Rig Veda 6.34.3 — Mandala 6, Sukta 34, Mantra 3

Sukta 6.34

Devata: Indra

Chandas: Trishtubh (probable for RV 6.34)

Samhita Patha (Devanagari)

न यं हिंसन्ति धीतयो न वाणीरिन्द्रं नक्षन्तीदभि वर्धयन्तीः । यदि स्तोतारः शतं यत्सहस्रं गृणन्ति गिर्वणसं शं तदस्मै ॥

Transliteration

na yaṃ hiṃsanti dhītayo na vāṇīr indraṃ nakṣantīd abhi vardhayantīḥ | yadi stotāraḥ śataṃ yat sahasraṃ gṛṇanti girvaṇasaṃ śaṃ tad asmai ||

Translation

思惟は彼を損なわず、言葉もまたインドラを尽くし得ない――四方より讃えて彼を増し広げるとしても。たとえ讃歌の人々が百、いや千の讃歌を、歌を喜ぶ讃歌の主に向けて歌い上げようとも、それは彼にとって安らぎと吉祥となる。

Word by Word

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• यम्: whom
• यम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• हिंसन्ति: they injure/harm
• हिंसन्ति: Kriyā
• Type: Verb
• Root: हिंस्

• धीतयः: thoughts; hymnic inspirations
• धीतयः: Kartā
• Type: Noun
• Root: धीति (धि + क्तिन्) / धा-धातु-सम्बद्ध प्रातिपदिक

• न: nor
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• वाणीः: voices; utterances
• वाणीः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वाणी

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: Karma
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र

• नक्षन्ति: they reach/attain
• नक्षन्ति: Kriyā
• Type: Verb
• Root: नश् (नक्ष्) अथवा नक्ष् (वैदिक रूप)

• इद्: indeed; just
• इद्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इद्

• अभि: towards; upon
• अभि: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: अभि

• वर्धयन्तीः: increasing; making grow
• वर्धयन्तीः: Kartā
• Type: Verb (participle)
• Root: वृध्

• यदि: if
• यदि: —
• Type: Indeclinable
• Root: यदि

• स्तोतारः: praisers
• स्तोतारः: Kartā
• Type: Noun
• Root: स्तोतृ

• शतम्: a hundred
• शतम्: Karma
• Type: Numeral (noun-like)
• Root: शत

• यत्: and if; even if
• यत्: —
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• सहस्रम्: a thousand
• सहस्रम्: Karma
• Type: Numeral (noun-like)
• Root: सहस्र

• गृणन्ति: they sing/praise
• गृणन्ति: Kriyā
• Type: Verb
• Root: गृ (गिर्/गृण्) वैदिक: ‘to sing/praise’

• गिर्वणसम्: the one delighted by hymns; hymn-accepting
• गिर्वणसम्: Karma (विशेष्य: इन्द्रम्)
• Type: Adjective
• Root: गिर्वणस् (इन्द्रस्य विशेषण)

• शम्: well; auspiciously
• शम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: शम्

• तत्: that
• तत्: Karma (of implied ‘be/come’)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• अस्मै: to him
• अस्मै: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)