ろし、愛敬の歓びをもって内奥の間へと導いた。先には盛大な祭礼が進んでいた。

Verse 38

हिमालयोऽपि सम्प्राप्तं सदेवगणमीश्वरम् । प्रणम्य विधिवद्भक्त्या नीराजनमथाकरोत्

ヒマーラヤもまた、神々の衆を伴って来臨した主の御前に進み、法にかなって敬虔に礼拝した。ついで定めの作法により、信愛をもってイーシュヴァラにニールājana（アーラティ）を捧げた。

Verse 39

सर्वान्सुरान्मुनीनन्यान्प्रणम्य समहोत्सवः । सम्मानमकरोत्तेषां प्रशंसन्स्वविधिम्मुदा

すべての神々とほかの聖仙たちに礼拝してのち、彼は大祭の歓びに満ちて皆を敬い、悦びをもって自らの儀礼と戒行の正しさを称えた。

Verse 40

सोऽगस्साच्युतमीशानं सुपाद्यार्घ्यपुरस्सरम् । सदेवमुख्यवर्गं च निनाय स्वालयान्तरम्

そのときアガスティヤは、足を洗う水とアルギャ供をはじめとする最上の歓待の儀礼を正しく捧げ、イーシャーナ（主シヴァ）を、アチュタ（ヴィシュヌ）および神々の最勝の群れとともに、自らの住まいの奥深くへと導き入れた。

Verse 41

प्राङ्गणे स्थापयामास रत्नसिंहासनेषु तान् । सर्वान्विष्णु च मामीशं विशिष्टांश्च विशेषतः

中庭において彼は、宝玉の獅子座に彼らを座らせた。すべての者をそこに据え、ことに、主よ、選ばれし者たちの中でも特別の敬意をもって、ヴィシュヌと私とを座らせた。

Verse 42

सखीभिर्मेनया प्रीत्या ब्राह्मणस्त्रीभिरेव च । अन्याभिश्च पुरन्धीभिश्चक्रे नीराजनम्मुदा

友人たちとメーナー、さらに婆羅門の妻たちや他の高貴な婦人らに伴われ、彼女は愛情をもって、吉祥なるニラージャナ――すなわちアーラティーを歓びのうちに行った。

Verse 43

पुरोधसा कृत्यविदा शंकराय महात्मने । मधुपर्कादिकं यद्यत्कृत्यं तत्तत्कृतं मुदा

ついで儀礼に通じた家付きの祭司は、大いなる御心のシャンカラのために、マドゥパルカの供献をはじめ、相応しいもてなしの諸作法をことごとく歓喜して執り行った。

Verse 44

मया स नोदितस्तत्र पुरोधाः कृतवांस्तदा । सुमंगलं च यत्कर्म प्रस्तावसदृशम्मुने

聖仙よ、そのとき私はその場で彼を促した。すると家付きの祭司は歓びをもって吉祥の儀を成し、機会にふさわしく聖なる行を寸分違わず執り行った。

Verse 45

अन्तर्वेद्यां महाप्रीत्या सम्प्रविश्य हिमाद्रिणा । यत्र सा पार्वती कन्या सर्वाभरणभूषिता

大いなる歓喜をもってヒマーラヤは内なる祭壇の結界へと入り、そこにはあらゆる装身具で飾られた乙女パールヴァティーが立っていた。

Verse 46

वेदिकोपरि तन्वंगी संस्थिता सुविराजिता । तत्र नीतो मद्दादेवो विष्णुना च मया सह

細やかな肢体をもつ女神は祭壇の上に座し、まばゆい威光を放っていた。やがてヴィシュヌと私は、天なる主—シヴァ—をその場へと導いた。

Verse 47

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे शिव हिमगिरिगृहाभ्यन्तरगमनोत्सववर्णनं नाम सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः

かくして『シュリー・シヴァ・マハープラーナ』第二巻「ルドラ・サンヒター」第三部「パールヴァティー・カンダ」において、「シヴァがヒマギリの内宮へ入御する祭典の描写」と題する第四十七章はここに終わる。

Verse 48

तत्रोपविष्टो गर्गश्च यत्रास्ति घटिकालयम् । यावच्छेषा घटी तावत्कृतम्प्रणवभाषणम्

そこで聖仙ガルガは、水時計の置かれている場所に座した。なお一ガティーが残る間、彼はプラナヴァ（オーム）の唱誦を続けた。

Verse 49

पुण्याहम्प्रवदन्गर्गस्समाध्रेऽञ्जलिम्मुदा । पार्व्वत्यक्षतपूर्णं च ववृषे च शिवोपरि

「プーニヤーハ」という吉祥の祝詞を唱えつつ、聖仙ガルガは喜びに合掌して礼拝し、パールヴァティーが満たし清めた不砕の米（アクシャタ）を主シヴァの上に降り注いだ。

Verse 50

तया सम्पूजितो रुद्रो दध्यक्षतकुशाम्बुभिः । परमोदाढ्यया तत्र पार्वत्या रुचिरास्यया

その場で、輝く顔貌のパールヴァティーは、凝乳、砕けぬ米粒、クシャ草、そして聖別された水をもって、法にかなってルドラを丁重に供養した。彼女は誓戒において至って堅固で、深い帰依に満ちていた。

Verse 51

विलोकयन्ती तं शम्भुं यस्यार्थे परमन्तपः । कृतम्पुरा महाप्रीत्या विरराज शिवाति सा

彼女はシャンブ（Śambhu）を見つめた—その御方のために、かつて至上の苦行者が激しいタパスを修したのである。大いなる歓喜により彼女は輝き、まことに「シヴァー」となった—シヴァの吉祥なる妃として。

Verse 52

मया मुने तदोक्तस्तु गर्गादिमुनिभिश्च सः । समानर्च शिवां शम्भुर्लौकिकाचारसंरतः

おお牟尼よ、これはまことに我が語りしことであり、ガルガらの聖仙たちもまたこれを証した。のちに、世の正しい作法に篤いシャンブは、相応の敬虔をもってシヴァー女神を礼拝した。

Verse 53

एवं परस्परं तौ वै पार्व्वतीपरमेश्वरौ । अर्चयन्तौ तदानीञ्च शुशुभाते जगन्मयौ

かくしてその時、パールヴァティーとパラメーシュヴァラは、互いに敬い合って礼拝し、宇宙そのものの化身であるがゆえに、燦然と輝き出でた。

Verse 54

त्रैलोक्यलक्ष्म्या संवीतौ निरीक्षन्तौ परस्परम् । तदा नीराजितौ लक्ष्म्यादिभिस्स्त्रीभिर्विशेषतः

三界の繁栄の光に包まれた二尊は、互いを見つめ合った。するとラクシュミーをはじめとする天女たちが、とりわけ丁重にアーラティーの儀でお二方を讃え奉った。

Verse 55

तथा परा वै द्विजयोषितश्च नीराजयामासुरथो पुरस्त्रियः । शिवाञ्च शम्भुञ्च विलोकयन्त्योऽवापुर्म्मुदन्तास्सकला महोत्सवम्

同じく、二度生まれの者たちの婦人らも都の女たちも、御前にてアーラティーを捧げた。シヴァーとシャンブを仰ぎ見て、皆ことごとく歓喜し、その大祭の円満を得た。