Adhyaya 47

Verse 1

सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः । सुकलोवाच । सुदेवा चारुसर्वांगी तामुवाचाथ सूकरीम् । पशुयोनिं गता त्वं हि कथं वदसि संस्कृतम्

スカラは言った。「麗しく均整のとれたスデーヴァは、その雌猪にこう告げた。『汝は畜生の胎に入ったというのに、いかにしてかくも雅なるサンスクリットを語るのか。』」

Verse 2

एवंविधं महाज्ञानं कस्माद्भूतं वदस्व मे । कथं जानासि वै भर्तुश्चरित्रमात्मनः शुभे

我に告げよ。かくも大いなる智慧はいかにして生じたのか。吉祥なる者よ、いかにして汝は夫の生涯と行いの物語を知るのか。

Verse 3

शूकर्युवाच । पशोर्भावेन मोहेन मुष्टाहं वरवर्णिनि । निहता खड्गबाणैश्च पतिता रणमूर्धनि

シューカリーは言った。「色白き麗人よ、畜生の迷いに覆われ、我は拳を固く握りて突進した。剣と矢に打たれ、戦場のただ中に倒れたのだ。」

Verse 4

मूर्च्छयाभिपरिक्लिन्ना ज्ञानहीना वरानने । त्वयाभिषिक्ता येनाहं पुण्यहस्तेन सुंदरि

気絶に覆われ濡れそぼち、知覚を失っていた、麗しき顔の方よ。だが汝は、麗人よ、功徳ある聖なる手にて我を灌ぎ、我は甦った。

Verse 5

पुण्योदकेन शीतेन तव हस्तगतेन वै । अभिषिक्ते हि मे काये मोहो नष्टो विहाय माम्

汝の手にある冷ややかな聖水が我が身に灌がれたとき、迷妄は砕かれ、我を離れて去った。

Verse 6

यथा विनाशं तेजोभिरंधकारः प्रयाति सः । तथा तवाभिषेकेण मम पापं गतं शुभे

光の光線によって闇が滅ぼされるように、吉祥なる御方よ、あなたのアビシェーカ（灌頂）によって我が罪は払い去られました。

Verse 7

प्रसादात्तव चार्वंगि लब्धं ज्ञानं पुरातनम् । पुण्यां गतिं प्रयास्यामि इति ज्ञातं मया शुभे

あなたのご加護により、麗しき肢体の御方よ、私は太古の智慧を得ました。吉祥なる御方よ、私は福徳の行き先へ進むと悟りました。

Verse 8

श्रूयतामभिधास्यामि पूर्वं वृत्तांतमात्मनः । यत्कृतं तु मया भद्रे पापया दुष्कृतं बहु

お聞きください—今、我が身の過去の出来事を語りましょう。善き御方よ、罪深き身でありながら、私がなした悪しき行いは実に多いのです。

Verse 9

कलिंगाख्ये महादेशे श्रीपुरंनाम पत्तनम् । सर्वसिद्धिसमाकीर्णं चतुर्वर्णनिषेवितम्

カリンガと呼ばれる大国に、シュリープラという名の都がある。あらゆる成就に満ち、四つのヴァルナの人々が行き交う町であった。

Verse 10

वसति स्म द्विजः कोपि वसुदत्त इति श्रुतः । ब्रह्माचारपरोनित्यं सत्यधर्मपरायणः

そこにヴァスダッタという名で知られる一人のドヴィジャが住んでいた。常にブラフマチャリヤ（梵行）に励み、真実とダルマに堅く立っていた。

Verse 11

वेदवेत्ता ज्ञानवेत्ता शुचिमान्गुणवान्धनी । धनधान्यसमाकीर्णः पुत्रपौत्रैरलंकृतः

彼はヴェーダに通じ、真の智慧を具える者となる――清らかで徳に満ち、富み栄え、財宝と穀物にあふれ、子や孫により荘厳される。

Verse 12

तस्याहं तनया भद्रे सोदरैः स्वजनबांधवैः । अलंकारैस्तु शृंगारैर्भूषितास्मि वरानने

おお気高き淑女よ、私はその方の娘です。兄弟や親族・縁者とともに、宝飾と花嫁の装いで飾られました、麗しき御顔の方よ。

Verse 13

सुदेवानाम मे तातश्चकार स महामतिः । तस्याहं दयिता नित्यं पितुश्चापि महामते

我が父、偉大なる心の人は、私にスデーヴァという名を授けました。私は常に父に愛されていました、大いなる聖者よ。

Verse 14

रूपेणाप्रतिमा जाता संसारे नास्ति तादृशी । रूपयौवनगर्वेण मत्ताहं चारुहासिनी

美しさにおいて私は比類なき者となりました。この世に私のような者はおりません。容姿と若さの誇りに酔い、私は艶やかに微笑みます。

Verse 15

अहं कन्या सुरूपा वै सर्वालंकारशोभिता । मां च दृष्ट्वा ततो लोकाः सर्वे स्वजनवर्गकाः

「私は乙女、まことに麗しき姿で、あらゆる宝飾に飾られている。私を見たとき、そこにいた人々は皆—それぞれの親族とともに—心を奪われ、私へと目を向けた。」

Verse 16

मामेवं याचमानास्ते विवाहार्थे वरानने । याचिताहं द्विजैः सर्वैर्न ददाति पिता मम

麗しき面影の君よ、彼らが婚姻のためにこのように私に願い続け、また諸ブラーフマナが皆わたしを求めたとしても、父は私を嫁がせてはくれない。

Verse 17

स्नेहाच्चैव महाभागे मुमोह स महामतिः । न दत्ताहं तदा तेन पित्रा चैव महात्मना

愛情ゆえに、幸いなる淑女よ、その大いなる心の人は惑いに沈んだ。その時、父なる大徳は私を嫁がせなかった。

Verse 18

संप्राप्तं यौवनं बाले मयि भावसमन्वितम् । रूपं मे तादृशं दृष्ट्वा मम माता सुदुःखिता

「幼き娘よ、強い想いとともに青春が私に訪れた。わが姿がそのようであるのを見て、母は深く悲しんだ。」

Verse 19

पितरं मे उवाचाथ कस्मात्कन्या न दीयते । त्वं कस्मै सुद्विजायैव ब्राह्मणाय महात्मने

そこで私は父に言った。「なぜこの娘を嫁がせないのですか。いかなる高貴な二度生まれの者、まことにいかなる大徳のブラーフマナに、彼女を与えるおつもりですか。」

Verse 20

देहि कन्यां महाभाग संप्राप्ता यौवनं त्वियम् । वसुदत्तो द्विजश्रेष्ठः प्रत्युवाच द्विजोत्तमः

「大いに幸いなる方よ、娘をお与えください。彼女はすでに青春に達しました。」こうして、二度生まれの中の最勝者ヴァスダッタが、最上のブラーフマナに向かって語った。

Verse 21

मातरं मे महाभागे श्रूयतां वचनं मम । महामोहेनमुग्धोऽस्मि सुताया वरवर्णिनि

ああ、最も幸いなる母よ、わが言葉をお聞きください。麗しき肌の方よ、私はあなたの娘への大いなる恋慕により、すっかり惑わされております。

Verse 22

यो मे गृहस्थो विप्रो वै भविष्यति शुभे शृणु । तस्मै कन्यां प्रदास्यामि जामात्रे तु न संशयः

聞きなさい、吉祥なる御方よ。わがためにバラモンの家住者となる者がいれば、疑いなくその者に娘を嫁がせ、婿として迎えよう。

Verse 23

मम प्राणप्रिया चैषा सुदेवा नात्र संशयः । एवमूचे मदर्थे स वसुदत्तः पिता मम

「このスデーヴァは、わが命そのもののように愛しい。そこに疑いはない。」そうして父ヴァスダッタは、私のために語った。

Verse 24

कौशिकस्य कुले जातः सर्वविद्याविशारदः । ब्राह्मणानां गुणैर्युक्तः शीलवान्गुणवाञ्छुचिः

カウシカの家系に生まれ、あらゆる学芸に通じていた。バラモンの徳を備え、品行正しく、すぐれた資質を持ち、清らかであった。

Verse 25

वेदाध्ययनसंपन्नं पठमानं हि सुस्वरम् । भिक्षार्थं द्वारमायांतं पितृमातृविवर्जितम्

ヴェーダの学修に秀で、澄んだ美声で誦する若者が、施しを求めて戸口に来た。父母を失い、身寄りはなかった。

Verse 26

तं दृष्ट्वासमनुप्राप्तं रूपं वीक्ष्य महामतिः । तं प्रोवाच पिता एवं को भवान्वै भविष्यति

彼が来たのを見てその姿を見つめ、賢者たる父はこう告げた。「汝はまことに何者で、いかなる者となるのか。」

Verse 27

किं ते नाम कुलं गोत्रमाचारं वद सांप्रतम् । समाकर्ण्य पितुर्वाक्यं वसुदत्तमुवाच सः

「汝の名、家、ゴートラ、そして行いを、今ここに語れ。」父の言葉を聞くと、彼はヴァスダッタに向かって語った。

Verse 28

कौशिकस्यान्वये जातो वेदवेदांगपारगः । शिवशर्मेति मे नाम पितृमातृविवर्जितः

我はカウシカの系に生まれ、ヴェーダとヴェーダーンガに通じております。名はシヴァシャルマン、父母を失った身です。

Verse 29

संति मे भ्रातरश्चान्ये चत्वारो वेदपारगाः । एवं कुलं समाख्यातमाचारः कुलसंभवः

「なお四人の兄弟がおり、皆ヴェーダに通じております。かくして我が家系を述べました。人の行いは家の伝統より生まれるのです。」

Verse 30

एवं सर्वं समाख्यातं पितरं शिवशर्मणा । शुभे लग्ने तिथौ प्राप्ते नक्षत्रे भगदैवते

かくしてシヴァシャルマンは父にすべてを余すところなく語った——吉祥なるラグナとティティが到来し、バガに司られるナクシャトラが働いていた時に。

Verse 31

पित्रा दत्तास्मि सुभगे तस्मै विप्राय वै तदा । पितृगेहे वसाम्येका तेन सार्धं महात्मना

おお幸いなる方よ、その時、父は私をあのバラモンに嫁がせました。けれども私は父の家に独り住み、あの大いなる魂の人と共におります。

Verse 32

नैव शुश्रूषितो भर्ता मया स पापया तदा । पितृमातृसुद्रव्येण गर्वेणापि प्रमोहिता

その時、罪深い私は夫に少しも仕えませんでした。父母の財から生じた驕りにさえ惑わされていたのです。

Verse 33

अंगसंवाहनं तस्य न कृतं हि मया कदा । रतिभावेन स्नेहेन वचनेन मया शुभे

吉祥なる方よ、私はいついかなる時も彼の肢体を揉みほぐしたことがありません。情欲の思いでも、愛情でも、甘い言葉でさえもありません。

Verse 34

क्रूरबुद्ध्या हि दृष्टोसौ सर्वदा पापया मया । पुंश्चलीनां प्रसंगेन तद्भावं हि गता शुभे

残酷な心で、罪深い私はいつも彼をそのように見ていました。吉祥なる方よ、みだらな女たちとの交わりによって、まことに私は彼女らの気質を帯びたのです。

Verse 35

मातापित्रोश्च भर्तुश्च भ्रातॄणां हितमेव च । न करोम्यहमेवापि यत्रयत्र व्रजाम्यहम्

私がどこへ行こうとも、母と父のためにも、夫のためにも、兄弟たちのためにも、益となることをさえ私はしないのです。

Verse 36

एवं मे दुष्कृतं दृष्ट्वा शिवशर्मा पतिर्मम । स्नेहाच्छ्वशुरवर्गस्य मम भर्त्ता महामतिः

かくして我がなした罪過を見て、夫シヴァシャルマー—大いなる心をもつ我が主—は、舅の家の一族と親類への愛情ゆえに、そのように振る舞われた。

Verse 37

न किंचिद्वक्ति मां सोपि क्षमते दुष्कृतं मम । वार्यमाणा कुटुंबेन अहमेवं सुपापिनी

彼もまた私に何も言わず、それでも私の過ちを耐え忍んでいる。家族に止められても、私はなおこのまま—最も罪深い者である。

Verse 38

तस्य शीलं विदित्वा ते साधुत्वं शिवशर्मणः । पितामाता च मे सर्वे मम पापेन दुःखिताः

その振る舞いとシヴァシャルマーの聖なる徳を知って、父母をはじめ我が一族は皆、私の罪によって悲しみに沈んだ。

Verse 39

भर्त्ता मे दुष्कृतं दृष्ट्वा स्वगृहान्निर्गतो बहिः । तं देशं ग्राममेनं च परित्यज्य गतस्ततः

我が過ちを見て、夫は家を出て外へと去り、その地とこの村をも捨てて、そこから旅立った。

Verse 40

गते भर्तरि मे तातः संजातश्चिंतयान्वितः । मम दुःखेन दुःखात्मा यथा रोगेण पीडितः

夫が去った後、父は深い憂いと不安に満たされた。私の苦しみによって心を痛め、病に責められるかのように苦しんだ。

Verse 41

मम माता उवाचैनं भर्तारं दुःखपीडितम् । कस्माच्चिंतयसे कांत वद दुःखं ममाग्रतः

わが母は、憂いに苦しむその夫に言った。「いとしき人よ、なぜ思い悩むのです。ここで私の前に、その悲しみを語りなさい。」

Verse 42

वसुदत्त उवाचैनां मातरं मम नंदने । सुतां त्यक्त्वा गतो विप्रो जामाता शृणु वल्लभे

ヴァスダッタは言った。「わが歓喜の園には、この母がいる。婆羅門である我が婿は、妻を捨てて去った。愛しき者よ、聞いてくれ。」

Verse 43

इयं पापसमाचारा निर्घृणा पापचारिणी । अनया हि परित्यक्तः शिवशर्मा महामतिः

この女は罪深き振る舞いをなし、慈悲なく悪に耽る。まさに彼女のために、大いなる心をもつシヴァシャルマー（Śivaśarmā）は見捨てられた。

Verse 44

समस्तस्य कुटुंबस्य दाक्षिण्येन महामतिः । ममायं स द्विजः कांते सुदेवां नैव भाषते

「家中すべてに施しを尽くすゆえに大いに敬われているのに、愛しき者よ、わがものなるその二度生まれの人は、スデーヴァー（Sudevā）に一言も語りかけない。」

Verse 45

वसते सौम्यभावेन नैव निंदति कुत्सति । सुदेवां पापसंचारां स वै पंडितबुद्धिमान्

彼は柔和な心で暮らし、非難も侮辱もしない。徳ある者の中にあっても、罪に歩む者の中にあっても、まことに彼は分別ある智慧を備えた賢者である。

Verse 46

भविष्यति त्वियं दुष्टा सुदेवा कुलनाशिनी । अहमेनां परित्यज्य व्रजामि गृहवासिनि

このスデーヴァはやがて邪悪となり、一族を滅ぼす者となろう。ゆえに彼女を捨て、私は去る、家の女主人よ。

Verse 47

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित्रे । सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः

かくして、尊き『パドマ・プラーナ』のブーミ・カーンダ、ヴェーナの物語のうち—とりわけスカラーの事績—第四十七章はここに終わる。

Verse 48

तावद्विलाडयेत्पुत्रं यावत्स्यात्पंचवार्षिकः । शिक्षाबुद्ध्या सदा कांत पुनर्मोहेन पोषयेत्

子が五歳になるまでは、存分に可愛がり遊ばせよ。だがその後は、愛しき者よ、教えと鍛錬の志をもって育て、迷いの執着から再び甘やかして養ってはならぬ。

Verse 49

स्नानाच्छादनकैर्भक्ष्यैर्भोज्यैः पेयैर्न संशयः । गुणेषु योजयेत्कांत सद्विद्यासु च तं सुतम्

沐浴の備え、衣、食べ物、調理した食事、飲み物を施すことは言うまでもない。さらに、その愛しき子を善き徳と真実の学芸へと導くべきである。

Verse 50

गुणशिक्षार्थंनिर्मोहः पिता भवति सर्वदा । पालने पोषणे कांत संमोहः परिजायते

徳を教えるためには、父は常に迷いを離れているべきである。だが守り育てる営みの中では、愛しき者よ、執着と惑いが生じやすい。

Verse 51

सगुणं न वदेत्पुत्रं कुत्सयेच्च दिनेदिने । काठिन्यं च वदेन्नित्यं वचनैः परिपीडयेत्

息子に向かってその善き資質を称えて語ってはならない。むしろ日ごとに戒め、常に厳しい言葉を述べ、言葉によって苦しめよ。

Verse 52

यथाहि साधयेन्नित्यं सुविद्यां ज्ञानतत्परः । अभिमानेच्छलेनापि पापं त्यक्त्वा प्रदूरतः

知に専心する者が常に真の学びを修めるべきであるように、罪もまた遠く捨て去るべきである――たとえ慢心を口実にするとしても。

Verse 53

नैपुण्यं जायते नित्यं विद्यासु च गुणेषु च । माता च ताडयेत्कन्यां स्नुषां श्वश्रूर्विताडयेत्

巧みさと品位は、学びと徳によって絶えず培われる。ゆえに母は娘を戒め、姑もまた嫁を戒めるべきである。

Verse 54

गुरुश्च ताडयेच्छिष्यं ततः सिध्यंति नान्यथा । भार्यां च ताडयेत्कांत अमात्यं नृपतिस्तथा

師は弟子を戒めるべきである。そうしてこそ成就が得られると説かれ、他にはない。同様に、夫は妻を戒め、王もまた大臣を戒めるべきである。

Verse 55

हयं च ताडयेद्धीरो गजं मात्रो दिनेदिने । शिक्षाबुद्ध्या प्रसिध्यंति ताडनात्पालनाद्विभो

大いなる御方よ、堅固で見識ある人は、馬と象をほどよく日々調教すべきである。教え導く意をもって、戒めと正しい養護によりよく馴らされる。

Verse 56

त्वयेयं नाशिता नाथ सर्वदैव न संशयः । सार्धं सुब्राह्मणेनापि भवता शिवशर्मणा

おお主よ、彼女を滅ぼしたのはまさにあなたであり、そこに疑いは決してありません。あなた、シヴァシャルマンは、あの徳高いバラモンと共にこれを成し遂げました。

Verse 57

निरंकुशा कृता गेहे तेन नष्टा महामते । तावद्धि धारयेत्कन्यां गृहे कांतवचः शृणु

おお大いなる心の人よ、家の中で放縦のままにされたため、彼女はそれによって滅びました。ゆえに乙女は家において慎みをもって守り導くべきです—この賢明な言葉をお聞きなさい。

Verse 58

अष्टवर्षान्विता यावत्प्रबलां नैव धारयेत् । पितुर्गेहस्थिता पुत्री यत्पापं हि प्रकुर्वती

まだ八歳に達しないうちは、厳しい戒めを課してはなりません。父の家に住む娘は、世の流れの中で、ある罪を犯してしまうことがあり得るからです。

Verse 59

उभाभ्यामपि तत्पापं पितृभ्यामपि विंदति । तस्मान्न धार्यते कन्या समर्था निजमंदिरे

その罪は両者に及び、また父母もそれを負います。ゆえに、たとえ乙女が自立できるほどであっても、自家に（未婚のまま）留め置くべきではありません。

Verse 60

यस्य दत्ता भवेत्सा च तस्य गेहे प्रपोषयेत् । तत्रस्था साधयेत्कांतं सगुणं भक्तिपूर्वकम्

嫁として与えられた者は、与えられた相手の家において養われ、守られるべきです。そこに住み、徳に満ちて顕現する愛しき主—その人格ある御姿—を、信愛をもって礼拝しなさい。

Verse 61

कुलस्य जायते कीर्तिः पिता सुखेन जीवति । तत्रस्था कुरुते पापं तत्पापं भुंजते पतिः

彼女によって一族は善き名声を得、父は安らかに生きる。だが、そこに住む女が罪を犯すなら、その罪の報いは夫が分かち受ける。

Verse 62

तत्रस्था वर्द्धते नित्यं पुत्रैः पौत्रैः सदैव सा । पिता कीर्तिमवाप्नोति सुतायाः सुगुणैः प्रिय

そこに住む彼女は、子や孫によって常に栄え続ける。愛しき者よ、父もまた娘の高き徳によって名声を得る。

Verse 63

तस्मान्न धारयेत्कांत गेहे पुत्रीं सभर्तृकाम् । इत्यर्थे श्रूयते कांत इतिहासो भविष्यति

それゆえ、愛しき者よ、夫を求める心にある娘を家に留め置くべきではない。この趣旨において、愛しき者よ、ある伝承が語られる——これより物語が続く。

Verse 64

अष्टविंशतिके प्राप्ते युगे द्वापरके महान् । उग्रसेनस्य वीरस्य यदुज्येष्ठस्य यत्प्रभो

第二十八のドヴァーパラの時代が到来したとき、偉大なる者が現れた——主よ——それは勇士ウグラセーナより生まれ、ヤドゥ族の最上であった。

Verse 65

चरित्रं ते प्रवक्ष्यमि शृणुष्वैकमना द्विज

汝にその事跡を語ろう。心を一つにして聴け、二度生まれし者よ。