Sarga 29

Verse 1

शुकेनतुसमाख्यातान्दृष्ट्वासहरियूथपान् ।समीपस्थंचरामस्यभ्रातरंस्वंविभीषणम् ।।।।लक्ष्मणंचमहावीर्यंभुजंरामस्यदक्षिणं ।सर्ववानरराजंचसुग्रीवंभीमविक्रमम् ।।।।अङ्गदंचापिबलिनंवज्रहस्तात्मजात्मजम् ।हनूमन्तंचविक्रान्तंजाम्बवन्तंचदुर्जयम् ।।।।सुषेणंकुमुदंनीलंनलंचप्लवगर्षभम् ।गजंगवाक्षंशरभंमैन्दंचद्विविदंतथा ।।।।किञ्चिदाविग्नहृदयोजातक्रोधश्चरावणः ।भर्त्सयामासतौवीरौकथान्तेशुकसारणौ ।।।।

そのときラーヴァナは、シュカの報告を聞き、ヴァーナラの諸将――ラーマの近くに立つヴィビーシャナ、ラーマの右腕たる大勇のラクシュマナ、凄まじき武勇のヴァーナラ王スグリーヴァ、力あるアンガダ、勇猛なるハヌマーン、攻略し難いジャンバヴァーン、さらにスシェーナ、クムダ、ニーラ、ナラ、ガジャ、ガヴァークシャ、シャラバ、マインダ、ドゥヴィヴィダ――を目にして、心はわずかに乱れ、怒りを燃え上がらせた。そして語りの終わりに、二人の勇士シュカとサーラナを叱責し始めた。

Verse 2

शुकेनतुसमाख्यातान्दृष्ट्वासहरियूथपान् ।समीपस्थंचरामस्यभ्रातरंस्वंविभीषणम् ।।6.29.1।।लक्ष्मणंचमहावीर्यंभुजंरामस्यदक्षिणं ।सर्ववानरराजंचसुग्रीवंभीमविक्रमम् ।।6.29.2।।अङ्गदंचापिबलिनंवज्रहस्तात्मजात्मजम् ।हनूमन्तंचविक्रान्तंजाम्बवन्तंचदुर्जयम् ।।6.29.3।।सुषेणंकुमुदंनीलंनलंचप्लवगर्षभम् ।गजंगवाक्षंशरभंमैन्दंचद्विविदंतथा ।।6.29.4।।किञ्चिदाविग्नहृदयोजातक्रोधश्चरावणः ।भर्त्सयामासतौवीरौकथान्तेशुकसारणौ ।।6.29.5।।

「ここを発ち、ラーマの固き決意を探れ。さらに彼の近臣—大臣たちと、愛情ゆえに彼のもとへ集った同盟者—も調べよ。」

Verse 3

शुकेनतुसमाख्यातान्दृष्ट्वासहरियूथपान् ।समीपस्थंचरामस्यभ्रातरंस्वंविभीषणम् ।।6.29.1।।लक्ष्मणंचमहावीर्यंभुजंरामस्यदक्षिणं ।सर्ववानरराजंचसुग्रीवंभीमविक्रमम् ।।6.29.2।।अङ्गदंचापिबलिनंवज्रहस्तात्मजात्मजम् ।हनूमन्तंचविक्रान्तंजाम्बवन्तंचदुर्जयम् ।।6.29.3।।सुषेणंकुमुदंनीलंनलंचप्लवगर्षभम् ।गजंगवाक्षंशरभंमैन्दंचद्विविदंतथा ।।6.29.4।।किञ्चिदाविग्नहृदयोजातक्रोधश्चरावणः ।भर्त्सयामासतौवीरौकथान्तेशुकसारणौ ।।6.29.5।।

その後、外を常に巡る夜行の密偵たちはダシャグリーヴァ（ラーヴァナ）の前に出て、スヴェーラ山の近くに陣取る、恐るべき力を備えた大軍勢を報告した。

Verse 4

शुकेनतुसमाख्यातान्दृष्ट्वासहरियूथपान् ।समीपस्थंचरामस्यभ्रातरंस्वंविभीषणम् ।।6.29.1।।लक्ष्मणंचमहावीर्यंभुजंरामस्यदक्षिणं ।सर्ववानरराजंचसुग्रीवंभीमविक्रमम् ।।6.29.2।।अङ्गदंचापिबलिनंवज्रहस्तात्मजात्मजम् ।हनूमन्तंचविक्रान्तंजाम्बवन्तंचदुर्जयम् ।।6.29.3।।सुषेणंकुमुदंनीलंनलंचप्लवगर्षभम् ।गजंगवाक्षंशरभंमैन्दंचद्विविदंतथा ।।6.29.4।।किञ्चिदाविग्नहृदयोजातक्रोधश्चरावणः ।भर्त्सयामासतौवीरौकथान्तेशुकसारणौ ।।6.29.5।।

彼はスシェーナ、クムダ、ニーラ、そして跳躍する軍勢の雄たるナラを見、さらにガジャ、ガヴァークシャ、シャラバ、マインダ、そして同じくドヴィヴィダをも見た。

Verse 5

शुकेनतुसमाख्यातान्दृष्ट्वासहरियूथपान् ।समीपस्थंचरामस्यभ्रातरंस्वंविभीषणम् ।।6.29.1।।लक्ष्मणंचमहावीर्यंभुजंरामस्यदक्षिणं ।सर्ववानरराजंचसुग्रीवंभीमविक्रमम् ।।6.29.2।।अङ्गदंचापिबलिनंवज्रहस्तात्मजात्मजम् ।हनूमन्तंचविक्रान्तंजाम्बवन्तंचदुर्जयम् ।।6.29.3।।सुषेणंकुमुदंनीलंनलंचप्लवगर्षभम् ।गजंगवाक्षंशरभंमैन्दंचद्विविदंतथा ।।6.29.4।।किञ्चिदाविग्नहृदयोजातक्रोधश्चरावणः ।भर्त्सयामासतौवीरौकथान्तेशुकसारणौ ।।6.29.5।।

ラーヴァナは心をいくぶん揺さぶられ、新たに怒りを燃え立たせ、報告の終わりに、勇敢な使者であるシュカとサーラナの二人を叱責し始めた。

Verse 6

अधोमुखौतौप्रणतावब्रवीच्छुकसारणौ ।रोषगद्गदयावाचासंरब्धंपरुषंवचः ।।।।

シュカとサーラナはうつむき、ひれ伏していた。ラーヴァナは怒りに声を詰まらせながら、憤りに満ちた荒々しい言葉を彼らに浴びせた。

Verse 7

नतावत्सदृशंनामसचिवैरुपजीविभिः ।विप्रियंनृपतेर्वक्तुंनिग्रहेप्रग्रहेप्रभोः ।।।।

「ふさわしくない」と彼は言った。「主の恩寵によって生きる家臣が、抑えも報いも与え得る王に、不快な言葉を告げるなど。」

Verse 8

रिपूणांप्रतिकूलानांयुद्धार्थमभिवर्तताम् ।उभाभ्यांसदृशंनामवक्तुमप्रस्तवेस्तवम् ।।।।

「敵対する仇敵と戦うために出陣しようという時に、そなたら二人が、かくも不相応な折に彼らを讃えるとは、道理にかなうのか。」

Verse 9

आचार्यागुरवोवृद्धावृथावांपर्युपासिताः ।सारंयद्राजशास्त्राणामनुजीव्यंनगृह्यते ।।।।

師や導師、そして尊ぶべき長老たちに仕えたのはむなしかった。王政の学（ラージャシャーストラ）の生きた精髄を、あなたがたは掴まなかったからである。

Verse 10

गृहीतोवानविज्ञातोभारोऽज्ञानस्यवाह्यते ।ईदृशै: सचिवैर्युक्तोमूर्खैर्दिष्ट्यधराम्यहम् ।।।।

事は掴んだというのに、その意味を悟っていない。ゆえに無知の重荷を背負うのだ。お前たちのような愚かな大臣を抱えながら、なおこの国を保っているのは、ただ運が良いだけだ。

Verse 11

किंनुमृत्योर्भयंनास्तिवक्तुंमांपरुषंवचः ।यस्यमेशासतोजिह्वाप्रयच्छतिशुभाशुभम् ।।।।

死が怖くはないのか、私に向かって荒い言葉を吐くとは——この私の命により、お前たちの舌は吉も凶も語らされるというのに。

Verse 12

अप्येवदहनंस्पृष्टवावनेतिष्ठन्तिपादपाः ।राजदोषपरामृष्टास्तिष्ठन्तेनापराधिनः ।।।।

木々は火に触れられても、なお森に立ち続けることがある。だが王の懲罰に触れた者は、罪を免れて立ってはいられぬ。

Verse 13

हन्यामहंत्विमौपापौशत्रुपक्षप्रशंसकौ ।यदिपूर्वोपकारैस्तुनक्रोधोमृदुतांव्रजेत् ।।।।

敵方の側を讃えるこの二人の罪人を、私は討ち果たしていたであろう――だが、かつての奉仕を思い起こし、怒りが和らいだのだ。

Verse 14

अपध्वंसतगच्छध्वंसन्निकर्षाद्इतोमम ।नहिवांहन्तुमिच्छामिस्मराम्युपकृतानिवाम् ।।।।हतावेवकृतघ्नौतौमयिस्नेहपराङ्मुखौ ।

失せよ——ただちに我が前から退け。汝らを討つ気はない、汝らのなした奉仕を覚えているからだ。だが恩知らずで、我への情を背にした汝ら二人は、すでに討たれたも同然である。

Verse 15

एवमुक्तौतुसव्रीळौतावुभौशुकसारणौ ।रावणंजयशब्देनप्रतिनन्द्याभिनिस्सृतौ ।।।।

かく告げられると、二人——シュカとサーラナ——は恥じ入り、「勝利あれ！」と叫んでラーヴァナを称えたのち、退いて去っていった。

Verse 16

अब्रवीत्सदशग्रीव: समीपस्थंमहोदरम् ।उपस्तापयमेशीघ्रंचारान्नीतिविशारदान् ।।।।

そのときダシャグリーヴァ（ラーヴァナ）は、近くに控えるマホーダラに言った。「急ぎ、政道と策謀に通じた密偵たちを我がもとへ連れて来い。」

Verse 17

महोदरस्तथोक्तस्तुशीघ्रमाज्ञापयच्चरान् ।।।।ततश्चारास्संत्वरिताःप्राप्ताःपार्थिवशासनात् ।उपस्थिताःप्राञ्जलयोवर्धयित्वाजयशिषाः ।।।।

かく命じられると、マホーダラはただちに密偵たちへ命令を下した。

Verse 18

महोदरस्तथोक्तस्तुशीघ्रमाज्ञापयच्चरान् ।।6.29.17।।ततश्चारास्संत्वरिताःप्राप्ताःपार्थिवशासनात् ।उपस्थिताःप्राञ्जलयोवर्धयित्वाजयशिषाः ।।6.29.18।।

そのとき王の命により密偵たちは急ぎ参上し、合掌して立ち、勝利の祝福を捧げて侍立した。

Verse 19

तानब्रवीत्ततोवाक्यंरावणोराक्षसाधिपः ।चारान्प्रत्यायितान् शूरान्भक्तान्विगतसाध्वसान् ।।।।

ついで羅刹の主ラーヴァナは、その密偵たち—信頼厚く、勇敢で、忠誠深く、恐れなき者—に語りかけた。

Verse 20

इतोगच्छतरामस्यव्यवसायंपरीक्षथ ।मन्त्रिष्वभ्यन्तरायेऽस्यप्रीत्यातेनसमागताः ।।।।

「ここを発ち、ラーマの固き決意を探れ。さらに彼の近臣—大臣たちと、愛情ゆえに彼のもとへ集った同盟者—も調べよ。」

Verse 21

कथंस्वपितिजागर्तिकिमन्यच्चकरिष्यति ।विज्ञायनिपुणंसर्वमागन्तव्यमशेषतः ।।।।

「彼がいかに眠り、いかに目覚めるか、また他に何を企てるかを見定めよ。すべてを巧みに、余すところなく知り、そして戻れ。」

Verse 22

चारेणविदितश्शत्रुःपण्डितैर्वसुधाधिपैः ।युद्धेस्वल्पेनयत्नेनसमासाद्यनिरस्यते ।।।।

「賢き地上の王たちは、密偵によって敵を知れば、戦においてわずかな労でこれに対し、退けることができる。」

Verse 23

चारास्तुतेतथेत्युक्त्वाप्रहृष्टाराक्षसेश्वरम् ।शार्दूलमग्रतःकृत्वाततश्चक्रुःप्रदक्षिणम् ।।।।

密偵たちは歓喜して「そのとおりに」と答え、シャールドゥラを先頭に立てて、羅刹の主を敬って右繞（プラダクシナー）し、そして立ち去った。

Verse 24

ततस्तेतंमहात्मानंचाराराक्षससत्तमम् ।कृत्वाप्रदक्षिणंजग्मुर्यत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।।।

それから密偵たちは、その大いなる魂をもつ羅刹の最勝者を敬って右繞（プラダクシナー）し、ラーマがラクシュマナと共にいる場所へ向かった。

Verse 25

तेसुवेलस्यशैलस्यसमीपेरामलक्ष्मणौ ।प्रच्छन्नाददृशुर्गत्वाससुग्रीवविभीषणौ ।।।।

彼らは変装してスヴェーラ山の近くに至り、ラーマとラクシュマナ、そしてスグリーヴァとヴィビーシャナが共にいるのを見た。

Verse 26

प्रेक्षमाणाश्चमूंतांतुबभूवुर्भयविक्लबाः ।तेतुधर्मात्मनादृष्टाराक्षसेन्द्रेणराक्षसा ।।।।

その軍勢を見やると、彼ら羅刹は恐れに震えた。だが法にかなうヴィビーシャナ――羅刹の中の王――は、ただちに彼らを見抜いた。

Verse 27

विभीषणेनतत्रस्थानिगृहीतायदृच्छया ।शार्दूलोग्राहितस्त्वेकःपापोऽयमितिराक्षसः ।।।।

折よくその場でヴィビーシャナが彼らを捕らえ、ただシャールドゥラだけが特に取り押さえられ、「こやつは邪悪なラークシャサだ！」と叫ばれた。

Verse 28

मोचितस्सोऽपिरामेणवध्यमानःप्लवङ्गमैः ।अनृशंस्येनरामेणमोचिताराक्षसाःपरे ।।।।

猿軍が彼を討とうとしても、彼もまたラーマによって放たれた。さらにラーマの慈悲により、ほかのラークシャサたちも解き放たれた。

Verse 29

वानरैरर्दितास्तेतुविक्रान्तैर्लघुविक्रमैः ।पुनर्लङ्कामनुप्राप्ताश्वसन्तोनष्टचेतसः ।।।।

勇猛で素早いヴァーナラの戦士たちに追い立てられ、彼らラークシャサは再びランカーへ戻ったが、息も絶え絶えで正気を失っていた。

Verse 30

ततोदशग्रीवमुपस्थितास्तेचाराबहिर्नित्यचरानिशाचराः ।गिरेस्सुवेलस्यसमीपवासिनंन्यवेदयन्भीमबलंमहाबलाः ।।।।

その後、外を常に巡る夜行の密偵たちはダシャグリーヴァ（ラーヴァナ）の前に出て、スヴェーラ山の近くに陣取る、恐るべき力を備えた大軍勢を報告した。