Śrāddha-prayoga: Niyama, Brāhmaṇa-parīkṣā, Kutapa-kāla, Tithi-nyāya, and Vaiṣṇava-phala

Verse 1

सनक उवाच । श्रृणुष्व मुनिशार्दूल श्राद्धस्य विधिमुत्तमम् । यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः ॥ १ ॥

サナカは言った。「おお、牟尼たちの中の虎よ、シュラーダ（Śrāddha）の最上の作法を聴け。これを聞くことによって、あらゆる罪から解き放たれる—疑いはない。」

Verse 2

क्षयाहपूर्वदिवसे स्नात्वा चैकाशनो भवेत् । अधः शायी ब्रह्मचारी निशि विप्रान्निमंत्रयेत् ॥ २ ॥

kṣayāha（主たる儀礼日）の前日には、沐浴の後、食事は一度だけとし、地に臥して眠り、梵行（ブラフマチャリヤ）を守り、夜にブラーフマナたちを招いて供養の饗応をなすべし。

Verse 3

दन्तधावनतांबूले तैलाभ्यंगं तथैव च । रत्योषधिपरान्नानि श्राद्धकर्त्ताविवर्जयेत् ॥ ३ ॥

シュラーダを行う者は、歯磨きやタンブーラ（ビンロウ）を噛むこと、また油の塗布・按摩を避けるべし。さらに、淫楽、薬の調合、そして贅沢で耽溺を招く食を慎むべし。

Verse 4

अध्वानं कलहं क्रोधं व्यवायं च धुरं तथा । श्राद्धकर्त्ता च भोक्ता च दिवास्वापं च वर्जयेत् ॥ ४ ॥

旅、口論、怒り、交合、重荷を負うことを避けよ。さらに、シュラーダを執り行う者も、それを受食する者も、昼寝を慎むべし。

Verse 5

श्राद्धे निमंत्रितो यस्तु व्यवायं कुरुते यदि । ब्रह्महत्यामवाप्नोति नरकं चापि गच्छति ॥ ५ ॥

シュラーダに招かれた者がもし交合を行うなら、その者はブラフマハティヤー（ブラーフマナ殺し）に等しい罪を得て、また地獄へ赴く。

Verse 6

श्राद्धे नियोजयेद्विप्रं श्रोत्रिय विष्णुतत्परम् । यथास्वाचारनिरतं प्रशांतं सत्कुलोद्भवम् ॥ ६ ॥

シュラーダの儀においては、ヴェーダに通じたシュロートリヤで、ヴィシュヌに帰依し、自らの伝統にかなう正しい行いに励み、心静かで、良き家系に生まれたブラーフマナを任ずべし。

Verse 7

रागद्वेषविहीनं च पुराणार्थविशारदम् । त्रिमधुत्रिसुपर्णज्ञं सर्वभूतदयापरम् ॥ ७ ॥

執着と嫌悪を離れ、プラーナの真義に通じ、「三つのマドゥ」と「三つのスパルナ」の教説を知り、あらゆる生きものへの慈悲に専心する。

Verse 8

देवपूजारतं चैव स्मृतितत्त्वविशारदम् । वेदांततत्त्वसंपन्नं सर्वलोकहिते रतम् ॥ ८ ॥

神々（デーヴァ）への礼拝に励み、スムリティの原理に精通し、ヴェーダーンタの真理を具え、あらゆる世界の利益に常に尽くす。

Verse 9

कृतज्ञं गुणसंपन्नं गुरुशुश्रूषणे रतम् । परोपदेशनिरतं सच्छास्त्रकथनैस्तथा ॥ ९ ॥

感謝を知り、徳を備え、師（グル）への奉仕に励み、他者を教え導くことに尽くし、また真実にして高貴なるシャーストラを説き明かすべきである。

Verse 10

एते नियोजितव्या वै श्राद्धे विप्रा मुनीश्वर । श्राद्धे वर्ज्याप्रवक्ष्यामि श्रृणु तान्मुसमाहितः ॥ १० ॥

「聖者の中の主よ、これらのバラモンこそシュラーダ（Śrāddha）に任ずべきである。今よりシュラーダにおいて避けるべき者を説こう—心を一つにして聴け。」

Verse 11

न्पूनांगश्चाधिकांगश्च कदर्यो रोगितस्तथा । कुष्टी च कुनखी चैव लंबकर्णः क्षतव्रतः ॥ ११ ॥

手足などの欠けた者、または余分な肢を持つ者；吝嗇な者；病ある者；癩病の者；爪の形が損なわれた者；長く垂れた耳の者；そして誓戒（ヴラタ）を破った者—（この場においては不適と見なされる）。

Verse 12

नक्षत्रपाठजीवी च तथा च शवदाहकः । कुवादी परिर्वत्ता च तथा देवलकः खलः ॥ १२ ॥

ナクシャトラの読み（占星）を唱えて生計を立てる者、屍を焼く者、邪に論争する者、たびたび陣営を替える裏切り者、また報酬のために神々に仕えるデーヴァラカ——かかる者は悪人である。

Verse 13

निंदकोऽमर्षणो धूर्तस्तथैव ग्रामयाजकः । असच्छास्त्राभिनिरतः परान्ननिगतस्तथा ॥ १३ ॥

中傷する者、堪え忍べぬ者、狡猾な者、また報酬のために村で祭式を行う雇われ祭司、偽りの論書に耽る者、他人の食に依存して生きる者——これらは法（ダルマ）において非難され、不適の者と見なされる。

Verse 14

वृषलीसूति पोष्टा च वृषलीपतिरेव च । कुंडश्च गोलकश्चैव ह्ययाज्यानां च याजकः ॥ १४ ॥

また不適とされるのは、シュードラ女（ヴリシャリー）から生まれた子、その不正な結びつきを扶養する者、シュードラ女の夫、さらにクンダおよびゴーラカの類、そして供養に相応しからぬ者のために祭祀（ヤジュニャ）を行う祭司である。

Verse 15

दंभाचारो वृथामुंडी ह्यन्यस्त्रीधनतत्परः । विष्णुभक्तिविहीनश्च शिवभक्तिपराड्मुखः ॥ १५ ॥

彼は偽りの行いにふけり、ただ見せかけのためにむなしく剃髪し、他人の妻と財に執着する。ヴィシュヌ（Viṣṇu）へのバクティを欠き、シヴァ（Śiva）へのバクティからも背を向けている。

Verse 16

वेदविक्रयिणश्चैव व्रतविक्रयिणस्तथा । स्मृतिविक्रयिणश्चैव मंत्रविक्रयिणस्तथा ॥ १६ ॥

また、ヴェーダを売る者、ヴラタ（誓戒）を売る者、スムリティを売る者、そしてマントラ（聖なる真言）を売る者もまた、等しく非難される。

Verse 17

गायकाः काव्यकर्त्तारो भिषक्छास्त्रोपजीविनः । वेदनिंदापरश्चैव ग्रामापण्यप्रदाहकः ॥ १७ ॥

歌い手、詩作の者、医術をもって生計を立てる者、ヴェーダを誹謗することに耽る者、そして村の市を焼き払う者——これらは咎められる類として数えられる。

Verse 18

तथातिकामुकश्चैव रसविक्रयकारकः । कूटयुक्तिरतश्चैव श्राद्धे वर्ज्याः प्रयत्नतः ॥ १८ ॥

また、過度に欲情する者、酩酊の酒を売り物とする者、欺きの策を好む者——このような者たちはシュラーダ（śrāddha）の儀礼において努めて避けるべきである。

Verse 19

निंमत्रयीत पूर्वेद्युस्तस्मिन्नेव दिनेऽथवा । निमंत्रितो भवेद्विप्रो ब्रह्मचारी जितेंद्रियः ॥ १९ ॥

招請は前日、あるいは当日に行うべきである。招かれるバラモンは、梵行者（ブラフマチャーリー）であり、自制して諸根を制した者であるべきだ。

Verse 20

श्राद्धे क्षणस्तु कर्त्तव्यः प्रसादश्चेति सत्तम । निमंत्रयेद्द्विजं प्राज्ञं दर्भपाणिर्जितेंद्रियः ॥ २० ॥

おお徳ある者の最上よ、シュラーダにおいては正しい儀礼の時を守り、静やかで慈しみ深い心を保つべきである。諸根を制し、手にダルバ草を執って、賢明なバラモンを招くがよい。

Verse 21

ततः प्रातः समुत्थाय प्रातः कृत्यं समाप्य च । श्राद्धं समाचरेद्विद्वान्काले कुतपसंज्ञिते ॥ २१ ॥

それから、朝早く起きて朝の定められた務めを終え、学識ある者は「クタパ（Kutapa）」と呼ばれる時刻にシュラーダを修すべきである。

Verse 22

दिवसस्याष्टमे काले यदा मंदायते रविः । स कालः कुतपस्तत्र पितॄणां दत्तमक्षयम् ॥ २२ ॥

一日の第八の時分、太陽の熱と勢いが和らぎ始めるとき、その時刻は「クタパ（Kutapa）」と呼ばれる。その時にピトリ（祖霊）へ捧げる供物は、果報が尽きず不滅となる。

Verse 23

अपराह्णः पितॄणां तु दत्तः कालः स्वयंभुवा । तत्काल एव दातव्यं कव्यं तस्माद्द्विजोत्तमैः ॥ २३ ॥

午後（アパラーフナ）は、スヴァヤンブー（梵天）によってピトリのための正しい時刻として定められた。ゆえに最上の二度生まれの者たちは、祖霊への供献であるカヴィヤを、まさにその時に捧げるべきである。

Verse 24

यत्काव्यं दीयते द्वव्यैरकाले मुनिसत्तम । राक्षसं तद्धि विज्ञेयं पितॄणां नोपतिष्टति ॥ २४ ॥

おお、最勝の聖仙よ。二度生まれの者が不適切な時刻に二人へ施すカヴィヤ（シュラーダの供献）は「ラークシャサ」と知るべきであり、それはピトリ（祖霊）に届かない。

Verse 25

काव्यं प्रत्तं तु सायाह्ने राक्षसं तद्भवेदपि । दाता नरकमाप्नोति भोक्ता च नरकं व्रजेत् ॥ २५ ॥

カヴィヤを夕刻に捧げれば、それもまた「ラークシャサ」の性となる。施す者は地獄に至り、食する者もまた地獄へ赴く。

Verse 26

क्षयाहस्य तिथैर्विप्र यदि दंडमितिर्भवेत् । विद्धापराह्णि कायां तु श्राद्धं कार्यं विजानता ॥ २६ ॥

おおブラーフマナよ。クシャヤーハ（ティティ消失の日）において、ティティがただ一ダンダほどの短い時分しか与えぬなら、規則を知る者は午後、重なりの部分であるヴィッダー（viddhā）の間にシュラーダを行うべきである。

Verse 27

क्षयाहस्य तिथिर्या तु ह्यपराह्णद्वये यदि । पूर्वा क्षये तु कर्त्तव्या वृद्वौ कार्या तथोत्तरा ॥ २७ ॥

もしティティの欠損（kṣaya）の日に、該当する月日（ティティ）が午後の二つの時分にまたがるなら、欠損の場合は前のティティに従って行を修すべきである。だがティティの増長（vṛddhi）の場合は後のティティに従って行うべきである。

Verse 28

मुहूर्त्त द्वितये पूर्वदिने स्यादपरेऽहनि । तिथिः सायाह्नगा यत्र परा काव्यस्य विश्रुता ॥ २८ ॥

前日に該当のティティが第二ムフールタのうちに始まり、翌日にそのティティが遅い午後から夕刻にまで及ぶとき、そのティティは儀礼のための「パラー」（parā、最上）として伝統に名高い。

Verse 29

किंचित्पूर्वदिने प्राहुर्मुहूर्त्तद्वितये सति । नैतन्मतं हि सर्वेषां काव्यदाने मुनीश्वर ॥ २९ ॥

ある者は、第二ムフールタに入った前日に、少し早めに行うべきだと言う。しかし、聖仙の主よ、カーヴィヤ（kāvya、詩文）を施すことに関しては、この見解はすべての者に受け入れられてはいない。

Verse 30

निमंत्रितेषु विप्रेषु मिलितेषु द्विजोत्तम । प्रायश्चित्तविशुद्धात्मा तेभ्योऽनुज्ञां समाहरेत् ॥ ३० ॥

招かれたブラーフマナたちが集い終えたなら、二度生まれの最勝者よ、行者は—贖罪の作法（prāyaścitta）によって内心を清めたうえで—彼らから結了の許可を得るべきである。

Verse 31

श्राद्धार्थं समनुज्ञातो विप्रान्भूयो निमंत्रयेत् । उभौ च विश्वेदेवार्थं पित्रर्थं त्रीन्यथाविधि ॥ ३१ ॥

シュラーダ（Śrāddha）のための許可を得たなら、さらにブラーフマナを改めて招くべきである。ヴィシュヴェデーヴァ（Viśvedevas）のために二人、そして祖霊ピトリ（Pitṛs）のために規定どおり三人である。

Verse 32

देवतार्थं च पित्रर्थमेकैकं वा निमंत्रयेत् । श्राद्धार्थं समनुज्ञातः कारयेन्मंडलद्वयम् ॥ ३२ ॥

神々のため、また祖霊（ピトリ）のために、両者を招くか、あるいはそれぞれ別々に招くべきである。シュラーダ（Śrāddha）の許可を得たなら、二つのマンダラ（供養の輪）を整えさせよ。

Verse 33

चतुरस्त्रं ब्राह्मणस्य त्रिकोणं क्षत्रियस्य वै । वैश्यस्य वर्तुलं ज्ञेयं शूद्रस्याभ्याभ्युक्षणं भवेत् ॥ ३३ ॥

ブラーフマナの壇図は四角形、クシャトリヤのは三角形である。ヴァイシャのは円形と知るべきで、シュードラの場合は浄水を灑いで儀礼を行う。

Verse 34

ब्राह्मणानामभावे तु भ्रातरं पुत्रमेव च । आत्मानं वा नियुंजीत न विप्रं वेदवर्जितम् ॥ ३४ ॥

もし相応しいブラーフマナが得られないなら、兄弟、あるいは自らの子、または自分自身を任じてもよい。だが、ヴェーダを欠く名ばかりのブラーフマナを任じてはならない。

Verse 35

प्रक्षाल्य विप्रपादांश्च ह्याचांनानुपवेश्य च । यथावदर्चनं कुर्यात्स्मरन्नारायणं प्रभुम् ॥ ३५ ॥

ブラーフマナたちの足を洗い、アーチャマナ（啜水）を供えてから座らせ、ナーラーヤナなる至上主を念じつつ、法にかなって礼拝を行うべきである。

Verse 36

ब्राह्मणानां तु मध्ये च द्वारदेशे तथैव च । अपहता इत्यृचा वै कर्त्ता तु विकिरेत्तिलान् ॥ ३६ ॥

ブラーフマナたちの中ほどでも、また戸口でも、行者は「アパハター…」で始まるリグ・ヴェーダの詩句を誦しつつ、胡麻を散らすべきである。

Verse 37

यवैर्दर्भघैश्च विश्वेषां देवानामिदमासनम् । दत्त्वेति भूयो दद्यच्च दैवे क्षणप्रतीक्षणम् ॥ ३७ ॥

大麦の粒とダルバ草の束をもって、すべての神々にこの座を供え、「この座は捧げられた」と唱えるべきである。ついで神聖なる供養において、刹那ごとに、繰り返し施し続けよ。

Verse 38

अक्षय्यासनयोः षष्टी द्वितीयावाहने स्मृता । अन्नदाने चतुर्थी स्याच्छेषाः संपुद्धयः स्मृताः ॥ ३८ ॥

不滅の施し（akṣayya）と座（āsana）の施与には第六日（Ṣaṣṭhī）が定められ、第二の乗り物（dvitīya-vāhana）には第二日（Dvitīyā）が伝えられる。食の施し（anna-dāna）には第四日（Caturthī）が勧められる。その他は教えのとおり「saṃpuddhayaḥ」—円満なる浄化と吉祥の成就—として理解すべきである。

Verse 39

आसाद्य पात्रद्वितयं दर्भशाखासमन्वितम् । तत्पात्रे सेचयेत्तोयं शन्नोदेवीत्यृचा ततः ॥ ३९ ॥

ダルバ草の小枝を添えた二つの器を前に据え、ついで「śaṃ no devī…」に始まるリグ・ヴェーダの詩句を誦しつつ、その器に水を注ぐべきである。

Verse 40

यवोसीति ति यवान् क्षित्प्वा गंधपुष्पे च वाग्यतः । आवाहयेत्ततो देवान्विश्वे देवास्स इत्यृचा ॥ ४० ॥

「yavosi」と誦して大麦の粒を散らし、ついで—言葉を慎み—香と花を供える。その後、「viśve devāsaḥ」に始まるリグ・ヴェーダの詩句によって諸神を招請すべきである。

Verse 41

या दिव्या इति मंत्रेण दद्यादर्घ्यं समाहितः । गंधैश्च पत्रपुष्पैश्च धूपैर्दीपैर्यजेत्ततः ॥ ४१ ॥

心を統一して、「yā divyā」に始まる真言によってアルギャ（敬水の供え）を捧げるべきである。その後、香、葉と花、薫香、そして灯明をもって礼拝供養せよ。

Verse 42

देवैश्च समनुज्ञातो यजेत्पितृगणांस्तथा । तिलसंयुक्तदर्भैश्च दद्यात्तेषां सदासनम् ॥ ४२ ॥

諸天（デーヴァ）の許しを得たのち、しかるべき作法により祖霊ピトリ（Pitṛ）の群れを礼拝すべし。さらに、胡麻を混ぜたダルバ草をもって、彼らに相応しい座を供えよ。

Verse 43

पात्राण्यासादयेत्त्रीणि ह्यर्घाथ पूर्ववद्द्विजः । शन्नोदेव्या जलं क्षिप्त्वा तिलोसीति तिलाक्षिपेत् ॥ ४३ ॥

アルギャ（arghya）を供えるため、二度生まれの者（dvija）は前と同じく器を三つ据えるべし。「śaṃ no devyā…」と誦して水を注ぎ、ついで「tilo ’si」と唱えて胡麻を投じる。

Verse 44

उशन्त इत्यृचावाह्य पितॄन्विप्रः समाहितः । या दिव्या इति मंत्रेण दद्यादर्घ्यं च पूर्ववत् ॥ ४४ ॥

「uśanta…」に始まるリグ（Ṛk）の詩句によって祖霊ピトリを招き、心を統一したブラーフマナ（vipra）は、ついで「yā divyā…」の真言により、前に定められたとおりアルギャを供えるべし。

Verse 45

गंधैश्च पत्रपुष्पैश्च धूपैर्दीपैश्च सत्तम । वासोर्भिभूषणैश्वैव यथाविभवमर्चयेत् ॥ ४५ ॥

おお、徳ある者のうち最勝の者よ。力に応じて礼拝（arcana）を行い、香、葉と花、薫香と灯明、さらに衣と荘厳の飾りを供えるべし。

Verse 46

ततोऽन्नाग्रं समादाय घृतयुक्तं विचक्षणः । अग्नौ करिष्य इत्युक्त्वा तेभ्योऽनुज्ञां समाहरेत् ॥ ४६ ॥

次に、賢者はギー（ghṛta）を混ぜた食物の最上の分を取り、「これを火中に供えます」と告げる。そう告げ終えて、彼らの許しを得るべし。

Verse 47

करवै करवाणीति चापृष्टा ब्राह्मणा मुने । कुरुष्व क्रियतां वेति कुर्विति ब्रूयुरेव च ॥ ४७ ॥

聖仙よ、「私が行うべきか」または「行わせてもよいか」と問われると、バラモンたちはまことに「行え」「行わせよ」あるいはただ「行え」と答えた。

Verse 48

उपासनाग्निमाधाय स्वगृह्योक्तविधानतः । सामाय च पितृमते स्वधा नम इतीरयेत् ॥ ४८ ॥

自らのグリヒヤ・スートラに説かれた作法に従ってウパーサナーの火を起こし、祖霊（ピトリ）に向ける儀礼において「svadhā, namaḥ（スヴァダー、ナマハ）」と唱えるべきである。

Verse 49

अग्नये कव्यवाहनाय स्वधा नम इतीह वा । स्वाहांतेनापि वा प्राज्ञो जुहुयात्पितृयज्ञवत् ॥ ४९ ॥

ここにおいて賢者は、祖霊祭（ピトリヤジュニャ）のごとく供物を捧げ、「祖霊への供物を運ぶアグニ（カヴィヤヴァーハナ）に、svadhā, namaḥ」と唱えるべきである。あるいは「svāhā」で結んで捧げてもよい。

Verse 50

आभ्यामेवाहुतिभ्यां तु पितॄणां तृप्तिरक्षया । अग्न्यभावे तु विप्रस्य पाणौ होमो विधीयते ॥ ५० ॥

まことに、この二つの供献だけで祖霊（ピトリ）は尽きることなき満足を得る。もし火が得られぬときは、バラモンには手のひらに護摩を行うことが定められている。

Verse 51

यथाचारं प्रकुर्वीत पाणावग्नौ च वा द्विज । नह्यग्निर्दूरगः कार्यः पार्वणे समुपस्थिते ॥ ५१ ॥

おお二度生まれ（ドヴィジャ）よ、作法に従って儀礼を行うべきである。手のひらの火によっても、また聖火によってもよい。パルヴァナの儀が到来したなら、火を遠くに置いたり、遠方から取り寄せたりしてはならない。

Verse 52

संधायाग्निं ततः कार्यं कृत्वा तं विसृजेत्कृती । यद्याग्निर्दूरगो विप्र पार्वणे समुपस्थिते ॥ ५२ ॥

聖なる火を点じたのち、賢者は定められた儀礼を行い、ついで恭しくその火を送り返して退かせるべきである。おおブラーフマナよ、パルヴァナ（Parvaṇa）の儀の時に火が遠く手近にないなら、この作法に従うべし。

Verse 53

भ्रातृभिः कारयेच्छ्राद्धं साग्निकैर्विधिवद्द्विजैः । क्षयाहे चैव संप्रात्पे स्वस्याग्निर्दूरगो यदि ॥ ५३ ॥

祖霊のためのシュラーダ（Śrāddha）を行う kṣaya-aha の日が来たとき、自らの聖火が遠くにあるなら、兄弟たちを通して、火を守る（sāgnika）正当な二度生まれの婆羅門に、規定の作法どおりシュラーダを執り行わせるべきである。

Verse 54

तथैव भ्रातरस्तत्र लौकिकाग्नावपि स्थिताः । उपासनान्गौ दूरस्थे समीपेभ्रातरि स्थइते ॥ ५४ ॥

同様に、そこにいる兄弟たちは、世俗の家火のもとにあっても各々その場にとどまった。礼拝の補助行（upāsanā）は整えられ、あるものは遠くに置かれ、近くにいる兄弟はその位置に留まった。

Verse 55

यद्यग्नौ जुहुयाद्वापि पाणौ वा स हि पातकी । उपासनाग्ना दूरस्थे केचिदिच्छंति वै द्विजाः ॥ ५५ ॥

たとえ火に供物を投じようとも、あるいは自らの掌にさえ供えようとも、その者はまことに罪人である。日々の礼拝の火（upāsanā-agni）が遠くに置かれているのに、なお不当なやり方で儀礼を進めようと望む二度生まれの者がいる。

Verse 56

तच्छेष विप्रपात्रेषु विकिरेत्संस्मरन्हरिम् । भक्ष्यैर्भोज्यैश्च लेह्यैश्च स्वाद्यैर्विप्रान्प्रपूजयत् ॥ ५६ ॥

ハリ（Hari）を念じつつ、残りの供物を婆羅門たちの器に分け入れ、さらに噛むべきもの、食すべきもの、舐めるべきもの、啜るべきものの諸食をもって婆羅門を敬い供養せよ。

Verse 57

अन्नत्यागं ततः कुर्य्यादुभयत्र समाहितः । आगच्छंतु महाभागाविश्वेदेवा महाबलाः ॥ ५७ ॥

それから、心をよく収め、両面にわたり慎み深く、食を取り分けて供える儀を行い、こう招請する。「大いなる福徳と力を具えるヴィシュヴェデーヴァ（Viśvedevāḥ）よ、ここに来たれ。」

Verse 58

ये यत्र विहिताः श्राद्धे सावधानां भवंतु ते । इति संप्रार्थयेद्देवान्ये देवास ऋचा नु वै ॥ ५८ ॥

シュラーダ（Śrāddha）においては、恭しく祈って言うべきである。「それぞれの場所と儀礼に定められた神々よ、完全な注意をもってここに臨在したまえ。」かくして、聖なるṛc（ヴェーダの詩句）によって諸神に請い願うのである。

Verse 59

तथासंप्रार्थयद्विप्रान्ये च हेति ऋचा पितॄन् । अमूर्तानां मूर्तानां च पितॄणां दीप्ततेजसाम् ॥ ५९ ॥

かくして彼は、婆羅門の賢者たちにしかるべく請い、さらにリグ・ヴェーダの句「heti」によってピトリ（祖霊）を招いた。すなわち、光輝に満ちた祖先たちであり、無形の者も有形の者も含む。

Verse 60

नमस्यामि सदा तेषां ध्यानिनां योगचजक्षुषाम् । एवं पितॄन्नमस्कृत्य नारायण परायणः ॥ ६० ॥

我は常に、ヨーガの眼を具える禅定者たちに礼拝する。かくしてピトリ（祖霊）に敬礼したのち、ナーラーヤナを唯一の依処とする者は、ただ一心に彼に帰依して進む。

Verse 61

दत्तं हविश्च तत्कर्ण विष्णवे विनिवेदयेत् । ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे भुञ्जीरन्वाग्यता द्विजाः ॥ ६१ ॥

ハヴィス（供物）を捧げたのち、その聖なる分を正式にヴィシュヌ主に奉献すべきである。ついで、言葉を慎み身を律するすべての婆羅門たち（再生族）は、食事を受けていただく。

Verse 62

हसतो वदते कोऽपि राक्षघसं तद्भवेद्धविः । यथाचार प्रदेयं च मधुमांसादिकं तथा ॥ ६२ ॥

もし誰かが笑いながら語れば、それは羅刹にふさわしい供物（ハヴィス）となる。ゆえに、定められたアーチャーラ（正しい作法）に従って供養を施すべきであり、また規定のあるところでは蜜や肉なども同様に供えるべきである。

Verse 63

पाकादिं च प्रशंसेरन् वाग्यता धृतभाजनाः । यदि पात्रं त्यजेत्कोऽपि ब्राह्मणः श्राद्धयोजितः ॥ ६३ ॥

器を手に保ち、言葉を慎んで、煮炊きされた供物などを讃えるべきである。もしシュラーダに नियुक्तされたいずれかのバラモンが、その器を捨て置くならば……

Verse 64

श्राद्धहंता स विज्ञेयो नरकायोपपद्यते । भुंजानेषु च विप्रेषु ह्यन्योन्यं संस्पुशेद्यदि ॥ ६४ ॥

その者はシュラーダを滅する者と知るべきで、地獄に堕ちる。またバラモンたちが食している最中に互いに触れ合うなら、それもまた儀礼を損なう過失となる。

Verse 65

तदन्नमत्यजन्भुक्त्वा गायत्र्यष्टशतं जपेत् । भुज्यमानेषु विप्रेषु कर्त्ता श्रद्धापरायणः ॥ ६५ ॥

その食を退けずに食したのち、施主はシュラッダー（信心）に専念しつつ、バラモンたちに供食している間、ガーヤトリー真言を八百遍ジャパすべきである。

Verse 66

स्मरेन्नारायणं देवमनंतमपराजितम् । रक्षोघ्नान्वैष्णवांश्चैव पैतृकांश्चविशेषतः ॥ ६६ ॥

神にして無限（アナンタ）、不敗（アパラージタ）なる主ナーラーヤナを念ずべきである。とりわけ、羅刹を鎮め滅する護法の儀、ヴァイシュナヴァの行、そして祖霊のためのパイトリカ儀礼を修する時には、専ら主を想起せよ。

Verse 67

जपेच्च पौरुषं सूक्तं नाचिकेतत्रयं तथा । त्रिमधु त्रिसुपर्णं च पावमानं यजूंषि च ॥ ६७ ॥

またプルシャ・スークタを誦し、同様にナーチケータの三つの句、トリ・マドゥとトリ・スパルナの章句、さらにパーヴァマーナの讃歌とヤジュスのマントラをも唱えるべきである。

Verse 68

सामान्यपितथोक्तानि वदेत्पुण्यप्रदां स्तथा । इतिहासपुराणानि धर्मशास्त्राणि चैव हि ॥ ६८ ॥

祖先によって説き示された一般の教えは功徳を授けるゆえに語り教えるべきであり、またイティハーサとプラーナ、さらにダルマ・シャーストラをも講説すべきである。

Verse 69

भुंजीरन्ब्रह्मणा यावत्तावदेताञ्जपेद्द्विज । ब्राह्मणेषु च भुक्तेषु विकिरं विक्षिपेत्तथा ॥ ६९ ॥

おお二度生まれの者よ、バラモンたちが食している間はこれらのマントラを誦し続けよ。バラモンたちが食事を終えたなら、定法に従いヴィキラ（散供）を撒くべきである。

Verse 70

शेषमन्नं वदेच्चैव मधुसूक्तं च वै जपेत् । स्वयं च पादौ प्रक्ाल्य सम्यगाचम्य नारद ॥ ७० ॥

残った食物に対しても句を唱え、またマドゥ・スークタを誦すべきである。次いで、ナーラダよ、自ら足を洗い、正しくアーチャマナを行うべきである。

Verse 71

आचांतेषु च विप्रेषु पिंडं निर्वापयेत्ततः । स्वस्तिवा चनकं कुर्यादक्षय्योदकमेव च ॥ ७१ ॥

バラモンたちがアーチャマナを終えたなら、その後にピンダ（団食供）を供えるべきである。さらに吉祥の祝詞スヴァスティ・ヴァーチャナを唱えさせ、またアクシャイヤ・ウダカ（尽きぬ水の供養）の儀をも行うべきである。

Verse 72

दत्त्वा समाहितः कुर्यात्तथा विप्राभिवादनम् । अचालयित्वा पात्रं तु स्वस्ति कुर्वंति ये द्विजाः ॥ ७२ ॥

施しを捧げ終えたなら、心を静めて婆羅門たちに恭敬の礼拝を捧げよ。供器を動かさず、二度生まれの者たちは「スヴァスティ（吉祥）」の祝福の詞を誦する。

Verse 73

वत्सरं पितरस्तेषां भवंत्युच्छिष्टभोजिनः । दातारो नोऽभिवर्द्धंतामित्याद्यैः स्मृतिभाषितैः ॥ ७३ ॥

まる一年のあいだ、その人々のピトリ（祖霊）は残り物（不浄）によって養われる。これは「われらの施主が増し栄えますように」と始まるスムリティの言葉に説かれている。

Verse 74

आशीर्वचो लभेत्तेभ्यो नमस्कारं चरेत्ततः । दद्याच्च दक्षिणां शक्त्या तांबूलं गंधसंयुतम् ॥ ७४ ॥

彼らから祝福の言葉を受け、次いで礼拝せよ。その後、力に応じてダクシナー（謝礼）を施し、香料を添えてタンブーラ（檳榔・噛み葉）を供えよ。

Verse 75

न्युब्जपात्रमथानीय स्वधाकारमुदीरयेत् । वाजेवाजे इति ऋचा पितॄन्देवान्विसर्जयेत् ॥ ७५ ॥

次に、伏せて置いた器を持ち来たり、「スヴァダー」の句を唱える。さらに「ヴァージェ・ヴァージェ」と始まるリグ・ヴェーダの詩句によって、ピトリと諸神を作法どおりにお送りする。

Verse 76

भोक्ता च श्राद्धकृत्तस्यां रजन्यां मैथुनं त्यजेत् । तथा स्वाध्यायमध्वानं प्रयत्नेन परित्यजेत् ॥ ७६ ॥

その夜は、シュラーダの食を受ける者も、シュラーダを執り行う者も、交合を慎んで捨てよ。また同様に、努めてスヴァーディヤーヤ（ヴェーダの自誦）と旅路とを避けるべきである。

Verse 77

अध्वगश्चातुरश्चैव विहीनश्च धनैस्तथा । आमश्राद्धं प्रकुर्वीत हेम्ना वास्पृश्यभार्यकः ॥ ७७ ॥

旅人も、有能な者も、財に乏しい者でさえ、急務のシュラーダ（śrāddha）を修すべきである。必要なら黄金を用い、あるいは代儀として妻に触れることによってもよい。

Verse 78

द्रव्याभावे द्विजाभावे ह्यन्नमात्रं च पाचयेत् । पैतृकेन तु सूक्तेन होमं कुर्याद्विचक्षणः ॥ ७८ ॥

供物の資財がなく、しかも相応しいブラーフマナ（再生族）が得られぬ時でも、少なくとも質素な食を煮炊きすべきである。識者は祖霊に属するヴェーダ讃歌（パイトリカ）をもってホーマを修せよ。

Verse 79

अत्यंत हव्यशून्यश्चैत्स्वशक्त्या तु तृणं गवाम् । स्नात्वा च विधिवद्विप्र कुर्याद्वा तिलतपर्णम् ॥ ७९ ॥

もし供物（ハヴィヤ）に適うものが全く無いなら、力の及ぶところに従い—定法の沐浴を終えて、ブラーフマナよ—牛のために草を供えるか、胡麻と水によるタルパナを代わりに行ってもよい。

Verse 80

अथवा रोदनं कुर्यादत्युच्चैर्विजने वने । दरिद्रोऽहं महापापी वदन्निति विचक्षणः ॥ ८० ॥

あるいは識者は、人けなき森で声高く泣き、「我は貧しき者、我は大罪人なり」と繰り返し告げよ。

Verse 81

परेद्युः श्राद्धकृन्मर्त्यो यो न तर्पयते पितॄन् । तत्कुलं नाशमायाति ब्रह्महत्यां च विंदति ॥ ८१ ॥

前日にシュラーダを行いながら、祖霊（ピトリ）にタルパナを捧げぬ者は、その家系が滅びに向かい、ブラフマハティヤー（ブラーフマナ殺し）に等しき罪を得る。

Verse 82

श्राद्धं कुर्वंति ये मर्त्याः श्रद्धावंतो मुनीश्वर । न तेषां संततिच्छेदः संपन्नास्ते भवंति च ॥ ८२ ॥

おお、牟尼たちの主よ。信心をもってシュラーダ（Śrāddha）を修する者は、家系が断たれることなく、また繁栄を得る。

Verse 83

पितॄन्यंजति यें श्राद्धे तैस्तु विष्णुः प्रपूजितः । तस्मिंस्तुष्टे जगन्नाथे सर्वास्तुष्यंति देवताः ॥ ८३ ॥

シュラーダ（śrāddha）の儀において祖霊ピトリ（Pitṛs）を満足させる者は、それによって最上のかたちでヴィシュヌ（Viṣṇu）を礼拝する。 जगन्नाथ（Jagannātha、世界の主）が喜べば、すべての神々もまた喜ぶ。

Verse 84

पितरो देवताश्चैव गंधर्वाप्सरसस्तथा । यक्षाश्च सिद्धा मनुजा हरिरेव सनातनः ॥ ८४ ॥

祖霊ピトリ（Pitṛs）、神々、ガンダルヴァとアプサラス、ヤクシャ、シッダ、そして人々—まことにそれらすべては、永遠なるハリ（Hari）にほかならない。

Verse 85

येनेदमखिलं जातं जगत्स्थावरजंगमम् । तस्माद्दाता च भोक्ता च सर्वं विष्णुः सनातनः ॥ ८५ ॥

この全宇宙—不動のものも動くものも—は彼より生じた。ゆえに永遠なるヴィシュヌ（Viṣṇu）ただお一人が万有であり、施す者であり、またすべてを受け享受する者である。

Verse 86

यदस्ति विप्र यन्नास्ति दृश्यं चादृश्यमेव च । सर्वं विष्णुमयं ज्ञेयं तस्मादन्यन्न विद्यते ॥ ८६ ॥

おおブラーフマナよ。あるものも、ないものも、見えるものも、見えぬものも—すべてはヴィシュヌに満ちたもの（Viṣṇu-maya）と知れ。ゆえに彼以外には何も存在しない。

Verse 87

आधारभूतो विश्वस्य सर्वभूतात्मकोऽव्ययः । अनौपम्यस्वभावश्च भगवान्हव्यकव्यभुक् ॥ ८७ ॥

彼は宇宙の基盤であり、あらゆる存在の不滅の内なるアートマンである。比類なき本性をもつ福徳の主は、聖火に投じられる供物（ハヴィヤ）と祖霊への供養（カヴィヤ）とを受け味わわれる。

Verse 88

परब्रह्माभिधेयो य एक एव जनार्दनः । कर्त्ता कारयिता चैव सर्वं विष्णुः सनातनः ॥ ८८ ॥

至上ブラフマンと称されるお方は、ただ一人のジャナールダナである。永遠のヴィシュヌである彼のみが、行為する者であり、また行為を起こさせる者である。すべてはヴィシュヌである。

Verse 89

इत्येवं ते मुनिश्रेष्ठ श्राद्धास्य विधिरुत्तमः । कथितः कुर्वतामेवं पापं सद्यो विलीयते ॥ ८९ ॥

このようにして、最勝の聖仙よ、このシュラーダ（祖霊供養）の最上の作法を汝に説き示した。かくのごとく行う者の罪は、ただちに溶け去る。

Verse 90

य इदं पठते भक्त्या श्राद्धकाले द्विजोत्तमः । पितरस्तस्य तुष्यंति संततिश्चैव वर्द्धते ॥ ९० ॥

おお最勝の二度生まれよ、シュラーダの時にこれを信愛をもって誦する者は、その祖霊が満足し、子孫の系譜もまた必ず栄える。