Pūrṇimā-vrata (Lakṣmī–Nārāyaṇa-vrata): Observance, Moon Arghya, and Annual Udyāpana

Verse 1

सनक उवाच । अन्यद्व्रतवरं वक्ष्य श्रृणुष्व मुनिसत्तम । सर्वपापहरं पुण्यं सर्वदुःखनिबर्हणम् ॥ १ ॥

サナカは言った。「今、さらに別の優れた誓戒を説こう。聞け、最勝の牟尼よ。それは功徳に満ち、あらゆる罪を除き、あらゆる悲しみを滅する。」

Verse 2

ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां योषितां तथा । समस्तकामफलदं सर्वव्रतफलप्रदम् ॥ २ ॥

この誓戒は、ブラーフマナ、クシャトリヤ、ヴァイシャ、シュードラ、そして女性にも、あらゆる願いの果を授け、さらに一切の誓戒の果を与える。

Verse 3

दुःस्वन्पनाशनं धर्म्यं दुष्टग्रहनिवारणम् । सर्वलोकेषु विख्यातं पूर्णिमाव्रतमुत्तम् । येन चीर्णेन पापानां राशिकोटिः प्रशाम्यति ॥ ३ ॥

最上のプールニマー・ヴラタ（満月の誓戒）は正法にかなう。悪夢を滅し、凶なる惑星の害を退ける。あらゆる世界に名高く、これを如法に修すれば、積み重なった罪の山が億千万（クロール）に及んでも鎮まり消える。

Verse 4

मार्गशीर्षे सितेपक्षे पूर्णायां नियतः शुचिः । स्नानं कुर्याद्यथाचारं दन्तधावनपूर्वकम् ॥ ४ ॥

マーガシールシャ月の白分の満月に、戒めを守り清浄なる者は、まず歯を清めてから、作法に従って沐浴すべきである。

Verse 5

शुक्लाम्बरधरः शुद्धो गृहमागगत्य वाग्यतः । प्रक्षाल्य पादावाचम्य स्मरत्रारायणं प्रभुम् ॥ ५ ॥

清らかな白衣をまとい、身を浄め、言葉を慎んで家に帰ったなら、足を洗い、アーチャマナ（浄水をすすって清める作法）を行い、至上の主なるナーラーヤナを念じ奉れ。

Verse 6

नित्यं देवार्चनं कृत्वा पश्वात्संकल्पपूर्वकम् । लक्ष्मी नारायणं देवमर्चयेद्भक्तिभावतः ॥ ६ ॥

日々の神々への礼拝を終えたのち、さらにサンカルパ（儀礼の誓願）を先に立て、バクティの情をもってラクシュミー＝ナーラーヤナなる主を礼拝し奉れ。

Verse 7

आवाहनासनाद्यैश्च गन्धपुष्पादिभिर्व्रती । नमो नारायणायेति पूजयेद्भक्तितत्परः ॥ ७ ॥

誓戒を守る者は、バクティに専心し、招請（アーヴァーハナ）と座の奉献（アーサナ）にはじまる作法により、香・花などを供え、「ナモー・ナーラーヤナーヤ」と恭しく唱えて礼拝すべし。

Verse 8

गीतैर्वाद्यैश्च नृत्यैश्च पुराणपठनादिभिः । स्तोत्रैर्वाराधयेद्देवं व्रतकृत्सुसमाहितः ॥ ८ ॥

信愛の歌、楽器の奏でと舞い、プラーナなどの聖典読誦、そして讃歌によって—誓願を守る者は、よく心を整え、静かに専念して主を礼拝し奉れ。

Verse 9

देवस्य पुरतः कृत्वा स्थण्डिलं चतुरस्रेकम् । अरत्निमात्रं तत्रान्गिं स्थापयेद्गृह्यमार्गतः । आज्यभागान्तर्पयन्तं कृत्वा पुरुषसूक्ततः । चरणा च तिलैश्वापि घृतेन जुहुयात्तथा ॥ ९ ॥

神前に、一肘（アラトニ）ほどの方形のスタンディラ（祭壇地）を設け、グリヒヤ作法に従ってそこに聖火を安置すべし。ついでプルシャ・スークタに則り、定められた酥油の分（アージャ・バーガ）を供物として捧げ、さらに胡麻と酥油をもっても相応の供献を行うべし。

Verse 10

एकवारं द्विवारं वात्रिवारं वापि शक्तितः । होमं कुर्यात्प्रयत्नेन सर्वपापनिवृत्तये ॥ १० ॥

己の力に応じて—一度、二度、あるいは三度であっても—あらゆる罪の止滅のため、努め励んでホーマ（火供）を修すべきである。

Verse 11

प्रायश्चित्तादिकं सर्वं स्वगृह्योक्तविधानतः । समाप्य होमं विधिवच्छान्तिसूक्तं जपेद्रुधः ॥ ११ ॥

自らのグリヒヤ・スートラに説かれる作法に従い、贖罪など一切の行を成し遂げ、さらにホーマを法にかなって終えたなら、その後、鎮静の讃歌たるシャーンティ・スークタを正しく誦すべきである。

Verse 12

पश्चाद्देवं समागत्य पुनः पूजां प्रकल्पयेत् । तथोपवासं देवाय ह्यर्पयेद्भक्तिसंयुतः ॥ १२ ॥

その後、再び神前に進み、あらためて供養を整えるべきである。そしてバクティを具して、その断食を主に正しく捧げよ。

Verse 13

पौर्णमास्यां निराहारः स्थित्वा देव तवाज्ञया । भोक्ष्यामि पुण्डरीकाक्ष परेऽह्नि शरणं भव ॥ १३ ॥

「満月の日、主よ、御命令に従い食を断って過ごします。蓮華眼の御方よ、翌日に食します—どうか我が帰依処となり給え。」

Verse 14

इति विज्ञाप्य देवायह्यर्घ्यं दद्यात्तथैन्दवे । जानुभ्यामवनीं गत्वा शुक्लपुष्पाक्षतान्वितः ॥ १४ ॥

かくして神に申し上げたのち、月にもまたアルギャ（供水）を捧げよ。さらに両膝を地に着け、白い花とアクシャタ（砕かぬ米粒）を添えてこれを行うべきである。

Verse 15

क्षीरोदार्णवसंभूत अत्रिगोत्रसमुद्भव । ग्रहाणार्घ्यं मया दत्तं रोहिणीनायक प्रभो । एवमर्घ्यं प्रदायेन्दोः प्रार्थयेत्प्राञ्जलिस्ततः ॥ १५ ॥

乳海より生まれ、アトリの系統に出でたまえる御方よ――ローヒニーに愛される導き手なる主よ――わたしが捧げたアルギャ（供水）をお受け取りください。かくして月神にアルギャを献じたのち、合掌して祈るべきである。

Verse 16

तिष्टन्पूर्वमुखो भूत्वा पश्यन्निन्दुं च नारद ॥ १६ ॥

ナーラダよ、東に面して立ち、月を仰ぎ見よ。

Verse 17

नमः शुक्लांशवे तुभ्यं द्विजराजाय ते नमः । रोहिणीपतये तुभ्यं लक्ष्मीभ्रात्रे नमोऽस्तु ते ॥ १७ ॥

白き光を放つ御方よ、汝に礼拝。二度生まれし者らの王よ、汝に礼拝。ローヒニーの主よ、汝に礼拝。ラクシュミーの兄弟なる御方よ、汝に帰依し奉る。

Verse 18

ततश्च जागरं कुर्यात्पुराणश्रवणादिभिः । जितेन्द्रियश्च संशुद्धः पाषण्डालोकवर्जितः ॥ १८ ॥

それより後、プラーナ聴聞などの功徳行によって聖なる徹夜（ジャーガラ）を行うべきである。諸根を制し、清浄となり、パーシャṇḍa（邪見の者）との交わりを避けよ。

Verse 19

ततः प्रातः प्रकुर्वीत स्वाचारं च यथाविधि । पुनः संपूजयेद्देवं यथाविभवविस्तरम् ॥ १९ ॥

次いで朝には、定めに従って日々の正しい行（スヴァーチャーラ）を行い、さらに主を再び礼拝し、力に応じて供養を広げるべきである。

Verse 20

ब्राह्मणान्भोजयेच्छक्त्या ततश्च प्रयतो नरः । बन्धुभृत्यादिभिः सार्धं स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः ॥ २० ॥

力の及ぶかぎり、まずバラモンたちに食を施すべきである。ついで身を慎み、心を澄まして、親族や召使いらと共に自らも食し、言葉を慎むべし。

Verse 21

एवं पौषादिमासेषु पूर्णमास्यामुपोषितः । अर्चयेद्भक्तिसंयुक्तो नारायणमनायमम् ॥ २१ ॥

このように、パウシャ（Pauṣa）に始まる諸月において、満月の日に断食を守ったのち、信愛（バクティ）をもってナーラーヤナを礼拝すべし—苦悩と衰滅を離れた御方を。

Verse 22

एवं संवत्सरं कृत्वा कार्तिक्यां पूर्णिमादिने । उद्यापनं प्रकुर्वीत तद्विधानं वदामि ते ॥ २२ ॥

このように一年を通して行じ終えたなら、カールティカ（Kārtika）月の満月の日に結願の儀（ウディヤーパナ）を執り行うべし。その正しい作法を今、汝に語ろう。

Verse 23

मण्डपं कारयेद्दिव्यं चतुरस्त्रं सुमङ्गलम् । शोभितं पुष्पमालाभिर्वितानध्वजराजितम् ॥ २३ ॥

四方形で大いに吉祥なる、荘厳なマンダパを造らせよ。花鬘で飾り、天蓋（ヴィターナ）と幡旗によって麗しく荘厳するのである。

Verse 24

बहुदापसमाकीर्णं किङ्किणीजालशोभितम् । दर्पंणैश्चामरैश्चैव कलशैश्च समावृतम् ॥ २४ ॥

そこにはさまざまな従者と随伴が満ち、鈴の網がちりんと鳴って飾られ、さらに鏡とチャーマラ（ヤクの尾の払子・扇）と、吉祥なるカラシャ（水壺）とに囲まれていた。

Verse 25

तन्मध्ये सर्वतोभद्रं पञ्चवर्णविराजितम् । जलपूर्णं ततः कुम्भं न्यसेत्तस्योपरि द्विज ॥ २५ ॥

その中央に、二度生まれの者は五色に輝くサルヴァトーバドラの図を置き、さらにその上に水で満たした儀礼の壺（クンバ）を据えるべし。

Verse 26

पिधाय कुम्भं वस्त्रेण सुसूक्ष्मेणाति शोभितम् । हेम्ना वा रजतेनापि तथा ताम्रेण वा द्विज । लक्ष्मीनारायणं देवं कृत्वा तस्योपरि न्यसेत् ॥ २६ ॥

水壺（クンバ）を、きわめて細やかで美しく飾られた布で覆い—それが金であれ銀であれ、また銅であれ、二度生まれの者よ—その上にラクシュミー・ナーラーヤナ尊を造り（安置し）、据えるべし。

Verse 27

पञ्चामृतेन संस्नाप्याभ्यर्च्यगन्धादिभिः क्रमात् । भक्ष्मैर्भोज्यादिनैवेद्यैर्भक्तितः संयतेन्द्रियः ॥ २७ ॥

五甘露（パンチャームリタ）で沐浴させ、次いで香などをもって順次に礼拝し、信愛（バクティ）を抱き諸根を制して、食物などの供物（ナイヴェーディヤ）を捧げるべし。

Verse 28

जागरं च तथा कुर्यार्त्सम्यक्छ्ररद्धासमन्वितः । परेऽह्नि प्रातर्विधिवत्पूर्ववद्विष्णुमर्चयेत् ॥ २८ ॥

同様に、正しい信（シュラッダー）を伴って徹夜の覚醒（ジャーガラ）を行い、翌日の朝には、定められた作法により、先と同じくヴィシュヌを礼拝すべし。

Verse 29

आचार्याय प्रदातव्या प्रतिमा दक्षिणान्विता । ब्राह्मणान्भोजयेच्छक्त्या विभवे सत्यवारितम् ॥ २९ ॥

師（アーチャーリヤ）には、ダクシナーを添えてプラティマー（聖像）を施すべし。また力の及ぶ限りブラーフマナたちに食を供し—虚飾なく、己の資力について真実に節度を守って行うべし。

Verse 30

तिलदानं प्रकुर्वीत यथाशक्त्या समाहितः । कुर्यादग्नौ च विधिवतिलहोमं विचक्षणः ॥ ३० ॥

心を静め、力に応じて胡麻の施しを行うべきである。また賢者は、定められた作法に従い、火中に胡麻の供物（ティラ・ホーマ）を正しく捧げるべきである。

Verse 31

एवं कृत्वा नरः सम्यक् लक्ष्मीनारायणव्रतम् । इह भुक्त्वा महाभोगान्पुत्रपौत्रसमन्वितः ॥ ३१ ॥

このようにしてラクシュミー＝ナーラーヤナの誓戒を正しく修めた者は、この世において大いなる繁栄を享受し、子や孫にも恵まれる。

Verse 32

सर्वपापविनिर्मुक्तः कुलायुतसमन्वितः । प्रयाति विष्णुभवनं योगिनामपि दुर्लभम् ॥ ३२ ॥

一切の罪より解き放たれ、数多の一族とともに、彼はヴィシュヌの御住処へ至る。それはヨーギーにとってさえ得難い到達である。