कार्तिकेयलीलावर्णनम् (Narration of Kārttikeya’s Divine Play)

Verse 1

नारद उवाच । देवदेव प्रजानाथ ब्रह्मन् सृष्टिकर प्रभो । ततः किमभवत्तत्र तद्वदाऽद्य कृपां कुरु

ナーラダは言った。「ああ、神々の神、衆生の主よ——創造をなすブラフマーよ、尊ぶべき大師よ——その後、あの場で何が起こったのですか。どうか今日、慈悲をもって私に語り示してください。」

Verse 2

ब्रह्मोवाच । तस्मिन्नवसरे तात विश्वामित्रः प्रतापवान् । प्रेरितो विधिना तत्रागच्छत्प्रीतो यदृच्छया

ブラフマーは言った。「まさにその時、わが子よ、威光に満ちた大力のヴィシュヴァーミトラが——宿命に促されて——喜びつつ、あたかも偶然のようにそこへ到来した。」

Verse 3

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखण्डे कार्तिकेयलीलावर्णनं नाम तृतीयोऽध्यायः

かくして『シュリー・シヴァ・マハープラーナ』第二部「ルドラ・サンヒター」その第四区分「クマーラ・カンダ」において、「主カールティケーヤの神聖なるリーラーの描写」と題する第三章はここに終わる。

Verse 4

अकरोत्सुनुतिं तस्य सुप्रसन्नेन चेतसा । विधिप्रेरितवाग्भिश्च विश्वामित्रः प्रभाववित्

そのとき霊威の力を知るヴィシュヴァーミトラは、心をすっかり澄みわたらせて、彼に讃歌を捧げた。言葉はまるで天の定めに促されるかのように流れ出た。

Verse 5

ततस्सोऽभूत्सुतस्तत्र सुप्रसन्नो महोति कृत् । सुप्रहस्याद्भुतमहो विश्वामित्रमुवाच च

ついでその場に一人の子が生まれた。光り輝き、限りなく歓喜し、驚異の大業を成し遂げる者であった。崇高で畏敬を呼ぶ微笑をたたえ、彼はヴィシュヴァーミトラにも語りかけた。

Verse 6

शिवसुत उवाच । शिवेच्छया महाज्ञानिन्नकस्मात्त्वमिहागतः । संस्कारं कुरु मे तात यथावद्वेदसंमितम्

シヴァの御子は言った。「シヴァの御意志により、聖智に通じた大賢よ、あなたは思いがけずここへ来られた。ゆえに父上、ヴェーダにより定められ認可されたとおり、正しく我がためにサンスカーラ（成就の儀）を執り行ってください。」

Verse 7

अद्यारभ्य पुरोधास्त्वं भव मे प्रीतिमावहन् । भविष्यसि सदा पूज्यस्सर्वेषां नात्र संशयः

「今日より汝は我が祭官（プーローヒタ）となり、我に歓喜をもたらせ。汝は常に万人より礼拝されるに足る者となろう—これに疑いはない。」

Verse 8

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य सुप्रसन्नो हि गाधिजः । तमुवाचानुदात्तेन स्वरेण च सुविस्मितः

ブラフマーは言った。その言葉を聞いて、ガーディの子は大いに歓喜した。やがて驚嘆を湛えつつも、柔らかく抑えた声で彼に語りかけた。

Verse 9

विश्वामित्र उवाच । शृणु तात न विप्रोऽहं गाधिक्षत्रियबालकः । विश्वामित्रेति विख्यातः क्षत्रियो विप्रसेवकः

ヴィシュヴァーミトラは言った。「聞け、わが子よ。私はバラモンではない。クシャトリヤであるガーディの子である。『ヴィシュヴァーミトラ』の名で知られる、バラモンに仕えるクシャトリヤなのだ。」

Verse 10

इति स्वचरितं ख्यातं मया ते वरबालक । कस्त्वं स्वचरितं ब्रूहि विस्मितायाखिलं हि मे

かくして、優れた童よ、わたしは自らの物語を汝に語り終えた。いま汝は誰であるか。わたしはことごとく驚嘆しているゆえ、汝の来歴を余すところなく語れ。

Verse 11

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वच स्तस्य तत्स्ववृत्तं जगाद ह । ततश्चोवाच सुप्रीत्या गाधिजं तं महोतिकृत्

ブラフマーは言った。かく彼の言葉を聞き終えると、彼は自らの来歴を語った。ついで大いなる歓喜をもって、その輝ける者は、偉大な苦行を成したガーディの子（ヴィシュヴァーミトラ）に語りかけた。

Verse 12

शिवसुत उवाच । विश्वामित्र वरान्मे त्वं ब्रह्मर्षिर्नाऽत्र संशयः । वशिष्ठाद्याश्च नित्यं त्वां प्रशंसिष्यंति चादरात्

シヴァの御子は言った。「おおヴィシュヴァーミトラよ、わが授ける恩寵により、汝はまことにブラフマリシ（Brahmarṣi）である。ここに疑いはない。ヴァシシュタをはじめ諸仙も、常に敬意をもって汝を讃えるであろう。」

Verse 13

अतस्त्वमाज्ञया मे हि संस्कारं कर्तुमर्हसि । इदं सर्वं सुगोप्यं ते कथनीयं न कुत्रचित्

ゆえに、わが命により、汝は定められたサンスカーラ（saṃskāra）を執り行うにまことにふさわしい。だがこの一切は、汝が厳重に秘して、いかなる所でも語ってはならぬ。

Verse 14

ब्रह्मोवाच । ततोकार्षीत्स संस्कारं तस्य प्रीत्याऽखिलं यथा । शिवबालस्य देवर्षे वेदोक्तविधिना परम्

ブラフマーは言った。「それから、ああ天の聖仙よ、彼は愛をもってその子—シヴァ御自身の御子—のために、ヴェーダに説かれる至上の作法に従い、定められたサンスカーラのすべてを余すところなく執り行った。」

Verse 15

शिवबालोपि सुप्रीतो दिव्यज्ञानमदात्परम् । विश्वामित्राय मुनये महोतिकारकः प्रभुः

たとえ神なる幼子であっても、主シヴァは大いに歓喜し、聖仙ヴィシュヴァーミトラに至上の天上智を授け給うた。かの主は、崇高なる利益を授ける大いなる施与者である。

Verse 16

पुरोहितं चकारासौ विश्वामित्रं शुचेस्सुत । तदारभ्य द्विजवरो नानालीलाविशारदः

おお、シュチの子よ。彼はヴィシュヴァーミトラを自らのプurohita（家系の祭司）に任じた。その時より、かの優れたバラモンは、多様な聖なる儀礼と神妙なるリーラーの術に通暁した。

Verse 17

इत्थं लीला कृता तेन कथिता सा मया मुने । तल्लीलामपरां तात शृणु प्रीत्या वदाम्यहम्

「かくして、聖仙よ、彼がなした神妙なるリーラーを私は語り終えた。いま、愛しき者よ、喜びをもって聞きなさい。私は慈しみをこめて、さらに別のリーラーを語ろう。」

Verse 18

तस्मिन्नवसरे तात श्वेतनामा च संप्रति । तत्राऽपश्यत्सुतं दिव्यं निजं परम पावनम्

まさにそのとき、愛しき者よ、シュヴェータナーマーもそこに居合わせ、己が子を見た—光り輝き、天上の相を備え、至上に清める存在として。

Verse 19

ततस्तं पावको गत्वा दृष्ट्वालिंग्य चुचुम्ब च । पुत्रेति चोक्त्वा तस्मै स शस्त्रं शक्तिन्ददौ च सः

そのとき火神パーヴァカは彼のもとへ赴き、見て抱きしめ口づけした。「わが子よ」と呼び、武器として自らのシャクティ（神聖なる槍・霊威）を授けた。

Verse 20

गुहस्तां शक्तिमादाय तच्छृंगं चारुरोह ह । तं जघान तया शक्त्या शृंगो भुवि पपात सः

ついでグハ（クマーラ／スカンダ）はその槍を取り、たちまち峰へと駆け上がった。そのシャクティによって彼を討ち、シュリンガは大地に倒れ落ちた。

Verse 21

दशपद्ममिता वीरा राक्षसाः पूर्वमागताः । तद्वधार्थं द्रुतं नष्टा बभूवुस्तत्प्रहारतः

先に、勇猛なる羅刹たちが十パドマの数で来襲していた。だが彼を討たんと駆け寄るや、彼の一撃一撃によってたちまち滅ぼされた。

Verse 22

हाहाकारो महानासीच्चकंपे साचला मही । त्रैलोक्यं च सुरेशानस्सदेवस्तत्र चागमत्

大いなる悲鳴が起こり、動く大地は震え揺れた。やがて神々の主インドラが、諸デーヴァとともにそこへ来臨し、三界はことごとく騒然と揺らいだ。

Verse 23

दक्षिणे तस्य पार्श्वे च वज्रेण स जघान च । शाखनामा ततो जातः पुमांश्चैको महाबलः

そのとき彼は金剛杵（ヴァジュラ）でその右脇を打ち、これを打ち倒した。その一撃より、ただ一人の大力の男が現れ、名をシャーカナーマと称して大いなる力を具えていた。

Verse 24

पुनश्शक्रो जघानाऽऽशु वामपार्श्वे हि तं तदा । वज्रेणाऽन्यः पुमाञ्जातो विशाखाख्योऽपरो बली

ついでシャクラ（インドラ）は再び素早く金剛杵でその左脇を打った。その一撃から、もう一人の剛力の男が生まれ、名をヴィシャーカといった。

Verse 25

तदा स्कंदादिचत्वारो महावीरा महाबलाः । इन्द्रं हंतुं द्रुतं जग्मुस्सोयं तच्छरणं ययौ

そのときスカンダをはじめとする四人の大勇士は、武勇と力にすぐれ、インドラを討たんと疾く進んだ。これを見たインドラは、ただちに至上の庇護として御足下に帰依し、身を寄せた。

Verse 27

शक्रस्स सामरगणो भयं प्राप्य गुहात्ततः । ययौ स्वलोकं चकितो न भेदं ज्ञातवान्मुने

おお聖仙よ、シャクラ（インドラ）は神々の群れとともに恐怖にとらわれ、その洞窟を去った。驚愕して自らの界へ帰ったが、起こったことの真の区別を悟ることはできなかった。

Verse 28

स बालकस्तु तत्रैव तस्थाऽऽवानंदसंयुतः । पूर्ववन्निर्भयस्तात नानालीलाकरः प्रभुः

その神なる童子はその場にとどまり、歓喜の至福に満ちていた。以前と同じく、愛しき者よ、彼は少しも恐れない—さまざまな不思議なるリーラーを演じる主であった。

Verse 29

तस्मिन्नवसरे तत्र कृत्तिकाख्याश्च षट् स्त्रियः । स्नातुं समागता बालं ददृशुस्तं महाप्रभुम्

まさにその時、その場所へ、クリッティカーと呼ばれる六人の女たちが沐浴のために来て、その童子を見た。彼は他ならぬ大いなる主、神威の光を放つ御方であった。

Verse 30

ग्रहीतुं तं मनश्चक्रुस्सर्वास्ता कृत्तिकाः स्त्रियः । वादो बभूव तासां तद्ग्रहणेच्छापरो मुने

そのクリッティカーの女たちは皆、彼を自分のものとして抱き取ろうと心に定めた。おお聖仙よ、各々が引き取ろうと執したため、誰が抱くべきかをめぐって争いが起こった。

Verse 31

तद्वादशमनार्थं स षण्मुखानि चकार ह । पपौ दुग्धं च सर्वासां तुष्टास्ता अभवन्मुने

その争いを鎮めるため、彼は六つの御面を顕した。すべてから乳を飲み、かくして、ああ聖仙よ、彼女らは皆満ち足りた。

Verse 32

तन्मनोगतिमाज्ञाय सर्वास्ताः कृत्तिकास्तदा । तमादाय ययुर्लोकं स्वकीयं मुदिता मुने

聖仙よ、そのときすべてのクリッティカー母たちは、幼子の胸中の願いを悟り、喜びに満ちて彼を抱き上げ、自らの世界へと帰って行った。

Verse 33

तं बालकं कुमाराख्यं स्तनं दत्त्वा स्तनार्थिने । वर्द्धयामासुरीशस्य सुतं सूर्याधिकप्रभम्

乳を求める「クマーラ」と名づけられたその乳児に乳房を与え、彼女はイーシャ（主シヴァ）の御子を養い育てた。太陽をも凌ぐ光輝を帯びて。

Verse 34

न चक्रुर्बालकं याश्च लोचनानामगोचरम् । प्राणेभ्योपि प्रेमपात्रं यः पोष्टा तस्य पुत्रक

その女たちは幼子を見つめることさえできなかった。彼は彼女らの眼の及ぶ境界を超えていたからである。彼は命の息よりもなお愛おしく—愛のまなざしの至宝—かつて彼女らを養い育てた御方の、いとし子であったゆえに。

Verse 35

यानि यानि च वस्त्राणि त्रैलोक्ये दुर्लभानि च । ददुस्तस्मै च ताः प्रेम्णा भूषणानि वराणि वै

三界においてさえ稀なるさまざまな衣と、また最上の装身具とを、彼らは愛をもって彼に授けた。

Verse 36

दिनेदिने ताः पुपुषुर्बालकं तं महाप्रभुम् । प्रसंसितानि स्वादूनि भोजयित्वा विशेषतः

日ごとに彼女らは、まことは大いなる主であるその幼子を愛をもって養い、とりわけ賞賛される甘美な食を食べさせた。

Verse 37

अथैकस्मिन् दिने तात स बालः कृत्तिकात्मजः । गत्वा देवसभां दिव्यां सुचरित्रं चकार ह

さてある日、いとし子よ、その童子—クリッティカーたちの御子—は、光り輝く神々の सभाへ赴き、善き行いの模範となる高雅な事を成し遂げた。

Verse 38

स्वमहो दर्शयामास देवेभ्यो हि महाद्भुतम् । सविष्णुभ्योऽखिलेभ्यश्च महोतिकरबालकः

その驚異の御子は、並外れて力強い光明を具え、己が不思議なる栄光を神々に、またヴィシュヌをも含む一切に示し顕した。

Verse 39

तं दृष्ट्वा सकलास्ते वै साच्युतास्सर्षयस्सुराः । विस्मयं प्रापुरत्यन्तं पप्रच्छुस्तं च बालकम्

彼を見て、アチュタ（ヴィシュヌ）をはじめ、仙人たちと神々のすべては深い驚嘆に打たれ、その神なる童子に問いかけた。

Verse 40

को भवानिति तच्छ्रुत्वा न किंचित्स जगाद ह । स्वालयं स जगामाऽशु गुप्तस्तस्थौ हि पूर्ववत्

「汝は誰ぞ」との言葉を聞いても、彼は一言も答えなかった。すぐに自らの住処へ赴き、身を隠して、以前のままそこに留まった。