Dharmāṅgada’s Conquest of the Directions

Verse 1

वसिष्ठ उवाच । एवं सुरतमूढस्य राज्ञो रुक्मांगदस्य च । त्रीणि पंच च वर्षाणि व्यतीतानि सुखेन वै ॥ १ ॥

ヴァシシュタは言った。「かくして、官能の快楽により心が迷わされたルクマーングダ王には、三年と五年（すなわち八年）がまことに安楽のうちに過ぎ去った。」

Verse 2

संप्राप्ते नवमे वर्षे पुत्रो धर्मांगदो बली । जित्वा विद्याधरान्पंच मलये पर्वतोत्तमे ॥ २ ॥

九年目が訪れると、剛勇なる子ダルマーングダは、五人のヴィディヤーダラを打ち破り、山々の中で最勝なるマラヤ山へと来た。

Verse 3

आजहार मणीन्पंच सर्वकामप्रदान् शुभान् । एकं कांचनदातारं कोटिकोटिगुणं शुभम् ॥ ३ ॥

彼は、あらゆる願いを授ける吉祥なる宝珠を五つ携え、さらに、無数のコーティにも等しい価値をもつ、吉祥なる黄金を与える宝を一つ持ち帰った。

Verse 4

द्वितीयं वस्त्रभूषादिलक्षकोटिप्रदं तथा । तृतीयममृतस्रावि पुनर्यौवनकारकम् ॥ ४ ॥

第二のものは衣服や装身具などを幾十万、幾コーティにもわたり授け、第三のものは甘露（アムリタ）を滴らせ、再び若さをもたらす。

Verse 5

सभागृहप्रकर्तारं चतुर्थं चान्नसाधकम् । पंचमं व्योभगतिदं त्रैलोक्यपरिसर्पणम् ॥ ५ ॥

第四のものは सभा殿を造り、食を成就させる者であり、第五のものは虚空を行く力を授け、三界を遍く巡らせる。

Verse 6

तान्मणीन्गृह्य मनसा विद्याधरसमन्वितः । स्त्रीभिर्विद्याधराणां च साश्रुनेत्राभिरावृतः ॥ ६ ॥

彼はその宝珠を心に受け取り（受納を決して）、ヴィディヤーダラたちを伴い、さらに涙に濡れた眼をもつヴィディヤーダラの女たちに取り囲まれていた。

Verse 7

ववंदे चरणौ मातुः पितू रुक्मांगदस्य च । मणीन्पंच समर्प्याथ पादयोः प्राह संनतः ॥ ७ ॥

彼は母と父の御足に、またルクマーングダの御足にも礼拝した。ついで五つの宝珠をその御足もとに捧げ、合掌して謙虚に語った。

Verse 8

इमे जिता मया तात पञ्च विद्याधरा रणे । मलये भूधरश्रेष्ठे वैष्णवास्त्रेण भूपते ॥ ८ ॥

彼は言った。「敬愛する父上よ、この五人のヴィディヤーダラは、山々の最勝たるマラヤ山の戦いにおいて、ヴァイシュナヴァの神武器によって私が打ち破りました。大王よ。」

Verse 9

इमे ते भृत्यतां प्राप्ताः सस्त्रीका नृपसत्तम । मणीन्प्रयच्छ मोहिन्यै भुजभूषणहेतवे ॥ ९ ॥

王の中の最勝よ、彼らは妻たちと共にあなたの奉仕に就くために参りました。腕の飾りを作るため、宝珠をモーヒニーにお授けください。

Verse 10

सर्वकामप्रदा ह्येते पुनर्यौवनकारिणः । जीर्णदंताः पुनर्बाला भवंति मणिधारणात् ॥ १० ॥

まことにこれらの宝珠は、あらゆる願いを成就させ、再び若さをもたらす。宝珠を身に着ければ、歯が老いた者でさえ、ふたたび若返る。

Verse 11

वस्त्रहर्म्यसुवर्णानां स्वर्गतेरमृतस्य च । दातारो मासयुद्धेन साधितास्तव तेजसा ॥ ११ ॥

汝のテージャス（霊光）によって、衣・宮殿・黄金を施す者たち、さらには天界への道と不死の因を授ける者たちまでもが、一か月の霊的苦行によって成就へと導かれた。

Verse 12

साधितानि मया कृच्छ्रात्सप्तद्वीपानि भूपते । करदानिसमस्तानि कृतानि तव तेजसा ॥ १२ ॥

王よ、私は大いなる艱難の末に七大洲を制し得ました。汝の威光の力により、すべてを貢納の民とし、租税と貢物を捧げさせました。

Verse 13

समुद्रे च प्रविष्टस्य गतः संवत्सरो मम । जिता भोगवती तात मया नागसमावृता ॥ १३ ॥

私が海へと入ったとき、我には一年が過ぎ去った。愛しき者よ、私はナーガたちに囲ませて、ボーガヴァティーを征服した。

Verse 14

आहृता नागकन्याश्च मया चायुतसंख्यकाः । तत्रापि हाररत्नानि सुबहून्याहृतानि च ॥ १४ ॥

また私は、数えきれぬほどのナーガの乙女たちをそこへ連れて来た。さらにその地から、多くの宝玉と真珠の首飾りも運び出された。

Verse 15

पुनश्चाहं गतस्तात दानवानां पुरं महत् । तान्निर्जित्यं च कन्यानां सुरूपाणां सुवर्चसाम् ॥ १५ ॥

さらにまた、愛しき者よ、私はダーナヴァたちの大いなる都へ赴いた。彼らを征してのち、姿も麗しく光輝に満ちた乙女たちを得た。

Verse 16

आहृतानि मया त्रीणि सहस्राणि च पंच च । दशकोट्यस्तु रत्नानां दीपकर्म निशागमे ॥ १६ ॥

「我は三千を携え、さらに五を加えて持ち来た。加えて宝珠は十倶胝、夜の訪れに灯明供養の作法に用いられるべし。」

Verse 17

कुर्वतां ते महीपाल आनीतास्तव मंदिरे । ततोऽहं वारुणं लोकं रसातलतलस्थितम् ॥ १७ ॥

汝の者たちがそれを行っている間に、王よ、我は汝の宮殿へと連れ入れられた。ついで我は、地下界ラサータラの層に在るヴァルナ神の世界へ赴いた。

Verse 18

गतो वीर्यबलोत्सिक्तस्त्वदंघ्रियुगसेवकः । तत्रोक्तो वरुणो देवः स्थीयतां मत्पिंतुर्वशे ॥ १८ ॥

自らの武勇と力に酔いしれて、彼は去った――しかも彼は汝の両足に仕える者であった。そこでヴァルナ神に告げられた、「彼を我が父の支配のもとに留めよ」と。

Verse 19

रुक्मांगदस्य नृपतेर्यदि जीवितुमिच्छसि । कुपितो मम वाक्येन वरुणो योद्धुमागतः ॥ १९ ॥

もしルクマーングダ王の命を保ちたいのなら、知れ。わが言葉に怒ったヴァルナが、戦わんとしてここへ来たのだ。

Verse 20

तेन संवत्सरं युद्धं घोरं जातं रसातले । जितो नारायणास्त्रेण मया स जलनायकः ॥ २० ॥

彼とともに、ラサータラにて恐るべき戦が満一年続いた。ナーラーヤナの神武器によって、我はその水の主を征服した。

Verse 21

न हतः प्रमदावाक्यैस्तस्य जीवितरक्षणे । निर्जितेनायुतं दत्तं वाजिनां वातरंहसाम् ॥ २१ ॥

その婦人の言葉が命を守ったゆえ、彼は殺されなかった。敗れた者は、風のごとく疾走する馬を一万頭献じた。

Verse 22

एकतः श्यामकर्णानां शुभ्राणां चंद्रवर्चसाम् । तृणतोयविहीना ये जीवंति बहुशः समाः ॥ २२ ॥

一方には耳の黒い者たちがあり、他方には月の光のように白く輝く者たちがいる。草も水も乏しくとも、彼らは幾年も生き続ける。

Verse 23

एकां कन्यां सुरूपां मे पुरस्कृत्य स्वलंकृताम् । भार्यार्थे वरुणः प्रादात्साप्यानीता मया शुभा ॥ २३ ॥

ヴァルナは、みずからの飾りで荘厳した容姿端麗な一人の乙女を私の前に差し出し、妻として授けた。私はその吉祥なる娘を連れ帰った。

Verse 24

कुमारी तु समानीताः बहुवित्तसमन्विता । तन्नास्ति त्रिषु लोकेषु स्थानं तात सुदुर्गमम् ॥ २४ ॥

乙女たちは多くの財宝を伴って連れて来られた。愛しき者よ、三界において、このように備えある者にとって真に到達し難い場所はない。

Verse 25

यन्मया न जितं ह्यस्ति तवांघ्रिपरिसेवनात् । तदुत्तिष्ठ परीक्षस्व त्वत्प्रसादार्जितां श्रियम् ॥ २५ ॥

あなたの御足に仕え奉ったゆえ、私が征し得なかったものは何もない。ゆえに起き上がり、あなたの恩寵によって得たこの繁栄を自ら確かめよ。

Verse 26

अहं च संपदः सर्वास्त्वदधीना विशांपते । यः पुत्रस्तात वदति मया लक्ष्मीः समर्जिता ॥ २६ ॥

この我（われ）も、あらゆる繁栄も、すべては汝に依りて成る、ああ人々の主よ。父上よ、もし子が「我が力にて富（ラクシュミー）を得たり」と言うなら、それは無明の言葉である。

Verse 27

न देया भूमिदेवेभ्यः सोऽपि वै नरकं व्रजेत् । आत्मसंभावनं तात न कर्तव्यं सुतेन हि ॥ २७ ॥

「地上の神々」すなわちバラモンに与うべきものを与えぬべからず。さもなくば、その者も地獄に堕ちる。愛しき子よ、子たる者、我を誇り高ぶること決してなすべからず。

Verse 28

कुठारदात्रसदृशः पुत्रः संपत्समुच्चये । पितुः शौर्येण पुत्रस्य वर्द्धते धनसंचयः ॥ २८ ॥

繁栄を積み集めるにおいて、子は斧または鎌のごとし。父の武勇と事業の力により、子の財の蓄えは増し広がる。

Verse 29

तैजसं दात्रमादाय लुनाति तृणसंचयान् । वायुना पूरितं वस्त्रं तारयेन्नौगतं जले ॥ २९ ॥

光り輝く鎌を取りて、草の積み山を刈り取る。さらに、風をはらんだ布は、舟のごとく人を水上に浮かせて運ぶことさえできる。

Verse 30

यथा दारुमयी योषा चेष्टते कुहकेच्छया । तथाहि पितृवीर्येण पुत्रास्तेजोबलान्विताः ॥ ३० ॥

木で作られた女形（おんながた）が手品師の意のままに動くように、まさにそのとおり、光輝と力を備えた子らも、父の種子の威力によって働くのである。

Verse 31

तस्मादियं माधवदेववल्लभा विलोकयस्वाद्य मयोपनीता । आत्मेच्छया यच्छतु रक्षताद्वा स्वसंपदो मातृसमूहवर्याः ॥ ३१ ॥

それゆえ本日、わたしが御前にお連れした、主マーダヴァに愛されるこの方をご覧ください。尊き母たちの集いは、自らの御心のままに、彼女に祝福と繁栄を授けるか、あるいは守護してくださいますように。

Verse 32

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे धर्मांगददिग्विजयो नाम विंशोऽध्यायः ॥ २० ॥

かくして『シュリー・ブリハンナーラディーヤ・プラーナ』後分（ウッタラ・バーガ）における、「ダルマーングダの方角征服」と名づけられた第20章は終わる。