Sarga 52

Verse 1

सा तु ताराधिपमुखी रावणेन समीक्ष्य तम्।गृध्रराजं विनिहतं विललाप सुदुःखिता।।।।

しかし月の面影をもつシーターは、ラーヴァナに討たれた鷲の王を見て、深い悲しみに沈み、嘆きの声をあげた。

Verse 2

निमित्तं लक्षणज्ञानं शकुनिस्वरदर्शनम्।अवश्यं सुखदुःखेषु नराणां प्रतिदृश्यते।।।।

人は喜びと悲しみの時、必ずや兆しを見いだす――前兆を知ること、また凶兆を告げる鳥の声を聞き、あるいはその姿を見ることが、来たるべき事を示すのである。

Verse 3

नूनं राम न जानासि महद्व्यसनमात्मनः।धावन्ति नूनं काकुत्स्थं मदर्थं मृगपक्षिणः।।।।

きっと、ラーマよ、あなたはまだ自らに降りかかった大いなる災厄を知らない。私のために、カクットスタの裔よ、獣も鳥もあなたのもとへ走り寄り、私に起きていることを告げようとしているのだ。

Verse 4

अयं हि पापचारेण मां त्रातुमभिसङ्गतः।शेते विनिहतो भूमौ ममाभाग्याद्विहंगमः।।।।

「私を救おうと進み出たこの鳥は、あの罪深き者に打ち倒された。私の不運ゆえに、地に伏している。」

Verse 5

त्राहि मामद्य काकुत्स्थ लक्ष्मणेति वराङ्गना।सुसन्त्रस्ता समाक्रन्दच्छृण्वतां तु यथान्तिके।।।।

激しく怯えた高貴な女性は、近くで聞こえるかのように泣き叫んだ。「今すぐお救いください、カークトゥスタよ！ ラクシュマナよ！」

Verse 6

तां क्लिष्टमाल्याभरणां विलपन्तीमनाथवत्।अभ्यधावत् वैदेहीं रावणो राक्षसाधिपः।।।।

花輪は乱れ、飾りは崩れ、守る者なき者のように嘆き泣くヴァイデーヒーに、羅刹の王ラーヴァナが駆け寄った。

Verse 7

तां लतामिव वेष्टन्तीमालिङ्गन्तीं महाद्रुमान्।मुञ्च मुञ्चेति बहुशः प्रवदन्राक्षसाधिपः।।।।क्रोशन्तीं राम रामेति रामेण रहितां वने।जीवितान्ताय केशेषु जग्राहान्तकसन्निभः।।।।

彼女が蔓草のように大樹に巻きつき抱きすがると、羅刹の主は幾度も叫んだ。「離せ、離せ！」

Verse 8

तां लतामिव वेष्टन्तीमालिङ्गन्तीं महाद्रुमान्।मुञ्च मुञ्चेति बहुशः प्रवदन्राक्षसाधिपः।।3.52.7।।क्रोशन्तीं राम रामेति रामेण रहितां वने।जीवितान्ताय केशेषु जग्राहान्तकसन्निभः।।3.52.8।।

森でラーマを失い、「ラーマ、ラーマ」と幾度も叫ぶ彼女は、死そのもののような者に髪をつかまれて捕らえられた――それは彼自身の命の終わりを招く行いであった。

Verse 9

प्रधर्षितायां सीतायां बभूव सचराचरम्।जगत्सर्वममर्यादं तमसान्धेन संवृतम्।।।।न वाति मारुतस्तत्र निष्प्रभोऽभूद्दिवाकरः।

シーターが凌辱されたとき、動くものも動かぬものも含む全世界は、まるで法と秩序の限界を踏み越え、目もくらむ闇に覆われた。風は吹かず、太陽の光も鈍った。

Verse 10

दृष्ट्वा सीतां परामृष्टां दीनां दिव्येन चक्षुषा।।।।कृतं कार्यमिति श्रीमान्व्याजहार पितामहः।

神眼をもって、栄光ある祖神ピターマハ（ブラフマー）は、辱められ苦しみに沈むシーターを見そなわし、「務めは成し遂げられた」と告げた。

Verse 11

प्रहृष्टा व्यथिताश्चासन्सर्वे ते परमर्षयः।।।।दृष्ट्वा सीतां परामृष्टां दण्डकारण्यवासिनः।रावणस्य विनाशं च प्राप्तं बुद्ध्वा यदृच्छया।।।।

ダンダカの森に住まうすべての大聖仙たちは、歓びと痛みを同時に覚えた。シーターが奪われたのを見て胸を痛めつつも、事の成り行きによってラーヴァナ滅亡が近づいたと悟り、また歓んだ。

Verse 12

प्रहृष्टा व्यथिताश्चासन्सर्वे ते परमर्षयः।।3.52.11।।दृष्ट्वा सीतां परामृष्टां दण्डकारण्यवासिनः।रावणस्य विनाशं च प्राप्तं बुद्ध्वा यदृच्छया।।3.52.12।।

ダンダカの森の大聖仙たちは皆、歓びと苦しみを併せ持った。シーターが奪われたことに苦しみつつも、事の推移を悟って、ラーヴァナの破滅が手の届くところまで来たと知り、歓んだ。

Verse 13

स तु तां राम रामेति रुदन्तीं लक्ष्मणेति च।जगामादाय चाकाशं रावणो राक्षसाधिपः।।।।

しかし羅刹の王ラーヴァナは彼女を奪い取り、虚空へと舞い上がった。彼女は泣きながら「ラーマ、ラーマ！」また「ラクシュマナ！」と叫んだ。

Verse 14

तप्ताभरणजुष्टाङ्गी पीतकौशेयवासिनी।रराजराजपुत्री तुविद्युत्सौदामिनी यथा।।।।

灼めく黄金の飾りを身にまとい、黄の絹衣を着た王女は、稲妻のごとく輝いた。

Verse 15

उद्धूतेन च वस्त्रेण तस्याः पीतेन रावणः।अधिकं परिबभ्राज गिरिर्दीप्त इवाग्निना।।।।

彼女の黄色い衣が風にあおられて翻ると、ラーヴァナはいよいよ眩くきらめいた――火に燃え立つ山のように。

Verse 16

तस्याः परमकल्याण्यास्ताम्राणि सुरभीणि च।पद्मपत्राणि वैदेह्या अभ्यकीर्यन्त रावणम्।।।।

この上なく吉祥なるヴァイデーヒーから、銅のように赤く芳しい蓮の花びらが舞い散り、ラーヴァナの上に降り注いだ。

Verse 17

तस्याः कौशेयमुद्धूतमाकाशे कनकप्रभम्।बभौ चादित्यरागेण ताम्रमभ्रमिवातपे।।।।

彼女の絹は風にあおられて虚空に舞い上がり、黄金のように輝いた。さらに日の紅に染まり、光の中で銅色の雲のように見えた。

Verse 18

तस्यास्तत्सुनसं वक्त्रमाकाशे रावणाङ्कगम्।न रराज विना रामं विनालमिव पङ्कजम्।।।।

美しい鼻をもつ彼女の顔は、空にあってラーヴァナの膝に載せられていたが、ラーマなくしては輝かなかった――茎を失った蓮華のように。

Verse 19

बभूव जलदं नीलं भित्त्वा चन्द्र इवोदितः।सुललाटं सुकेशान्तं पद्मगर्भाभमव्रणम्।।।।शुक्लैस्सुविमलैर्दन्तै प्रभावद्भिरलङ्कृतम्।तस्यास्तद्विमलं वक्त्रमाकाशे रावणाङ्कगम्।।।।रुदितं व्यपमृष्टास्रं चन्द्रवत्प्रियदर्शनम्।सुनासं चारुताम्रोष्ठमाकाशे हाटकप्रभम्।।।।

彼女の清らかな顔――なめらかな額、麗しい髪に縁どられ、傷も汚れもなく蓮華の胎のように輝き、澄みきった白い歯の光に飾られて――は、空にあってラーヴァナの膝に置かれていた。泣いて涙を拭いながらも、その面影は月のように愛でられ、まるで濃い雨雲を破って月が昇るかのごとかった。端正な鼻と、銅赤に美しい唇を備え、空に黄金の光を放っていた。

Verse 20

बभूव जलदं नीलं भित्त्वा चन्द्र इवोदितः।सुललाटं सुकेशान्तं पद्मगर्भाभमव्रणम्।।3.52.19।।शुक्लैस्सुविमलैर्दन्तै प्रभावद्भिरलङ्कृतम्।तस्यास्तद्विमलं वक्त्रमाकाशे रावणाङ्कगम्।।3.52.20।।रुदितं व्यपमृष्टास्रं चन्द्रवत्प्रियदर्शनम्।सुनासं चारुताम्रोष्ठमाकाशे हाटकप्रभम्।।3.52.21।।

澄みきった白い歯の光に飾られた彼女の清らかな顔は、空高く、ラーヴァナの膝に載せられて見えた。

Verse 21

बभूव जलदं नीलं भित्त्वा चन्द्र इवोदितः।सुललाटं सुकेशान्तं पद्मगर्भाभमव्रणम्।।3.52.19।।शुक्लैस्सुविमलैर्दन्तै प्रभावद्भिरलङ्कृतम्।तस्यास्तद्विमलं वक्त्रमाकाशे रावणाङ्कगम्।।3.52.20।।रुदितं व्यपमृष्टास्रं चन्द्रवत्प्रियदर्शनम्।सुनासं चारुताम्रोष्ठमाकाशे हाटकप्रभम्।।3.52.21।।

泣きつつも涙を拭った彼女の顔は、月のように愛でられる姿であった。端正な鼻と美しい赤みの唇をたたえ、空に黄金の光を放っていた。

Verse 22

राक्षसेन समाधूतं तस्यास्तद्वदनं शुभम्।शुशुभे न विना रामंदिवा चन्द्र इवोदितः।।।।

羅刹に揺さぶられ、彼女の吉祥なる顔はラーマなくしては輝かなかった――昼に昇る月が光を奪われるがごとく。

Verse 23

सा हेमवर्णा नीलाङ्गं मैथिली राक्षसाधिपम्।शुशुभे काञ्चनी काञ्ची नीलं मणिमिवाश्रिता।।।।

黄金の肌のマイティリーは、黒き身の羅刹王に抱えられつつも、深い青の宝玉に寄り添う黄金の帯のように輝いた。

Verse 24

सा पद्मगौरी हेमाभा रावणं जनकात्मजा।विद्युद्घनमिवाविश्य शुशुभे तप्तभूषणा।।।।

蓮のごとく白く金色に輝くジャナカの娘は、きらめく飾りをまとい、ラーヴァナにすがりつつ、暗雲に入る稲妻のように光り映えた。

Verse 25

तस्या भूषणघोषेण वैदेह्या राक्षसाधिपः।बभौ सचपलो नीलस्सघोष इव तोयदः।।।।

ヴァイデーヒーの飾りの鈴音ゆえに、黒き羅刹の王は、稲妻と雷鳴を伴う雨雲のように見えた。

Verse 26

उत्तमाङ्गाच्च्युता तस्याः पुष्पवृष्टिस्समन्ततः।सीताया ह्रिममाणायाः पपात धरणीतले।।।।

シーターが連れ去られるとき、恥じて身をすくめる彼女の頭から落ちた花の雨は四方に散り、大地の面へと降り注いだ。

Verse 27

सा तु रावणवेगेन पुष्पवृष्टिः समन्ततः।समाधूता दशग्रीवं पुनरेवाभ्यवर्तत।।।।

しかしその花の雨は、ラーヴァナの疾走の勢いに四方から巻き上げられ、再び引き返してダシャグリーヴァへと向かった。

Verse 28

अभ्यवर्तत पुष्पाणां धारा वैश्रवणानुजम्।नक्षत्रमाला विमला मेरुं नगमिवोन्नतम्।।।।

花の流れはヴァイシュラヴァナの弟へと引き返した。清らかな星の首飾りが、そびえ立つメール山へと巡り寄るかのように。

Verse 29

चरणान्नूपुरं भ्रष्टं वैदेह्या रत्नभूषितम्।विद्युन्मण्डलसङ्काशं पपात मधुरस्वनम्।।।।

ヴァイデーヒーの足から、宝石をちりばめた足輪が外れて落ちた。稲妻の輪のように輝き、落ちるとき甘やかな音を立てた。

Verse 30

तरुप्रवालरक्ता सा नीलाङ्गं राक्षसेश्वरम्।प्राशोभयत वैदेही गजं कक्ष्येव काञ्चनी।।।।

若芽のように紅いヴァイデーヒーは、黒き身の羅刹王を飾り立てた――まるで象に掛ける黄金の繋ぎ鎖のように。

Verse 31

तां महोल्कामिवाकाशे दीप्यमानां स्वतेजसा।जहाराऽकाशमाविस्य सीतां वैश्रवणानुजः।।।।

ヴァイシュラヴァナの弟は、天空の大流星のごとく自らの光に燃え輝くシーターを奪い、広大な虚空へと入りて彼女を連れ去った。

Verse 32

तस्यास्तान्यग्निवर्णानि भूषणानि महीतले।सघोषाण्यवकीर्यन्त क्षीणास्तारा इवाम्बरात्।।।।

彼女の火のように輝く装身具は、ちりんちりんと音を立てて地に散り、まるで衰えた星々が天から落ちるかのようであった。

Verse 33

तस्यास्स्तनान्तराद्भ्रष्टो हारस्ताराधिपद्युतिः।वैदेह्या निपतन्भाति गङ्गेव गगनाच्च्युता।।।।

ヴァイデーヒーの胸のあいだから、月の輝きを帯びた首飾りがすべり落ち、落下するさまは、まるで天より降るガンガーそのもののように見えた。

Verse 34

उत्पातवाताभिहता नानाद्विजगणायुताः।माभैरिति विधूताग्रा व्याजह्रुरिव पादपाः।।।।

凶兆の風に打たれ、さまざまな鳥の群れに満ちた木々は、梢を揺さぶられながら、まるで「恐れるな」と叫んでいるかのようであった。

Verse 35

नलिन्यो ध्वस्तकमलास्त्रस्तमीनजलेचराः।सखीमिव गतोच्छ्वासामन्वशोचन्त मैथिलीम्।।।।

蓮池は、蓮華が損なわれ、魚や水の生きものが怯え、まるで息も絶え絶えに去られた友を嘆くように、マイティリーを悼んでいるかのようであった。

Verse 36

समन्तादभिसम्पत्य सिंहव्याघ्रमृगद्विजाः।अन्वधावंस्तदा रोषात्सीतां छायानुगामिनः।।।।

そのとき四方から、獅子・虎・鹿・鳥たちが怒りに騒ぎ立ち、シーターの影のみを追って走り寄った。

Verse 37

जलप्रपातास्रमुखाश्शृङ्गैरुच्छ्रितबाहुभिः।सीतायां ह्रियमाणायां विक्रोशन्तीव पर्वताः।।।।

シーターが連れ去られるとき、山々は泣き叫ぶかのようであった。滝を涙として流し、峰々を挙げた腕のように高く掲げた。

Verse 38

ह्रियमाणां तु वैदेहीं दृष्ट्वा दीनो दिवाकरः।प्रतिध्वस्तप्रभश्श्रीमानासीत्पाण्डरमण्डलः।।।।

ヴァイデーヒーが連れ去られるのを見て、栄光ある太陽は悲しみに沈み、その光輝はかき消されたかのように弱まり、円盤の周りに淡い光輪が現れた。

Verse 39

नास्ति धर्मः कुतस्सत्यं नार्जवं नानृशंसता।यत्र रामस्य वैदेहीं भार्यां हरति रावणः।।।।इति सर्वाणि भूतानि गणशः पर्यदेवयन्।

「ラーヴァナがラーマの妻ヴァイデーヒーを奪い去るところに、ダルマはない。どうして真実や正直さ、慈悲があり得ようか。」こうしてあらゆる生きものが群れをなして嘆き悲しんだ。

Verse 40

वित्रस्तका दीनमुखा रुरुदुर्मृगपोतकाः।।।।उद्वीक्ष्योद्वीक्ष्य नयनैरस्रपाताविलेक्षणाः।

子鹿たちは怯え、悲しげな顔で泣き、幾度も幾度もその方角を見上げた。流れる涙に目はかすんでいた。

Verse 41

सुप्रवेपितगात्राश्च बभूवुर्वनदेवताः।।।।विक्रोशन्तीं दृढं सीतां दृष्ट्वा दुःखं तथा गताम्।

森の神々は全身を震わせた。激しく叫び、かくも深い悲嘆に沈むシーターを見て、彼らは揺さぶられた。

Verse 42

तां तु लक्ष्मण रामेति क्रोशन्तीं मधुरस्वरम्।।।।अवेक्षमाणां बहुशो वैदेहीं धरणीतलम्।स तामाकुलकेशान्तां विप्रमृष्टविशेषकाम्।।।।जहारात्म विनाशाय दशग्रीवो मनस्स्विनीम्।

ヴァイデーヒーは甘やかな声で「おお、ラクシュマナ！ おお、ラーマ！」と叫び、幾度も地を見下ろした。髪は乱れ、額の吉祥の印は拭い消されていた。十首王ダシャグリーヴァは、その高き心の貴婦人を奪い去り、みずからの破滅を招いた。

Verse 43

तां तु लक्ष्मण रामेति क्रोशन्तीं मधुरस्वरम्।।3.52.42।।अवेक्षमाणां बहुशो वैदेहीं धरणीतलम्।स तामाकुलकेशान्तां विप्रमृष्टविशेषकाम्।।3.52.43।।जहारात्म विनाशाय दशग्रीवो मनस्स्विनीम्।

森の神々は全身を震わせた。激しく叫び、かくも深い悲嘆に沈むシーターを見て、彼らは揺さぶられた。

Verse 44

ततस्तु सा चारुदती शुचिस्मिता विनाकृता बन्धुजनेन मैथिली।अपश्यती राघवलक्ष्मणावुभौ विवर्णवक्त्राभयभारपीडिता।।।।

そのとき、麗しい歯と清らかな微笑みをもつマイティリーは、親族から引き離され、ラ―ガヴァもラクシュマナも見えぬまま、恐れの重みに押し潰されて顔色を失った。