Adhyaya 56

Verse 1

/ छः “+(9) #ल्दिम #औ2४22 षट्पज्चाशत्तमो< ध्याय: नलका दमयन्तीसे वार्तालाप करना और लौटकर देवताओंको उसका संदेश सुनाना बृहदश्व उवाच सा नमस्कृत्य देवेभ्य: प्रहस्य नलमब्रवीत्‌ । प्रणयस्व यथाश्रद्धं राजन्‌ कि करवाणि ते

ブリハダシュヴァは語った。彼女は神々に礼拝してから微笑み、ナラに言った。「王よ、あなたの信と御心のままに、私を妻としてお受けください。申してください—私はあなたのために何をいたしましょうか。」

Verse 2

अहं चैव हि यच्चान्यन्ममास्ति वसु किंचन । तत्‌ सर्व तव विश्रब्धं कुरु प्रणयमी श्वर,“नरेश्वर! मैं तथा मेरा जो कुछ दूसरा धन है, वह सब आपका है। आप पूर्ण विश्वस्त होकर मेरे साथ विवाह कीजिये

ブリハダシュヴァは語った。「この身も、そして私に属するいかなる財も、すべて余すところなくあなたのものです。どうか安んじて疑いなく、私と愛と盟約の絆を結んでください、主よ、人の王よ。」

Verse 3

हंसानां वचन यत्‌ तु तन्मां दहति पार्थिव । त्वत्कृते हि मया वीर राजान: संनिपातिता:

ブリハダシュヴァは語った。「王よ、白鳥たちの言葉—私が聞いたその言葉—はいまなお胸の内で私を焼き尽くします。勇者よ、ただあなたを得んがために、私は諸王をここに集わせたのです。」

Verse 4

यदि त्वं भजमानां मां प्रत्याख्यास्यसि मानद । विषमग्निं जल॑ं रज्जुमास्थास्ये तव कारणात्‌

ブリハダシュヴァは言った。「おお高貴なる方よ。たとえ私があなたに篤く帰依していても、あなたが私を退けるなら、あなたのために私は毒、火、水、あるいは縄を頼みとして命を捨てよう。」

Verse 5

एवमुक्तस्तु वैदर्भ्या नलस्तां प्रत्युवाच ह | तिष्ठत्सु लोकपालेषु कथं मानुषमिच्छसि

ヴィダルバの王女にそう告げられると、ナラ王は答えた。「ダマヤンティよ。世界を護るローカパーラたちが自ら立って求婚しているというのに、どうしてただの人間を夫に選ぼうとするのだ？」

Verse 6

येषामहं लोककृतामीश्व॒राणां महात्मनाम्‌ | न पादरजसा तुल्यो मनस्ते तेषु वर्तताम्‌,“जिन लोकस्रष्टा महामना ईश्वरोंके चरणोंकी धूलके समान भी मैं नहीं हूँ, उन्हींकी ओर तुम्हें मन लगाना चाहिये

ブリハダシュヴァは言った。「世界を創り支える大いなる主たちの御足の塵にすら、私は及ばぬ。ゆえに、心を彼らに向けよ。」

Verse 7

विप्रियं ह्याचरन्‌ मर्त्यों देवानां मृत्युमृच्छति । त्राहि मामनवद्याड्ि वरयस्व सुरोत्तमान्‌

ブリハダシュヴァは言った。「神々の御心に背くふるまいをする凡人は、まことに神々の手によって死を迎える。咎なき姫よ、私を救い、神々のうち最上の者を選べ。」

Verse 8

“निर्दोष अंगोंवाली सुन्दरी! देवताओंके विरुद्ध चेष्टा करनेवाला मानव मृत्युको प्राप्त हो जाता है; अतः तुम मुझे बचाओ और उन श्रेष्ठ देवताओंका ही वरण करो ।।

ブリハダシュヴァは言った。「咎なき肢体を備えた麗人よ。神々に逆らう人の子は死に至る。ゆえに私を守り、あの最勝の神々のみを選べ。神々に到れば、汚れなき衣、神妙にして奇しき花鬘、そして最上の装身具を享受するであろう。」

Verse 9

य इमां पृथिवीं कृत्स्नां संक्षिप्य ग्रसते पुन: । हुताशमीशं देवानां का त॑ं न वरयेत्‌ पतिम्‌

この大地のすべてを己の内に引き寄せ、縮めて再び呑み尽くし得る者——諸神の主たる火神アグニを、夫として選ばぬ女がいようか。

Verse 10

यस्य दण्डभयात्‌ सर्वे भूतग्रामा: समागता: । धर्ममेवानुरुध्यन्ति का त॑ं न वरयेत्‌ पतिम्‌

その懲罰の杖を恐れて、この世に生を受けたあらゆる衆生はただダルマに従う。されば、閻魔（ヤマ）を夫に選ばぬ女がいようか。

Verse 11

धर्मात्मानं महात्मानं दैत्यदानवमर्दनम्‌ | महेन्द्र सर्वदेवानां का त॑ न वरयेत्‌ पतिम्‌,'दैत्यों और दानवोंका मर्दन करनेवाले धर्मात्मा महामना सर्वदेवेश्वर महेन्द्रका कौन नारी पतिरूपमें वरण न करेगी?

ダルマにかなう魂を持ち、心広く、ダイティヤとダーナヴァを打ち砕き、諸神を統べるマヘーンドラ（インドラ）を、夫として選ばぬ女がいようか。

Verse 12

क्रियतामविशड्केन मनसा यदि मन्यसे । वरुणं लोकपालानां सुहृद्वाक्यमिदं शृूणु,“यदि तुम ठीक समझती हो तो लोकपालोंमें प्रसिद्ध वरुणको नि:शंक होकर अपना पति बनाओ। यह एक हितैषी सुहृदका वचन है, इसे सुनो”

もしそれが正しいと思うなら、疑いなき心で、世の守護者ローカパーラの中でも名高いヴァルナを夫として受け入れよ。これは善意の友の忠告である、聞き入れるがよい。

Verse 13

नैषधेनैवमुक्ता सा दमयन्ती वचो<ब्रवीत्‌ । समाप्लुताभ्यां नेत्राभ्यां शोकजेनाथ वारिणा,तदनन्तर निषधराज नलके ऐसा कहनेपर दमयन्ती शोकाश्रुओंसे भरे हुए नेत्रोंद्वारा देखती हुई इस प्रकार बोली--

ニシャダの王（ナラ）にそのように告げられると、ダマヤンティーは答えた。悲しみから生まれた涙がその眼を満たし、涙越しに見つめながら、彼女は次の言葉を口にした——

Verse 14

देवेभ्यो5हें नमस्कृत्य सर्वेभ्य: पृथिवीपते । वृणे त्वामेव भर्तारें सत्यमेतद्‌ ब्रवीमि ते,'पृथ्वीपते! मैं सम्पूर्ण देवताओंको नमस्कार करके आपहीको अपना पति चुनती हूँ। यह मैंने आपसे सच्ची बात कही है”

すべての神々に礼拝してから、彼女は大地の主に告げた。「わたしはただあなたお一人を夫として選びます。これは真実—心からあなたに申し上げます。」

Verse 15

तामुवाच ततो राजा वेपमानां कृताञ्जलिम्‌ | दौत्येनागत्य कल्याणि तथा भद्रे विधीयताम्‌

そのとき王は、合掌して震える彼女に言った。「吉祥なる姫よ、私は今、使者としてここに来ている。ゆえに、やさしき人よ、いま為すべきことは、私の務めにふさわしい形で行われねばならぬ。」

Verse 16

कथं हाहं प्रतिश्रुत्य देवतानां विशेषतः । परार्थे यत्नमारभ्य कथं स्वार्थमिहोत्सहे

ブリハダシュヴァは言った。「どうして私が—神々の御前で厳かに誓い、とりわけ他者のために努力を始めたこの身が—今ここで、自らの利を求めようなどと思えようか。」

Verse 17

एष धर्मो यदि स्वार्थो ममापि भविता ततः । एवं स्वार्थ करिष्यामि तथा भद्रे विधीयताम्‌

ブリハダシュヴァは言った。「もしこの道がまことにダルマであり、その上で私の正当な利も成就しうるのなら、私はそのダルマに則って自らの願いを遂げよう。ゆえに、やさしき人よ、そのように取り計らえ—ダルマを離れずに私が目的を果たせるよう尽くしてくれ。」

Verse 18

ततो बाष्पाकुलां वाचं दमयन्ती शुचिस्मिता । प्रत्याहरन्ती शनकैर्नलं राजानमब्रवीत्‌

すると清らかな微笑をたたえたダマヤンティーは、涙に声を詰まらせながら、ゆっくりとナーラ王に告げた。「人の王よ、私は咎なき策を見いだしました、陛下—それならば、あなたにいささかの罪も及びません。」

Verse 19

उपायो<यं मया दृष्टो निरपायो नरेश्वर । येन दोषो न भविता तव राजन्‌ कथंचन

ブリハダシュヴァは言った。「おお人々の主よ、我は一つの策を見いだした——危難なき策である。これによって、王よ、いかなる形においても汝に非難も道義の咎も及ぶことはない。」

Verse 20

त्वं चैव हि नरश्रेष्ठ देवाश्रैन्द्रपुरोगमा: । आयान्तु सहिता: सर्वे मम यत्र स्वयंवर:,“नरश्रेष्ठी] आप और इन्द्र आदि सब देवता एक ही साथ उस रंगमण्डपमें पधारें, जहाँ मेरा स्वयंवर होनेवाला है

「人のうち最勝なる者よ、汝もまた、インドラを先頭とする諸天とともに、我がスヴァヤンヴァラ（自選婚）の行われる場へ一斉に来たれ。全き会衆が一つにまとまりて到来せよ。そこにて我は、最上の存在たちの御前で夫を選ぶのだから。」

Verse 21

ततो<5हं लोकपालानां संनिधौ त्वां नरेश्वर । वरयिष्ये नरव्यात्र नैवं दोषो भविष्यति,“नरेश्वर! नरव्याप्र! तदनन्तर मैं उन लोकपालोंके समीप ही आपका वरण कर लूँगी। ऐसा करनेसे (आपको कोई) दोष नहीं लगेगा”

「そしてそののち、人々の主よ、人中の虎よ、我はローカパーラ（世界の守護者）たちの御前にて汝を選ばん。かく公然たる神々の集いにおいてなされるなら、汝に咎は及ばぬ。」

Verse 22

एवमुक्तस्तु वैदर्भ्या नलो राजा विशाम्पते । आजमगाम पुनस्तत्र यत्र देवा: समागता:,युधिष्ठिर! विदर्भराजकुमारीके ऐसा कहनेपर राजा नल पुनः वहीं लौट आये, जहाँ देवताओंसे उनकी भेंट हुई थी

かくしてヴィダルバの姫に言われるや、ナラ王は——民の主よ——再び、神々の集いしその場所へと戻った。ユディシュティラよ。

Verse 23

तमपश्यंस्तथा5<5यान्तं लोकपाला महेश्वरा: । दृष्टवा चैनं ततो<पृच्छन्‌ वृत्तान्तं सर्वमेव तम्‌,महान्‌ शक्तिशाली लोकपालोंने इस प्रकार राजा नलको लौटते देखा और उन्हें देखकर उनसे सारा वृत्तान्त पूछा--

そのように帰り来たる彼を、力ある世界の守護者たち（ローカパーラ）は見とめた。彼を目にすると、彼らは起こったことの一切を余すところなく問いただした。

Verse 24

कच्चिद्‌ दृष्टा त्वया राजन्‌ दमयन्ती शुचिस्मिता । किमब्रवीच्च न: सर्वान्‌ वद भूमिप तेडनघ

ブリハダシュヴァは言った。「王よ、清らかでやさしい微笑みをたたえるダマヤンティーを見たか。彼女は我ら皆に何と言ったのだ。告げよ、汚れなき大地の主よ。」

Verse 25

नल उवाच भवद्धिरहमादिष्टो दमयन्त्या निवेशनम्‌ | प्रविष्ट: सुमहाकक्ष॑ दण्डिभि: स्थविरैर्वृतम्‌

ナラは言った。「神々よ、あなたがたの命により、私はダマヤンティーの御殿へ赴いた。中へ入ると、広大な前庭がひらけ、杖を携えた年老いた衛士たちが取り囲んで厳しく見張っていた。」

Verse 26

प्रविशन्तं च मां तत्र न कश्निद्‌ दृष्टवान्‌ नर: । ऋते तां पार्थिवसुतां भवतामेव तेजसा,आपलोगोंके प्रभावसे उसमें प्रवेश करते समय मुझे वहाँ उस राजकन्या दमयन्तीके सिवा दूसरे किसी मनुष्यने नहीं देखा

ナラは言った。「そこへ入ったとき、誰ひとりとして私を見なかった――ただ王の娘であるあの姫君だけを除いて。これはひとえに、あなたがた神々の力と光輝によって起こったことだ。」

Verse 27

सख्यश्चास्या मया दृष्टास्ताभिश्नाप्युपलक्षित: । विस्मिताश्चा भवन्‌ सर्वा दृष्टवा मां विबुधेश्वरा:

ナラは言った。「姫の侍女たちも目にし、彼女らもまた私を見とめた。神々の主よ、私を見たとき、皆ことごとく驚嘆に打たれた。」

Verse 28

वर्ण्यमानेषु च मया भवत्सु रुचिरानना | मामेव गतसंकल्पा वृणीते सा सुरोत्तमा:

ナラは言った。「神々のうち最もすぐれた方々よ、私があなたがたの徳と栄光を語っている最中、麗しき顔のダマヤンティーはただ私ひとりに心を定め、私を選んだのだ。」

Verse 29

अब्रवीच्चैव मां बाला आयान्तु सहिता: सुरा: । त्वया सह नरव्याप्र मम यत्र स्वयंवर:,उस बालाने मुझसे यह भी कहा कि “नरव्याप्र! सब देवता आपके साथ उस स्थानपर पधारें, जहाँ मेरा स्वयंवर होनेवाला है

ナラは言った。「その乙女はまた私にこう告げた。『おお、人中の虎よ。わたしのスヴァヤンヴァラ（自選婚）の行われる場所へ、神々があなたと共に揃ってお越しくださいますように』」

Verse 30

तेषामहं संनिधौ त्वां वरयिष्यामि नैषध । एवं तव महाबाहो दोषो न भवितेति ह,“निषधराज! मैं उन देवताओंके समीप ही आपका वरण कर लूँगी। महाबाहो! ऐसा होनेपर आपको दोष नहीं लगेगा”

ナラは言った。「おお、ニシャダの王よ。神々が居並ぶその場で、わたしはあなたを選びます。ゆえに、強き腕の御方よ、あなたに咎は及びません。」

Verse 31

एतावदेव विबुधा यथावृत्तमुपाह्तम्‌ मयाइशेषे प्रमाणं तु भवन्तस्त्रिदशेश्वरा:

ナラは言った。「賢き神々よ、これが事の次第、まさしく起こったとおりの全てであり、私は余すところなく申し上げた。三十三天の主たちよ、この一件において決定の権威はまさにあなたがた自身、すなわち証人であられる。」

Verse 55

इस प्रकार श्रीमह्याभारत वनपर्वके अन्तर्गत नलोपाख्यानपर्वमें नलके देवदूत बनकर दमयन्तीके पास जानेसे सम्बन्ध रखनेवाला पचपनवाँ अध्याय पूरा हुआ

かくして『シュリー・マハーバーラタ』林住篇（ヴァナ・パルヴァ）所収「ナロー物語（ナローパークヒヤーナ）」において、ナラが神々の使者となってダマヤンティーのもとへ赴いたことを述べる第五十五章は終わる。

Verse 56

इति श्रीमहा भारते वनपर्वणि नलोपाख्यानपर्वणि नलकर्त्‌कदेवदौत्ये षट्पञज्चाशत्तमो<ध्याय:

イティ—『シュリー・マハーバーラタ』林住篇（ヴァナ・パルヴァ）「ナロー物語（ナローパークヒヤーナ）」における、ナラの神使としての使節（デーヴァ・ドゥーティヤ）を扱う第五十六章、ここに終わる。