Mohinī-Ākhyāna: Rukmāṅgada’s Refusal to Eat on Harivāsara (Ekādaśī)

Verse 1

राजोवाच । कीर्तिर्नश्यतु मे पुत्र ह्यनृती वा भवाम्यहम् । गतो वा नरकं घोरं कथं भोक्ष्ये हरेर्दिने ॥ १ ॥

王は言った。「わが子よ、我が名声が滅びようとも、たとえ虚言の者となろうとも、あるいは恐るべき地獄に堕ちようとも――ハリ（ヴィシュヌ）に捧げられた聖なる日に、どうして食を口にできようか。」

Verse 2

ब्रह्मणो निलयं यातु देवीयं मोहिनी सुत । भूयो भूयो वदति मां दुर्मेधाश्च सुबालिशा ॥ २ ॥

「モーヒニーの子よ、この女神はブラフマーの住処へ赴くがよい。愚鈍で幼稚な者どもが、幾度となく私にこのように言い募るのだ。」

Verse 3

नापरं कामये राज्यं वसुधां वसु किंचन । मुक्त्वैवं वासरे विष्णोर्भोजनं पापनाशने ॥ ३ ॥

「私は他の何ものも望まぬ――王権も、大地も、いかなる財も。ゆえにヴィシュヌの聖日に食を断つ。これは罪を滅するヴラタ（誓戒）である。」

Verse 4

यद्यहं कुत्सितां योनिं व्रजेयं क्रिमिसंज्ञिताम् । तथापि नैव कर्ताहं भोजनं हरिवासरे ॥ ४ ॥

たとえ私が卑しむべき生に堕ち、虫と呼ばれる胎に生まれようとも、それでもハリの聖日（エーカーダシー）に食を取ることは決してない。

Verse 5

एषा गुरुतरा भूत्वा लोकानां शिक्षयान्विता । दुंदुभी कुर्वती नादं सा कथं वितथा भवेत् ॥ ५ ॥

この教えは、諸世界を導く訓戒を備え、最も重きものとなって、太鼓（ドゥンドゥビー）のように鳴り響く。ゆえに、どうして虚偽であり得ようか。

Verse 6

अभक्ष्यभक्षणं कृत्वा अगम्यागमनं तथा । अपेयं चैव पीत्वा तु किं जीवेच्छरदः शतम् ॥ ६ ॥

食してはならぬものを食し、近づいてはならぬ者に近づき、飲んではならぬものを飲んだなら――たとえ百年生きても何の益があろうか。

Verse 7

असत्यं वापि कृत्वाहं त्यक्तराज्यनयः क्षितौ । धिक्कृतोऽपि जनैः सर्वैर्न भोक्ष्ये हरिवासरे ॥ ७ ॥

たとえ我が虚言を語り、地に投げ落とされて王の政道と権勢を失い、万人に罵られようとも――ハリの聖日（ハリヴァーサラ）には決して食さぬ。

Verse 8

वियोगे चपलापांग्या यदि चेन्मरणं मम । तच्चापि वरमेवात्र न भोक्ष्ये हरिवासरे ॥ ८ ॥

もし、移ろう横目の女と離別しているうちに我に死が訪れるなら――それすらこの世では勝ることだ。ハリの聖日（ハリヴァーサラ／エーカーダシー）には食さぬ。

Verse 9

कथं हर्षमहं कर्ता मार्तंडतनयस्य वै । व्रजद्भिर्मनुजैर्मार्गे निरयस्यातिदुःखितैः ॥ ९ ॥

道すがら人々が地獄へと追い立てられ、甚だしい苦しみに沈むというのに、どうして我がマールタンダ（太陽神）の子ゆえに喜べようか。

Verse 10

यास्तु शून्याः कृतास्तात मया नरकपंक्तयः । जनैः पूर्णा भविष्यंति मयि भुक्ते तु ताः सुत ॥ १० ॥

我が子よ、我が空しくしておいた地獄の列は、我が業の果（その苦）を受け尽くしたのち、他の人々によって満たされてゆくであろう。

Verse 11

मास्म सीमन्तिनी पुत्र कुक्षौ संधारयेत्सुतम् । समर्थो यस्तु शत्रूणां हर्षं संजनयेद्भुवि ॥ ११ ॥

妊婦よ、有能でありながら、地上で敵の喜びの種となるような息子を胎内に宿してはならない。

Verse 12

भोजनं वासरे विष्णोरेतदेव हियाचते । तन्न दास्यामि मोहिन्या याचितोऽपि सुरासुरैः ॥ १२ ॥

ヴィシュヌの聖なる日に、彼女はただ食事のみを求めている。だが、たとえモーヒニーや神々、悪魔たちが懇願しようとも、私は決してそれを与えない。

Verse 13

पिबेद्विषं विशेद्वह्निं निपतेत्पर्वताग्रतः । आकाशभासा स्वशिरश्छिंद्यादेव वरासिना ॥ १३ ॥

毒を飲み、火に入り、あるいは山の頂から飛び降りるがよい。空のように輝く剣で自らの首を切り落とすがよい（それでも誓いを破るよりはましだ）。

Verse 14

न भोक्ष्यते हरिदिने राजा रुक्मांगदः क्षितौ । रुक्मांगदेति मन्नाम प्रसिद्धं भुवनत्रये ॥ १४ ॥

ハリに捧げられた聖なる日に、ルクマーンガダ王はこの地上で食事をとることはない。それゆえ、私の名は『ルクマーンガダ』として三界に知れ渡っているのだ。

Verse 15

एकादश्युपवासेन तन्मया संचितं यशः । स कथं भोजनं कृत्वा नाशये स्वकृतं यशः ॥ १५ ॥

エーカーダシーの断食によって、私は霊的な名声（功徳）を積み重ねてきた。それなのに、どうして食事をとることで、自らの修行によって得た功徳を台無しにできようか。

Verse 16

म्रियते यदि वा गच्छति निपतति नश्येच्च खंडशो वापि । विरमति तदपि न चेतो मामकमिति मोहिनीहेतोः ॥ १६ ॥

たとえそれが死に、去り、倒れ、滅び—たとえ粉々に砕け散ろうとも—心はなお「これは我がもの」との思いをやめない。迷妄を生むその因が、人を惑わすゆえである。

Verse 17

परित्यजाम्येष निजं हि जीवितं लोकैः समेतः सहदारभृत्यैः । न त्वेव कुर्यां मधुसूदनस्य दिने सुपुण्येऽन्ननिषेवणं हि ॥ १७ ॥

我はこの命そのものを—民と妻と従者を伴って—捨てるほうがよい。だが、マドゥスーダナ（ヴィシュヌ）の最も聖なる日に食を口にすることだけは、決してしない。

Verse 18

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीचरिते षड्वविंशोऽध्यायः ॥ २६ ॥

かくして、『シュリー・ブリハンナーラディーヤ・プラーナ』後分（ウッタラ・バーガ）「モーヒニーの物語」第二十六章は終わる。