HomeRig VedaMandala 6Sukta 34Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Rig Veda 6.34.2Mandala 6, Sukta 34, Mantra 2

Sukta 6.34

Devata: Indra
Chandas: Trishtubh (probable for RV 6.34)

पुरुहूतो यः पुरुगूर्त ऋभ्वाँ एकः पुरुप्रशस्तो अस्ति यज्ञैः । रथो न महे शवसे युजानोऽस्माभिरिन्द्रो अनुमाद्यो भूत् ॥

puruhūto yaḥ purugūrta ṛbhvāṃ ekaḥ purupraśasto asti yajñaiḥ | ratho na mahe śavase yujāno 'smābhir indro anumādyo bhūt ||

多く呼ばるる者(Puruhūta)、多様に讃えらるる者(Purugūrta)、ただ一人の大能にして巧みなる者(ṛbhván)、祭儀によって広く称揚されるその御方——大いなる力のために戦車のごとく軛を負わされ、インドラがわれらと共に在り、われらの随従と承認(祭儀への同意)によって喜ぶ者となりますように。

पुरुहूतःmuch-invoked
पुरुहूतः:
विशेषण (कर्तृ-पद ‘यः’ का)
TypeAdjective (epithet)
Rootपुरु-हूत (प्रातिपदिक; √ह्वा ‘आह्वाने’ से कृत/समास)
यःwho
यः:
कर्तृ (मुख्य वाक्य का सम्बन्धसूचक)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पुरुगूर्तःmuch-praised
पुरुगूर्तः:
विशेषण (यः/इन्द्रः का)
TypeAdjective (epithet)
Rootपुरु-गूर्त (प्रातिपदिक; √गॄ/गृ ‘स्तुतौ/गायने’ से ‘गूर्त’)
ऋभ्वान्skilful, ingenious
ऋभ्वान्:
विशेषण (यः/इन्द्रः का)
TypeAdjective (epithet)
Rootऋभ्वन् (प्रातिपदिक)
एकःone, unique
एकः:
विशेषण (यः/इन्द्रः का)
TypeNumeral/Adjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
पुरुप्रशस्तःmuch-celebrated
पुरुप्रशस्तः:
विशेषण (यः/इन्द्रः का)
TypeAdjective (epithet)
Rootपुरु-प्रशस्त (प्रातिपदिक; √शंस् ‘स्तुतौ’ से ‘प्रशस्त’)
अस्तिis
अस्ति:
क्रिया (सम्बन्ध: ‘यः … अस्ति’)
TypeVerb
Root√अस् (भू-आदि; ‘होने’)
यज्ञैःby/with sacrifices
यज्ञैः:
करण
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
रथःa chariot
रथः:
उपमान (रथो न …)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
like
:
सम्बन्धसूचक (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
महेfor great
महे:
सम्प्रदान (शवसे—‘बल के लिये’)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
शवसेfor strength, for might
शवसे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootशवस् (प्रातिपदिक)
युजानःyoking, harnessing
युजानः:
कर्तृ-विशेषण (इन्द्रः—‘युक्त होता हुआ’)
TypeParticiple (present middle)
Root√युज् (युजिर् ‘योजने’), वर्तमान कृदन्त (शानच्)
अस्माभिःby us, with us
अस्माभिः:
करण/सहकर्ता (हमारे द्वारा/साथ)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun (deity)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अनुमाद्यःto be gladdened/cheered on (following our praise)
अनुमाद्यः:
कर्तृ-विशेषण (इन्द्रः)
TypeAdjective
Rootअनु-माद्य (प्रातिपदिक; √मद् ‘हर्षे/मदे’ से ‘माद्य’)
भूत्became / may he become
भूत्:
क्रिया (मुख्य वाक्य)
TypeVerb
Root√भू (भवति ‘होने’)

Ask anything about this verse

A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App