पार्वत्याः तपः-परीक्षा (Śiva Tests Pārvatī’s Austerity)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । गतेषु तेषु मुनिषु स्वं लोकं शंकरः स्वयम् । परीक्षितुं तपो देव्या ऐच्छत्सूतिकरः प्रभुः

ブラフマーは言った。かの仙人たちがそれぞれの世界へ去ったのち、吉祥の果をもたらす主、シャンカラ自らが、女神の苦行を試みようと望まれた。

Verse 2

परीक्षा छद्मना शंभुर्द्रष्टुं तां तुष्टमानसः । जाटिलं रूपमास्थाय स ययौ पार्वतीवनम्

彼女を試すため—しかも意図を秘して—心に歓びを満たし彼女に会わんとするシャンブは、結髪の修行者の姿をとり、パールヴァティーの森の苑へ赴いた。

Verse 3

अतीव स्थविरो विप्रदेहधारी स्वतेजसा । प्रज्वलन्मनसा हृष्टो दंडी छत्री बभूव सः

彼はきわめて老いたバラモンの身をまとい、自らの生得のテージャスにより燦然と輝き、意志と歓喜に燃える心のまま、杖を携え傘を手にして現れた。

Verse 4

तत्रापश्यत्स्थितां देवीं सखीभिः परिवारिताम् । वेदिकोपरि शुद्धां तां शिवामिव विधोः कलाम्

そこで彼は、侍女たちに囲まれて立つ女神を見た。祭壇の上にあって清らかに輝き、まるでシヴァーそのもののように、月の一分のごとく麗しかった。

Verse 5

शंभु निरीक्ष्य तां देवीं ब्रह्मचारिस्वरूपवान् । उपकंठं ययौ प्रीत्या तदाऽसौ भक्तवत्सलः

その女神を見て、ブラフマチャーリン（梵行の修行者）の姿をとったシャンブは、喜びに満ちて彼女の近くへ進み寄った。彼は常に帰依者に慈愛深い御方だからである。

Verse 6

आगतं तं तदा दृष्ट्वा ब्राह्मणं तेजसाद्भुतम् । अपूजयच्छिवा देवी सर्वपूजोपहारकैः

その時、驚くべき光輝を放つバラモンが来たのを見て、女神シヴァ（パールヴァティー）はあらゆる礼拝の作法と慣例の供物をもって、丁重に供養し敬った。

Verse 7

सुसत्कृतं संविधाभिः पूजितं परया मुदा । पार्वती कुशलं प्रीत्या पप्रच्छ द्विजमादरात

定められた作法に従って手厚くもてなし、正しく礼拝して迎えられると、バラモンは大いなる歓喜のうちに受け入れられた。ついでパールヴァティーは、慈しみの喜びをもって、敬意深く安否を問いかけた。

Verse 8

पार्वत्युवाच । ब्रह्मचारिस्वरूपेण कस्त्वं हि कुत आगतः । इदं वनं भासयसे वद वेदविदां वर

パールヴァティーは言った。「梵行者（ブラフマチャーリン）の姿で現れたあなたは誰、どこから来たのですか。あなたはこの森を照らしている——語りなさい、ヴェーダを知る者の中の最勝者よ。」

Verse 9

विप्र उवाच । अहमिच्छाभिगामी च वृद्धो विप्रतनुस्सुधीः । तपस्वी सुखदोऽन्येषामुपकारी न संशयः

バラモンは言った。「私は望むままに行き来する者。年老い、バラモンの身をまとい、確かな知恵を備えている。私は苦行者（タパスヴィー）であり、他者に安らぎを与え、助けとなる者——それに疑いはない。」

Verse 10

का त्वं कस्यासि तनया किमर्थ विजने वने । तपश्चरसि दुर्धर्षं मुनिभिः प्रपदैरपि

「あなたは誰か。誰の娘なのか。何のために、この人跡まれな森で、成就高き牟尼たちでさえ行じ難いほどの苛烈なタパス（苦行）を修しているのか。」

Verse 11

न बाला न च वृद्धासि तरुणी भासि शोभना । कथं पतिं विना तीक्ष्णं तपश्चरसि वै वने

汝は幼子でも老女でもなく、光り輝く美しき若き乙女として現れている。いかにして夫なくして、この森にてかくも厳しき苦行（タパス）を修しているのか。

Verse 12

कि त्वं तपस्विनी भद्रे कस्यचित्सहचारिणी । तपस्वी स न पुष्णाति देवि त्वां च गतोऽन्यतः

吉祥なる乙女よ、汝は女修行者か、ある修行者の伴侶なのか。女神よ、その修行者は汝を顧みず、すでに他所へ去った。

Verse 13

वद कस्य कुले जाता कः पिता तव का विधा । महासौभाग्यरूपा त्वं वृथा तव तपोरतिः

告げよ、汝はいずれの家に生まれたのか。父は誰で、身分と生き方はいかなるものか。汝は大いなる吉祥そのものの姿に見えるゆえ、汝の苦行への歓びは、われらには無用にも思われる。

Verse 14

किं त्वं वेदप्रसूर्लक्ष्मीः किं सुरूपा सरस्वती । एतासु मध्ये का वा त्वं नाहं तर्कितुमुत्सहे

汝はヴェーダを生み出すラクシュミーなのか、あるいは麗しきサラスヴァティーなのか。これら女神のうち、汝はいったい誰なのか。われは推し量ることすら畏れ多い。

Verse 15

पार्वत्युवाच । नाहं वेदप्रसूर्विप्र न लक्ष्मीश्च सरस्वती । अहं हिमाचलसुता सांप्रतं नाम पार्वती

パールヴァティーは言った。「婆羅門よ、われはヴェーダを生む母ではなく、ラクシュミーでもサラスヴァティーでもない。われはヒマーチャラの娘、今の名はパールヴァティーである。」

Verse 16

पुरा दक्षसुता जाता सती नामान्यजन्मनि । योगेन त्यक्तदेहाऽहं यत्पित्रा निन्दितः पतिः

かつての生において、私はダクシャの娘としてサティと名づけられて生まれた。父が我が夫を罵ったとき、私はヨーガの力によりその身を捨てた。

Verse 17

अत्र जन्मनि संप्राप्तश्शिवोऽपि विधिवैभवात् । मां त्यक्त्वा भस्मसात्कृत्य मन्मथं स जगाम ह

この生においてさえ、シヴァもまた宿命の強き定めにより私を退け、マーンマタ（カーマ）を灰と化して、去って行かれた。

Verse 18

प्रयाते शंकरे तापोद्विजिताहं पितुर्गृहात् । आगता तपसे विप्र सुदृढा स्वर्णदीतटे

シャンカラ（Śaṅkara）が去られたとき、離別の灼ける痛みに心乱れ、私は父の家を出ました。おおブラーフマナよ、堅き誓願を抱き、苦行（タパス）を修するためスヴァルナディー（Svarṇadī）河の岸へ参りました。

Verse 19

कृत्वा तपः कठोरं च सुचिरं प्राणवल्लभम् । न प्राप्याग्नौ विविक्षन्ती त्वं दृष्ट्वा संस्थिता क्षणम्

命にも勝るほど愛しい、厳しく長き苦行（タパス）を成し遂げても願いが叶わず、あなたは火中に入ろうとしていました。だがあなたを見た瞬間、私はしばし立ち尽くしました。

Verse 20

गच्छ त्वं प्रविशाम्यग्नौ शिवेनांगीकृता न हि । यत्र यत्र जनुर्लप्स्ये वरिष्यामि शिवं वरम्

「あなたは行きなさい。私は火中に入ります。なぜなら、私はシヴァ（Śiva）に受け入れられていないのです。いかなる生を得ようとも、私は再びシヴァ—至上の花婿—を選びます。」

Verse 21

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा पार्वती वह्नौ तत्पुरः प्रविवेश सा । निषिध्यमाना पुरतो ब्राह्मणेन पुनः पुनः

ブラフマーは言った。「そう言い終えるや、パールヴァティーは彼の目前で火中へと入った。前に立つバラモンが幾度も幾度も制止したにもかかわらず。」

Verse 22

वह्निप्रवेशं कुर्वत्याः पार्वत्यास्तत्प्रभावतः । बभूव तत्क्षणं सद्यो वह्नि श्चंदनपंकवत्

パールヴァティーが火中に入ると、その神なる光輝の威力により、たちまち火は冷ややかな白檀の練香のごとく—害なく、やさしく鎮めるものとなった。

Verse 23

क्षणं तदंतरे स्थित्वा ह्युत्पतंती दिवं द्विजः । पुनः पप्रच्छ सहसा विहसन्सुतनुं शिवः

しばしその間にとどまったのち、二度生まれし者（バラモン）は天へと舞い上がった。すると主シヴァは微笑みつつ、その麗しき肢体の乙女に、にわかに再び問いかけた。

Verse 24

द्विज उवाच । अहो तपस्ते किं भद्रे न बुद्धं किंचिदेव हि । न दग्धो वह्निना देहो न च प्राप्तं मनीषितम्

バラモンは言った。「ああ、吉祥なる淑女よ。そなたのタパス（苦行）とはいかなるものか。まことに何ひとつ成就していない。身は火に焼かれず、望む目的も得られていない。」

Verse 25

अतस्सत्यं निकामं वै वद देवि मनोरथम् । ममाग्रे विप्रवर्यस्य सर्वानंदप्रदस्य हि

ゆえに、デーヴィーよ、少しも隠さず真実を語り、胸の願いを述べよ。ここに我が前、そして一切の歓喜を授けるこの最勝のバラモンの前にて。

Verse 26

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे शिवाजटिलसंवादो नाम षड्विंशोध्यायः

かくして『シュリー・シヴァ・マハープラーナ』—第二のルドラ・サンヒター、第三部「パールヴァティー・カーンダ」において—「シヴァと苦行者ジャティラの対話」と題する第二十六章はここに終わる。

Verse 27

किमिच्छसि वरं देवि प्रष्टुमिच्छाम्यतः परम् । त्वय्येव तदसौ देवि फलं सर्वं प्रदृश्यते

「おお女神よ、いかなる恩寵を望むのか。さらに問うてみたい。なぜなら、デーヴィーよ、その果—まことにあらゆる果報—はただ汝のうちにこそ顕現するからである。」

Verse 28

परार्थे च तपश्चेद्वै तिष्ठेत्तु तप एव तत् । रत्नं हस्ते समादाय हित्वा काचस्तु संचितः

もし苦行（タパス）が他のため（すなわち世俗の利得や人を喜ばせるため）に行われるなら、それはただ「タパス」として留まり、最上の果は失われる。手に貴い宝珠を握りながらそれを捨て、代わりにガラス片を丹念に集めるようなものである。

Verse 29

ईदृशं तव सौंदर्यं कथं व्यर्थीकृतं त्वया । हित्वा वस्त्राण्यनेकानि चर्मादि च धृतं त्वया

「これほどの汝の美しさを、いかにして無駄にしてしまったのか。多くの麗しい衣を捨て、皮衣などを身にまとっているとは。」

Verse 30

तत्सर्वं कारणं ब्रूहि तपसस्त्वस्य सत्यतः । तच्छ्रुत्वा विप्रवर्योऽहं यथा हर्षमावाप्नुयाम्

どうか真実をもって、この汝の苦行（タパス）の全き理由を語ってくれ。これを聞けば、我—二度生まれの中の最勝者—は真の歓喜と胸奥の悦びを得よう。

Verse 31

ब्रह्मोवाच । इति पृष्टा तदा तेन सखीं प्रैरयताम्बिका । तन्मुखेनैव तत्सर्वं कथयामास सुव्रता

ブラフマーは言った。「その時、彼にそう問われたので、アンビカーは同伴の友を促した。そしてその口を通して、善き誓いを守る淑女が一切の次第を語り尽くした。」

Verse 32

तया च प्रेरिता तत्र पार्वत्या विजयाभिधा । प्राणप्रिया सुव्रतज्ञा सखी जटिलमब्रवीत्

その場でパールヴァティーに促され、ヴィジャヤーと名づけられた友—命にも等しく愛され、聖なる誓戒に通じた者—がジャティラに語りかけた。

Verse 33

सख्युवाच । शृणु साधो प्रवक्ष्यामि पार्वतीचरितं परम् । हेतुं च तपसस्सर्वं यदि त्वं श्रोतुमिच्छसि

友は言った。「聞きなさい、善き人よ。私はパールヴァティーの至高の物語を語り、また彼女の苦行の全き因縁をも明かそう——汝が聞くことを望むなら。」

Verse 34

सखा मे गिरिराजस्य सुतेयं हिमभूभृतः । ख्याता वै पार्वती नाम्ना सा कालीति च मेनका

「 हिमालय—山々の王（ギリラージャ）—は我が友であり、その娘こそこの方である。彼女はパールヴァティーの名で知られ、また母メーナカーは彼女をカーリーとも呼ぶ。」

Verse 35

ऊढेयं न च केनापि न वाञ्छति शिवात्परम् । त्रीणि वर्षसहस्राणि तपश्चरणसाधिनी

彼女は誰にも嫁がされることはなかった。なぜなら、シヴァより高き者を彼女は望まなかったからである。苦行（タパス）の修行に堅固にして、三千年にわたり苦行を成就した。

Verse 36

तदर्थं मेऽनया सख्या प्रारब्धं तप ईदृशम् । तदत्र कारणं वक्ष्ये शृणु साधो द्विजोत्तम

「まさにその目的のために、友よ、私はこのような苦行（タパス）を始めたのです。いまここでその理由を語りましょう—聞きなさい、徳ある者よ、二度生まれし者の中の最勝よ。」

Verse 37

हित्वेन्द्रप्रमुखान्देवान् हरिं ब्रह्माणमेव च । पतिं पिनाकपाणिं वै प्राप्नुमिच्छति पार्वती

インドラをはじめとする諸天、さらにハリ（ヴィシュヌ）とブラフマーさえも退けて、パールヴァティーは、ピナーカの弓を携える主シヴァ—ピナーカパーニを夫として得たいと願う。

Verse 38

इयं सखी मदीया वै वृक्षानारोप यत्पुरा । तेषु सर्वेषु संजातं फलपुष्पादिकं द्विज

「この私の伴侶は、昔、あの木々を植えたのです。おお二度生まれし者よ、それらすべてに果実や花などが生じました。」

Verse 39

रूपसार्थाय जनककुलालंकरणाय च । समुद्दिश्य महेशानं कामस्यानुग्रहाय च

完全なる美を得て、また父の家系の飾りとなることを願い、彼女はマヘーシャーナ（主シヴァ）を観想した。さらに、欲神カーマに恩寵を授けるためでもあった。

Verse 40

मत्सखी नारदोपदेशात्तपस्तपति दारुणम् । मनोरथः कुतस्तस्या न फलिष्यति तापस

おお苦行者よ、わが友は—ナーラダの教えを受けて—苛烈な苦行に励んでいる。彼女の胸に秘めた願いが、どうして成就せずにいようか。

Verse 41

यत्ते पृष्टं द्विजश्रेष्ठ मत्सख्या मनसीप्सितम् । मया ख्यातं च तत्प्रीत्या किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि

おお最勝の両生者よ、あなたが問うたこと—わが友が心に願うこと—それを私は喜びと慈しみをもって語り明かした。ほかに何を聞きたいのか。

Verse 42

ब्रह्मोवाच । इत्येवं वचनं श्रुत्वा विजयाया यथार्थतः । मुने स जटिलो रुद्रो विहसन्वाक्यमब्रवीत्

ブラフマーは言った。「聖仙よ、ヴィジャヤーの言葉をそのまま聞き終えると、結髪のルドラは微笑み、そして答えを述べた。」

Verse 43

जटिल उवाच । सख्येदं कथितं तत्र परिहासोनुमीयते । यथार्थं चेत्तदा देवी स्वमुखेनाभिभाषताम्

ジャティラは言った。「友よ、ここで語られたことは戯れ言のように思える。だが真実なら、女神ご自身がその御口から語られよ。」

Verse 44

ब्रह्मोवाच । इत्युक्ते च तदा तेन जटिलेन द्विजन्मना । उवाच पार्वती देवी स्वमुखेनैव तं द्विजम्

ブラフマーは言った。結髪のバラモン（両生者）ジャティラがそう言うと、女神パールヴァティーは自らの御口でその両生者に答えられた。