Shloka 20

सीताविलापः

Sītā’s Lament over the Illusory Head and Bow

Devanagari script

किंमांनप्रेक्षसेराजन् किंमांनप्रतिभाषसे ।बालांबाल्येनसम्प्राप्तांभार्यांमांसहचारिणीम् ।।6.32.20।।

Transliteration

kiṃ māṃ na prekṣase rājan kiṃ māṃ na pratibhāṣase |

bālāṃ bālyena samprāptāṃ bhāryāṃ māṃ sahacāriṇīm ||6.32.20||

Translation

「王よ、なぜ私を見てくださらぬのですか。なぜ私に語りかけてくださらぬのですか――幼き頃よりあなたのもとに来た、あなたの妻、あなたの伴侶であるこの私に。」

Word by Word

• किम्: why?
• किम्: None (अकारक)
• Type: Indeclinable
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय-प्रयोग; interrogative particle

• माम्: me
• माम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, द्वितीया, एकवचन

• न: not
• न: None (अकारक)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; negation particle

• प्रेक्षसे: you look at
• प्रेक्षसे: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: प्र + ईक्ष् (धातु)
• Form: लट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• किम्: why?
• किम्: None (अकारक)
• Type: Indeclinable
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय-प्रयोग; interrogative particle

• माम्: me
• माम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, द्वितीया, एकवचन

• न: not
• न: None (अकारक)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; negation particle

• प्रतिभाषसे: you speak to (me)
• प्रतिभाषसे: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: प्रति + भाष् (धातु)
• Form: लट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• बालाम्: (me) a young girl
• बालाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: बाला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• बाल्येन: by/with youth (from childhood)
• बाल्येन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: बाल्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; instrumental

• सम्प्राप्ताम्: having come, attained (to you)
• सम्प्राप्ताम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सम् + प्र + आप् (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त/PPP), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifies मां/भार्याम्

• भार्याम्: wife
• भार्याम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भार्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• माम्: me
• माम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, द्वितीया, एकवचन

• सहचारिणीम्: companion, one who goes along
• सहचारिणीम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सह + चारिन् (प्रातिपदिक)
• Form: समास: उपपद-तत्पुरुष (सह चरति इति); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifies भार्याम्/माम्

Context

"O King! I have come to you while I was young. I am your companion and wife also. Why are you not seeing me? Why are you not talking to me?"

Characters & Entities

• Sītā
• Rāma

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The dharma of companionship (saha-dharma-cāriṇī) in marriage: Sītā asserts the sacred bond of shared life and duty, expecting mutual recognition and care.

What is the narrative situation?

Sītā, overwhelmed by grief, addresses Rāma as if he could respond, lamenting his silence and apparent abandonment.

Which character virtue is emphasized?

Constancy and loyalty—Sītā defines herself as the lifelong companion who remained aligned with her husband’s path.