सत्यप्रतिज्ञा-तपःसंवादः (Pārvatī’s Vow of Truth and the Dialogue on Her Tapas)

Verse 1

पार्वत्युवाच । शृणु द्विजेन्द्र जटिल मद्वृत्तं निखिलं खलु । सख्युक्तं मेऽद्य यत्सत्यं तत्तथैव न चान्यथा

パールヴァティーは言った。「聞きなさい、二度生まれし聖者のうち最勝の者よ、結髪の行者よ——わたしの生涯のすべてを余すところなく聞きなさい。今日、友情の心をもって語ることは真実である。まさにそのとおりで、他ではない。」

Verse 2

मनसा वचसा साक्षात्कर्म्मणा पतिभावतः । सत्यं ब्रवीमि नोऽसत्यं वृतो वै शंकरो या

心によって、言葉によって、そして自らの行いによって——夫に仕える貞き妻の想いを満たして——わたしは虚偽ではなく真実を語る。わたしが選び取ったのは、まことにシャンカラである。

Verse 3

जानामि दुर्ल्लभं वस्तु कथम्प्राप्यं मया भवेत् । तथापि मन औत्सुक्यात्तप्यतेऽद्य तपो मया

わたしは知っている、求める境地はきわめて得難い——どうしてこの身に得られようか。されど憧れゆえに心は燃え、ゆえに今日もまた、わたしはタパス（苦行）を修する。

Verse 4

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा वचनन्तस्मै स्थिता सा गिरिजा तदा । उवाच ब्राह्मणस्तत्र तच्छ्रुत्वा पार्वतीवचः

ブラフマーは語った。彼にその言葉を告げ終えると、ギリジャー（パールヴァティー）はその場に立ち尽くしていた。するとそのバラモンは、パールヴァティーの言葉を聞いて、そこで返答して語った。

Verse 5

ब्राह्मण उवाच । एतावत्कालपर्य्यन्तम्ममेच्छा महती ह्यभूत् । किं वस्तु कांक्षती देवी कुरुते सुमहत्तपः

バラモンは言った。「今に至るまで、わたしの内に大いなる願いが確かに起こった。女神は何を求めて、このように甚大なるタパス（苦行）を行っておられるのか。」

Verse 6

तज्ज्ञात्वा निखिलं देवि श्रुत्वा त्वन्मुखपंकजात् । इतो गच्छाम्यहं स्थानाद्यथेच्छसि तथा कुरु

おお女神よ、汝の口の蓮華より聞き、すべてを悟り得たゆえ、今この処を去らん。汝の御心のままになされよ。

Verse 7

न कथ्यते त्वया मह्यं मित्रत्वं निष्फलम्भवेत् । यथा कार्य्यं तथा भावि कथनीयं सुखेन च

もし汝が我に語らぬなら、我らの友誼は実りなきものとなろう。ゆえに、今なすべきことと、これより起こることを、安らかに明らかに語り給え。

Verse 8

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा वचनं तस्य यावद्गन्तुमियेष सः । तावच्च पार्वती देवी प्रणम्योवाच तं द्विजम्

ブラフマーは語った。かく言い終えて、その婆羅門が去らんとしたまさにその時、女神パールヴァティーは恭しく礼拝し、二度生まれの者に告げた。

Verse 9

पार्वत्युवाच । किं गमिष्यसि विप्रेन्द्र स्थितो भव हितं वद । इत्युक्ते च तया तत्र स्थित्वोवाच स दण्डधृक्

パールヴァティーは言った。「おお婆羅門の中の最勝よ、なぜ去ろうとするのか。ここに留まり、益あることを語り給え。」そう告げられて、杖を持つ苦行者はその場に留まり、やがて語り始めた。

Verse 10

द्विज उवाच । यदि श्रोतुमना देवि मां स्थापयसि भक्तितः । वदामि तत्त्वं तत्सर्वं येन ते वयुनम्भवेत्

その婆羅門は言った。「おお女神よ、もし汝が聞かんとする心をもって、信愛により我を御前に留め置くならば、汝に一切の真理を説き明かそう。それによって汝に正しき理解と明らかな分別が生ずるであろう。」

Verse 11

जानाम्यहं महादेवं सर्वथा गुरुधर्म्मतः । प्रवदामि यथार्थं हि सावधानतया शृणु

我は師（グル）の説くダルマに従い、あらゆる面でマハーデーヴァを知っている。ゆえに真実を語ろう—心を澄ませて注意深く聞きなさい。

Verse 12

वृषध्वजो महादेवो भस्मदिग्धो जटाधरः । व्याघ्रचर्म्मांबरधरः संवीतो गजकृत्तिना

旗に牡牛を戴くマハーデーヴァは、聖なる灰（バスマ）を身に塗り、結髪（ジャター）を垂らしていた。虎皮をまとい、さらに象皮をも身に巻き、畏怖を呼びつつも吉祥なる御姿を現していた。

Verse 13

कपालधारी सर्पौघैस्सर्वगात्रेषु वेष्टितः । विषदिग्धोऽभक्ष्यभक्षो विरूपाक्षो विभीषणः

彼はカパーラ（髑髏の鉢）を携え、全身は無数の蛇に巻きつかれている。毒を塗ったかのように、禁じられたものさえも摂し、眼は比類なく不思議で、その姿は畏怖を起こさせる—無明には恐ろしく、信愛の者には聖なるもの。

Verse 14

अव्यक्तजन्मा सततं गृहभोगविवर्जितः । दिगंबरो दशभुजो भूत प्रेतान्वितस्सदा

その生誕は顕れず、常の知を超えている。家の享楽を常に離れ、十方を衣とするディガンバラ、十臂の御方。常にブータとプレータを従え—すべてはその主権の命に服する。

Verse 15

केन कारणेन त्वं तं भर्तारं समीहसे । क्व ज्ञानं ते गतं देवि तद्वदाद्य विचारतः

いかなる理由で、女神よ、あなたはその夫を求めるのか。あなたの分別の智慧はどこへ行ったのか。よく思惟したうえで、今ここに語りなさい。

Verse 16

पूर्वं श्रुतं मया चैव व्रतन्तस्य भयंकरम् । शृणु ते निगदाम्यद्य यदि ते श्रवणे रुचिः

我もまた以前に、誓戒（ヴラタ）の終わりに訪れる恐るべき報いを聞いたことがある。もし汝に聞く喜びがあるなら聞け—今日はそれを汝に語ろう。

Verse 17

दक्षस्य दुहिता साध्वी सती वृषभवाहनम् । वव्रे पतिं पुरा दैवात्तत्संभोगः परिश्रुतः

いにしえ、ダクシャの貞淑なる娘サティーは、宿命の定めにより、牛旗の主（シヴァ）を夫として選んだ。その神聖なる結合は広く世に知られた。

Verse 18

कपालिजायेति सती दक्षेण परिवर्जिता । यज्ञे भागप्रदानाय शंभुश्चापि विवर्जितः

ダクシャはサティーを退け、「カパーリン（髑髏を担う者）の妻」と嘲った。さらにヤジュニャにおける供物の分配において、シャンブー（シヴァ）もまた除外された。

Verse 19

सा तथैवापमानेन भृशं कोपाकुला सती । तत्याजासून्प्रियांस्तत्र तया त्यक्तश्च शंकरः

その侮辱により、サティーは激しく心乱れ、烈しい怒りに呑まれた。そこで彼女は愛しき命の息を捨て、シャンカラ（シヴァ）をも後に残した。

Verse 20

त्वं स्त्रीरत्नं तव पिता राजा निखिल भूभृताम् । तथाविधं पतिं कस्मादुग्रेण तपसेहसे

汝は女人の宝であり、汝の父は地上の諸王の中の王である。しかるに、なぜ汝は苛烈な苦行（タパス）によってそのような夫を求めるのか。

Verse 21

दत्त्वा सुवर्णमुद्रां च ग्रहीतुं काचमिच्छसि । हित्वा च चंदनं शुभ्रं कर्दमं लेप्तुमिच्छसि

黄金の貨幣を与えた後でさえ、なお卑しい玻璃を取ろうとするのか。清らかな白檀を捨て、泥を身に塗ろうと望むのか。

Verse 22

सूर्य्यतेजः परित्यज्य खद्योतद्युतिमिच्छसि । चीनांशुकं विहायैव चर्म्मांबरमिहेच्छसि

太陽の輝きを捨てて、蛍のかすかな光を望むのか。上質の衣を棄て、ここで獣皮をまといたいというのか。かくして汝は高き光輝を背にし、卑小を選ぶ。

Verse 23

गृहवासम्परित्यज्य वनवासं समीहसे । लोहमिच्छसि देवेश त्यक्त्वा शेवधिमुत्तमम्

家住まいを捨てて、森の住まいを望むのか。ああ神々の主よ、それはまるで、勝れた宝蔵を投げ捨て、今さら鉄くずを求めるようなものだ。

Verse 24

इन्द्रादिलोकपालांश्च हित्वा शिवमनु व्रता । नैतत्सूक्तं हि लोकेषु विरुद्धं दृश्यतेऽधुना

インドラをはじめ諸世界の守護神をさえ捨て、誓戒を守る者たち—シヴァに帰依する者—は、ただシヴァのみに随順して住する。まことにこの教えは、今に至るまで諸世界のいずこにも相反するものとして見られない。

Verse 25

क्व त्वं कमलपत्राक्षी क्वासौ वै त्रिविलोचनः । शशांकवदना त्वं च पंचवक्त्रः शिवस्स्मृतः

「蓮華の葉のごとき眼をもつ者よ、汝はどこにいるのか。されば三つの眼をもつその主はどこにおわすのか。汝は月の面影をもち、彼は五つの御面をもつシヴァとして憶念される。」

Verse 26

वेणी शिरसि ते दिव्या सर्पिणीव विभासिता । जटाजूटं शिवस्येव प्रसिद्धम्परिचक्षते

あなたの頭上では、神妙なる編み髪が雌蛇のように輝いている。それは名高いものとして語られ、まさに主シヴァご自身のジャター（結髪）の束に等しい。

Verse 27

इतिश्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखंडे ब्रह्मचारिप्रतारणवाक्यवर्णनं नाम सप्तविंशोऽध्यायः

かくして、栄光ある『シヴァ・マハープラーナ』第二編ルドラ・サンヒターの第三部パールヴァティー・カーンダにおける、「梵行者の試み（欺き）の言葉の叙述」と名づけられた第27章はここに終わる。

Verse 28

भूषणानि दिव्यानि क्व सर्पाश्शंकरस्य च । क्व चरा देवतास्सर्वाः क्व च भूतबलिप्रियः

「神々しい装身具はどこにあり、またシャンカラの蛇たちはどこにあるのか。動き回るすべての神々はどこにあり、またブータへの供物（バリ）を喜ばれる御方はどこにおられるのか。（この相反は相容れぬ。）」

Verse 29

क्व वा मृदंगवादश्च क्व च तड्डमरुस्तथा । क्व च भेरीकलापश्च क्व च शृंगरवोऽशुभः

「まことに、ムリダンガの奏ではどこにあり、またダマルはどこにあるのか。ベーリーの轟きはどこにあり、また不吉なる角笛の響きはどこにあるのか。」

Verse 30

क्व च ढक्कामयः शब्दो गलनादः क्व चाशुभः । भवत्याश्च शिवस्यैव न युक्तं रूपमुत्तमम्

いかでか一方にḍhakkā太鼓の響きがあり、他方に荒々しく不吉なガラガラ音があり得ようか。そのような凶兆の調べは、最上にして吉祥なる汝の妙なる御姿—おおシヴァ—にふさわしくない。

Verse 31

यदि द्रव्यं भवेत्तस्य कथं स्यात्स दिगम्बरः । वाहनं च बलीवर्दस्सामग्री कापि तस्य न

もし彼に財があるのなら、どうして「天を衣とする」苦行者（ディガンバラ）であり得ようか。しかも乗り物が牡牛であるなら、他の道具や世俗の備えなど一切持たぬということだ。

Verse 32

वरेषु ये गुणाः प्रोक्ता नारीणां सुखदायकाः । तन्मध्ये हि विरूपाक्षे एकोपि न गुणः स्मृतः

花嫁が幸福を得ると説かれる花婿の徳の数々—その中で、ヴィルーパークシャ（Virūpākṣa）には、ただ一つの徳すらあると人は覚えていない。

Verse 33

तवापि कामो दयितो दग्धस्तेन हरेण च । अनादरस्तदा दृष्टो हित्वा त्वामन्यतो गतः

汝の愛しきカーマ（Kāma）でさえ、かの主ハラ（Hara）によって焼き尽くされた。その時、彼の冷淡さは明らかとなり—汝を捨てて他所へ去った。

Verse 34

जातिर्न दृश्यते तस्य विद्याज्ञानं तथैव च । सहायाश्च पिशाचा हि विषं कण्ठे हि दृश्यते

彼には世俗のカーストも見えず、また通常の学識・知恵も見当たらない。従者はまことにピシャーチャ（piśāca）であり、毒はその喉（カンタ）に明らかに見える。

Verse 35

एकाकी च सदा नित्यं विरागी च विशेषतः । तस्मात्त्वं हि हरे नैव मनो योक्तुं तु चार्हसि

彼は常に独りにして、永遠に自らにより自足し、ことに全く離欲である。ゆえに、ハリよ、彼について世俗の期待で心を縛ろうとしてはならない。

Verse 36

क्व च हारस्त्वदीयो वै क्व च तन्मुण्डमालिका । अंगरागः क्व ते दिव्यः चिताभस्म क्व तत्तनौ

汝の首飾りはどこにあり、かの髑髏の鬘はどこにあるのか。汝の天なる香はどこにあり、彼の身に塗られた荼毘の灰はどこにあるのか。（あまりに相違して、いかに調和し得ようか）

Verse 37

सर्वं विरुद्धं रूपादि तव देवि हरस्य च । मह्यं न रोचते ह्येतद्यदिच्छसि तथा कुरु

おお女神よ、外形をはじめとして、汝とハラ（シヴァ）との間はすべて相反して見える。これは我が心にかなわぬ。されど、それが汝の望みなら、汝の意のままにせよ。

Verse 38

असद्वस्तु च यत्किंचित् तत्सर्वं स्वयमीहसे । निर्वर्तय मनस्तस्मान्नोचेदिच्छसि तत्कुरु

虚しく移ろうものを汝が求めるなら、そのすべては汝自身の意志によって追い求めているのだ。ゆえに心を定め、決意せよ。さもなくば、望むならそのまま行い、その報いを受けよ。

Verse 39

ब्रह्मोवाच । इत्येवं वचनं श्रुत्वा तस्य विप्रस्य पार्वती । उवाच क्रुद्धमनसा शिवनिन्दापरं द्विजम्

ブラフマーは言った。かくその婆羅門の言葉を聞いて、パールヴァティーは正しき憤りに心を燃やし、シヴァを誹ることに執するその二度生まれの者に向かって語った。