Sarga 67

Verse 1

पूर्वजोऽप्युक्तमात्रस्तु लक्ष्मणेन सुभाषितम्।सारग्राही महासारं प्रतिजग्राह राघवः।।।।

年長でありながら、要を掴むラाघヴァは、ラクシュマナの善き言葉の重い真意を、語られるや否やただちに受け入れた。

Verse 2

सन्निगृह्य महाबाहुः प्रवृत्तं कोपमात्मनः।अवष्टभ्य धनुश्चित्रं रामो लक्ष्मणमब्रवीत्।।।।

内に湧き上がった怒りを抑え、強大な腕を持つラーマは妙なる弓に身を支え、ラクシュマナに語りかけた。

Verse 3

किं करिष्यावहे वत्स क्व वा गच्छाव लक्ष्मण।केनोपायेन गच्छेयं सीतामिति विचिन्तय।।।।

我が子ラクシュマナよ、我らは何をなすべきか、どこへ行くべきか。いかなる手立てで我がシーターに辿り着けるか、思案してくれ。

Verse 4

तं तथा परितापार्तं लक्ष्मणो राममब्रवीत्।इदमेव जनस्थानं त्वमन्वेषितुमर्हसि।।।।राक्षसैर्बहुभिः कीर्णं नानाद्रुमलतायुतम्।

燃える悲嘆に苦しむラーマを見て、ラクシュマナは言った。「まずこのジャナスターナそのものを捜すべきです。多くのラークシャサが群れ、さまざまな樹木と蔓草に満ちています。」

Verse 5

सन्तीह गिरिदुर्गाणि निर्दराः कन्दराणि च।।।।गुहाश्च विविधा घोरा नानामृगगणाकुलाः।आवासाः किन्नराणां च गन्धर्वभवनानि च।।।।

ここには険しい山の要害、深い谷と洞穴があり、さまざまな獣の群れで満ちた恐ろしい岩窟も多い——さらにキンナラの住まいと、ガンダルヴァの宮殿もある。

Verse 6

सन्तीह गिरिदुर्गाणि निर्दराः कन्दराणि च।।3.67.5।।गुहाश्च विविधा घोरा नानामृगगणाकुलाः।आवासाः किन्नराणां च गन्धर्वभवनानि च।।3.67.6।।

そこには険しい山の難路、深い谷と洞穴があり、さまざまに恐ろしい岩窟には多くの獣が群れ集う。またキンナラの住まいと、ガンダルヴァの宮殿もある。

Verse 7

तानि युक्तो मया सार्धं त्वमन्वेषितुमर्हसि।त्वद्विधा बुद्धिसम्पन्ना महात्मानो नरर्षभ।।।।आपत्सु न प्रकम्पन्ते वायुवेगैरिवाचलाः।

我と共にあの地を探し求めるがよい。そなたのように智慧を備えた大いなる魂の者、ああ人の中の最上よ、災厄にあっても震えぬ。風の激流にも動かぬ山々のごとく。

Verse 8

इत्युक्तस्तद्वनं सर्वं विचचार सलक्ष्मणः।।।।क्रुद्धो रामश्शरं घोरं सन्धाय धनुषि क्षुरम्।

そう告げられると、ラーマはラクシュマナと共に森のすべてを巡り歩いた。怒りに燃え、剃刀のごとく鋭い恐るべき矢を弓に番えた。

Verse 9

ततः पर्वतकूटाभं महाभागं द्विजोत्तमम्।।।।ददर्श पतितं भूमौ क्षतजार्द्रं जटायुषम्।

そのとき彼は、気高く偉大なる鳥ジャターユを見た。地に倒れ、血に濡れ、まるで山の峰が崩れ落ちたかのようであった。

Verse 10

तं दृष्ट्वा गिरिशृङ्गाभं रामो लक्ष्मणमब्रवीत्।।।।अनेन सीता वैदेही भक्षिता नात्र संशयः।

山の峰のごとく巨大なそれを見て、ラーマはラクシュマナに言った。「この者によって、ヴァイデーヒー・シーターは喰らわれた。疑いはない。」

Verse 11

गृध्ररूपमिदं रक्षो व्यक्तं भवति कानने।।।।भक्षयित्वा विशालाक्षीमास्ते सीतां यथासुखम्।एनं वधिष्ये दीप्तास्यैर्घोरैर्बाणैरजिह्मगैः।।।।

「これは森に現れた羅刹で、禿鷲の姿をまとっている。大きな瞳のシーターを喰らい、安らかに座しているのだ。燃え立つ鏃を備えた、恐るべき真っ直ぐ飛ぶ矢で、私はこれを討ち滅ぼす。」

Verse 12

गृध्ररूपमिदं रक्षो व्यक्तं भवति कानने।।3.67.11।।भक्षयित्वा विशालाक्षीमास्ते सीतां यथासुखम्।एनं वधिष्ये दीप्तास्यैर्घोरैर्बाणैरजिह्मगैः।।3.67.12।।

この羅刹は林の中で明らかに禿鷲の姿となり、大きな眼の姫を食らい、いまはシーターのそばに思うまま居座っている。私は燃え輝く恐るべき、まっすぐ飛んで曲がらぬ矢でこれを討つ。

Verse 13

इत्युक्त्वाभ्यपतद्गृध्रं सन्धाय धनुषि क्षुरम्।क्रुद्धो रामस्समुद्रान्तां कम्पयन्निव मेदिनीम्।।।।

そう言い終えるや、怒れるラーマは禿鷲に躍りかかり、弓に鋭い矢をつがえた。その憤怒の凄まじさは、海に囲まれた大地さえ震わせるかのようであった。

Verse 14

तं दीनं दीनया वाचा सफेनं रुधिरं वमन्।अभ्यभाषत पक्षी तु रामं दशरथात्मजम्।।।।

だがその鳥は、哀れにも泡立つ血を吐きながら、嘆きに満ちた声で、ダシャラタの子ラーマに語りかけた。

Verse 15

यामोषधिमिवायुष्मन्नन्वेषसि महावने।सा देवी मम च प्राणा रावणेनोभयं हृतम्।।।।

「長命なる御方よ、あなたがこの大いなる森で、薬草を求めるように探しておられるその御方——あの尊き姫君と、そして我が命までも——その両方をラーヴァナが奪い去ったのです。」

Verse 16

त्वया विरहिता देवी लक्ष्मणेन च राघव।ह्रियमाणा मया दृष्टा रावणेन बलीयसा।।।।

「ラाघァヴァよ、あなたとラクシュマナから引き離されたその御方が、力あるラーヴァナにさらわれ運び去られるのを、私はこの目で見ました。」

Verse 17

सीतामभ्यवपन्नोऽहं रावणश्च रणे मया।विध्वंसितरथश्चात्र पातितो धरणीतले।।।।

私はシーターを守るために急降下した。私との戦いで、ラーヴァナは戦車を粉砕され、ここで大地に倒れ伏した。

Verse 18

एतदस्य धनुर्भग्नमेतदस्य शरावरम्।अयमस्य रथो राम भग्नसाङ्ग्रामिको मया।।।।

ラーマよ、これが彼の折れた弓、これが矢筒、そしてこれが戦車だ。彼の戦装束は私が打ち砕いた。

Verse 19

अयं तु सारथिस्तस्य मत्पक्षनिहतो युधि।परिश्रान्तस्य मे पक्षौ छित्त्वा खड्गेन रावणः।।।।सीतामादाय वैदेहीमुत्पपात विहायसम्।रक्षसा निहतं पूर्वं न मां हन्तुं त्वमर्हसि।।।।

これは彼の御者で、戦いで私の翼の打撃により討たれた者だ。だが私が疲れ果てたとき、ラーヴァナは剣で私の両翼を切り落とした。

Verse 20

अयं तु सारथिस्तस्य मत्पक्षनिहतो युधि।परिश्रान्तस्य मे पक्षौ छित्त्वा खड्गेन रावणः।।3.67.19।।सीतामादाय वैदेहीमुत्पपात विहायसम्।रक्षसा निहतं पूर्वं न मां हन्तुं त्वमर्हसि।।3.67.20।।

彼はヴィデーハの姫シーターを連れ去り、天空へと跳び上がった。私を殺してはならぬ—その必要はない—私はすでに以前、あのラクシャサに打ち倒されているのだから。

Verse 21

रामस्तस्य तु विज्ञाय बाष्पपूर्णमुखस्तदा।द्विगुणीकृततापार्तस्सीतासक्तां प्रियां कथाम्।।।।

ラーマは彼から、シーターに結びつく愛しい報せを聞くや、顔は涙に満ち、悲しみは二重となって、嘆きの中で力を失った。

Verse 22

गृध्रराजं परिष्वज्य परित्यज्य महद्धनुः।निपपातावशो भूमौ रुरोद सहलक्ष्मणः।।।।

鷲の王を抱きしめ、大いなる弓を投げ捨てて、ラーマは力なく地に崩れ落ち、ラクシュマナとともに泣き伏した。

Verse 23

एकमेकायने दुर्गे निश्श्वसन्तं कथञ्चन।समीक्ष्य दुःखिततरो रामस्सौमित्रिमब्रवीत्।।।।

彼が—人跡まれな険しい場所にただ一人、苦しく息をついているのを—見て、いよいよ悲嘆に沈んだラーマは、サウミトリー（ラクシュマナ）に語りかけた。

Verse 24

राज्यं भ्रष्टं वने वासस्सीता नष्टा हतो द्विजः।ईदृशीयं ममालक्ष्मीर्निर्दहेदपि पावकम्।।।।

「王国を失い、森に住み、シーターは失われ、この二度生まれの者も討たれた。かくも我が不運は、火そのものさえ焼き尽くすであろう。」

Verse 25

सम्पूर्णमपि चेदद्य प्रविशेयं महोदधिम्।सोऽपि नूनं ममालक्ष्म्या विशुष्येत्सरितांपतिः।।।।

「たとえ今日、満ち満ちた大海に身を投じようとも、我が不運ゆえに、河川の主たるその海でさえ、きっと干上がってしまうであろう。」

Verse 26

नास्त्यभाग्यतरो लोके मत्तोऽस्मिन्सचराचरे।येनेयं महती प्राप्ता मया व्यसनवागुरा।।।।

動くものと動かぬものが満ちるこの世に、我ほど不運な者はない——この巨大な災厄の罠に遭ったのは、ほかならぬ我だからだ。

Verse 27

अयं पितृवयस्यो मे गृध्रराजो जरान्वितः।शेते विनिहतो भूमौ मम भाग्यविपर्ययात्।।।।

この鷲の王は、老いてなお父の友であったのに、我が運命の逆転ゆえに地に倒れ、討たれて横たわっている。

Verse 28

इत्येवमुक्त्वा बहुशो राघवस्सहलक्ष्मणः।जटायुषं च पस्पर्श पितृस्नेहं विदर्शयन्।।।।

かくして幾度も語りかけ、ラグハヴァはラクシュマナを伴い、ジャターユにそっと触れた。父に向けるような慈愛をあらわに示しながら。

Verse 29

निकृत्तपक्षं रुधिरावसिक्तं स गृध्रराजं परिरभ्य रामः।क्व मैथिली प्राणसमा ममेति विमुच्य वाचं निपपात भूमौ।।।।

ラーマは、翼を断たれ血に濡れた鷲の王を抱きしめた。「マイティリーはどこだ――我が命にも等しく愛しい彼女は！」と叫び、言葉をほとばしらせて大地に崩れ落ちた。