Shloka 15

लङ्कादर्शनम्

Viewing Laṅkā and its Forest-Gardens

Devanagari script

वित्रासयन्तोविहगांस्त्रासयन्तोमृगद्विपान् ।कम्पयन्तश्चतांलङ्कांनादैस्तेनदतांवराः ।।6.39.15।।

Transliteration

vitrāsayanto vihagāṃs trāsayanto mṛga-dvipān |

kampayantaś ca tāṃ laṅkāṃ nādais te nadatāṃ varāḥ ||6.39.15||

Translation

咆哮に秀でた者たちは雷鳴のごとき叫びをあげて進み、鳥を驚かせ、鹿と象を震え上がらせ、ランカーそのものをも揺るがした。

Word by Word

• ऋक्षाः: bears
• ऋक्षाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ऋक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्

• सिंह-वराहाः: lions and boars
• सिंह-वराहाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सिंह (प्रातिपदिक) + वराह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; द्वन्द्वसमासः (सिंहाश्च वराहाश्च)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपातः

• महिषाः: buffaloes
• महिषाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महिष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्

• वारण-मृगाः: elephants
• वारण-मृगाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वारण (प्रातिपदिक) + मृग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; कर्मधारयः (वारण एव मृगः)

• तेन: by that
• तेन: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे तृतीया एकवचनम्

• शब्देन: sound
• शब्देन: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: शब्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया एकवचनम्

• वित्रस्ताः: alarmed
• वित्रस्ताः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वि-त्रस् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; क्त-प्रत्ययान्तः; विशेषणम् (ऋक्षाः...मृगाः)

• जग्मुः: went
• जग्मुः: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः बहुवचनम्

• भीताः: frightened
• भीताः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: भीत (कृदन्त; भी धातु)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; क्त-प्रत्ययान्तः; विशेषणम् (वित्रस्ताः)

• दिशः: directions
• दिशः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दिश् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया बहुवचनम्

• दश: ten
• दश: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दशन्/दश (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचक-विशेषणम्; द्वितीया बहुवचनस्य (दिशः) विशेषणम्; अव्ययवत् प्रयोगः

Context

Other monkeys capable of roaring went into Lanka, spreading out terrifying the birds, dispiriting the deer and elephants by noise.

Characters & Entities

• Laṅkā

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma in warfare includes legitimate exertion of force to end adharma; the roar symbolizes righteous intimidation directed toward a tyrannical stronghold, not random cruelty.

What is the narrative situation?

The Vānara warriors enter Laṅkā’s vicinity loudly, creating fear among animals and signaling the army’s overwhelming presence.

Which character virtue is emphasized?

Fearlessness and martial confidence—projecting strength to support the just objective of the campaign.