Adhyaya 48

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साह्स्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे सप्तचत्वारिंशोध्यायः सूत उवाच शाकद्वीपस्य विस्ताराद् द्विगुणेन व्यवस्थितः / क्षीरार्णवं समाश्रित्य द्वीपः पुष्करसंवृतः

かくして『聖クールマ・プラーナ』六千頌のサンヒター、前分において—スータは語った。プシュカラ・ドヴィーパはシャーカ・ドヴィーパの二倍の広がりに配され、乳海に依って住し、蓮華のごときプシュカラの領域により周囲を囲まれている。

Verse 2

एक एवात्र विप्रेन्द्राः पर्वतो मानसोत्तरः / योजनानां सहस्त्राणि सार्धं पञ्चाशदुच्छ्रितः / तावदेव च विस्तीर्णः सर्वतः परिमण्डलः

おお、最勝のバラモンたちよ。ここには「マナソッタラ」と名づけられた山がただ一つある。高さは一〇五〇ヨージャナ、幅も同じで、四方にわたり完全な円環を成している。

Verse 3

स एव द्वीपः पश्चार्धे मानसोत्तरसंज्ञितः / एक एव महासानुः संनिवेशाद् द्विधा कृतः

その同じ大陸は西半において「マーナソッタラ」と呼ばれる。大いなる稜線は本来一つであるが、その配置ゆえに二つに分かれると説かれる。

Verse 4

तस्मिन् द्वीपे स्मृतौ द्वौ तु पुण्यौ जनपदौ शुभौ / अपरौ मानसस्याथ पर्वतस्यानुमण्डलौ / महावीतं स्मृतं वर्षं धातकीखण्डमेव च

そのドヴィーパには、吉祥にして功徳ある二つの国土が伝えられる。一つは「マーナスヤ」、もう一つは山を取り巻く環状の地である。そこではヴァルシャは「マハーヴィータ」と呼ばれ、また「ダータキー・カンダ」とも称される。

Verse 5

स्वादूदकेनोदधिना पुष्करः परिवारितः / तस्मिन् द्वीपे महावृक्षो न्यग्रोधो ऽमरपूजितः

甘き水の大海に囲まれてプシュカラは在る。その島には、天の不死なる神々（デーヴァ）さえも礼拝する、偉大なるニャグローダ（バンヤン）の樹がそびえ立つ。

Verse 6

तस्मिन् निवसति ब्रह्मा विश्वात्मा विश्वभावनः / तत्रैव मुनिशार्दूलाः शिवनारायणालयः

まさにその地に、宇宙のアートマンにして諸世界を生み養うブラフマーが住まう。そこにこそ、虎のごとき牟尼たちよ、シヴァとナーラーヤナの住処がある。

Verse 7

वसत्यत्र महादेवो हरोर्ऽद्धहरिरव्ययः / संपूज्यमानो ब्रह्माद्यैः कुमाराद्यैश्च योगिभिः / गन्धर्वैः किन्नरैर्यक्षैरीश्वरः कृष्णपिङ्गलः

ここに大自在天マハーデーヴァが住まう—不滅の主、半ばはハラ（シヴァ）にして半ばはハリ（ヴィシュヌ）。ブラフマーら諸神、サナトクマーラら瑜伽に住する聖仙、またガンダルヴァ・キンナラ・ヤクシャらにより恭しく供養される、黒みと黄褐の光を帯びたイーシュヴァラである。

Verse 8

स्वस्थास्तत्र प्रजाः सर्वा ब्रह्मणा सदृशत्विषः / निरामया विशोकाश्च रागद्वेषविवर्जिताः

そこでは、すべての民が健やかにして円満に安住し、ブラフマーのごとく輝く。病なく憂いなく、愛着と嫌悪を離れている。

Verse 9

सत्यानृते न तत्रास्तां नोत्तमाधममध्यमाः / न वर्णाश्रमधर्माश्च न नद्यो न च पर्वताः

そこでは真も偽も成り立たず、上・下・中の差別もない。そこにはまた、ヴァルナとアーシュラマの法もなく、川も山もない。

Verse 10

परेण पुष्करस्याथ स्थितो महान् / स्वादूदकसमुद्रस्तु समन्ताद् द्विजसत्तमाः

プシュカラの西には、甘き水の大海があり、その地を四方より取り巻いている。おお、最勝の二度生まれよ。

Verse 11

परेण तस्य महती दृश्यते लोकसंस्थितिः / काञ्चनी द्विगुणा भूमिः सर्वा चैव शिलोपमा

その彼方には、広大なる諸世界の配列が見える。そこには黄金の大地があり、広さは二倍に及び、全てが堅き岩のごとし。

Verse 12

तस्याः परेण शैलस्तु मर्यादात्मात्ममण्डलः / प्रकाशश्चाप्रकाशश्च लोकालोकः स उच्यते

その地の彼方には一つの山がそびえる。その本性は境界となり、アートマン（自己）の輪域を取り巻く。光明にしてまた非光明、ゆえにローカーローカ（Lokāloka）と呼ばれ、世界と非世界、光と闇とを分かつ。

Verse 13

योजनानां सहस्त्राणि दश तस्योच्छ्रयः स्मृतः / तावानेव च विस्तारो लोकालोको महागिरिः

大いなる山ローカーローカは、高さ一万ヨージャナと伝えられ、その広がりもまたまったく同じである。

Verse 14

समावृत्य तु तं शैलं सर्वतो वै तमः स्थितम् / तमश्चाण्डकटाहेन समन्तात् परिवेष्टितम्

しかしその山が覆われると、闇が四方に満ちた。その闇は巨大な釜のごとく、周囲から完全に取り巻いた。

Verse 15

एतै सप्त महालोकाः पातालाः सप्तकीर्तिताः / ब्रह्माण्डस्यैष विस्तारः संक्षेपेण मयोदितः

かくして、七つの大世界と七つの下界（パーターラ）が説き明かされた。これが、わたしの述べたとおり、梵卵（ブラフマーンダ）—宇宙の卵—の広がりと構造の要約である。

Verse 16

अण्डानामीदृशानां तु कोट्यो ज्ञेयाः सहस्त्रशः / सर्वगत्वात् प्रधानस्य कारणस्याव्ययात्मनः

このような梵卵（ブラフマーンダ）は、幾百万、いや幾千幾千と無数にあると知れ。万遍に遍満し、その本性が不滅なる根本因「プラダーナ」があるがゆえである。

Verse 17

अण्डेष्वेतेषु सर्वेषु भुवनानि चतुर्दश / तत्र तत्र चतुर्वक्त्रा रुद्रा नारायणादयः

これらすべての梵卵の内には、十四の世界（ブヴァナ）がある。しかも各々に、四面の梵天、ルドラ、ナーラーヤナをはじめとする諸神の威力が宿る。

Verse 18

दशोत्तरमथैकैकमण्डावरणसप्तकम् / समन्तात् संस्थितं विप्रा यत्र यान्ति मनीषिणः

さらに、婆羅門たちよ、七重の同心の囲い（マンダラ・アーヴァラナ）が一組となり、それが十七組、四方八方にめぐらされている。賢者は観想と聖なる巡礼により、そこへと進む。

Verse 19

अनन्तमेकमव्यक्तनादिनिधनं महत् / अतीत्य वर्तते सर्वं जगत् प्रकृतिरक्षरम्

この不壊のプラクリティは、無限にして一、未顕現にして大、始まりなく終わりなし。万有を超えつつ、しかも全世界に遍満する。宇宙はそれを越えても、またそれを通しても、住立する。

Verse 20

अनन्तत्वमनन्तस्य यतः संख्या न विद्यते / तदव्यक्तमिति ज्ञेयं तद् ब्रह्म परमं पदम्

無限なるものは無窮の性をもち、数も量りも及ばない。ゆえにそれを不顕（アヴィヤクタ）と知れ。それこそがブラフマン、至上の住処である。

Verse 21

अनन्त एष सर्वत्र सर्वस्थानेषु पठ्यते / तस्य पूर्वं मयाप्युक्तं यत्तन्माहात्म्यमव्ययम्

このアナンタの教え／讃歌は、あらゆる所、すべての場所で誦される。その不滅の偉徳（マーハートミャ）も、わたしは以前すでに説き明かした。

Verse 22

गतः स एष सर्वत्र सर्वस्थानेषु वर्तते / भूमौ रसातले चैव आकाशे पवने ऽनले / अर्णवेषु च सर्वेषु दिवि चैव न सशयः

遍在の理として広がり出でて、彼はまことにあらゆる所に住す—地上にもラサータラ（下界）にも、虚空にも、風にも火にも、すべての大海にも、そして天にも—これに疑いはない。

Verse 23

तथा तमसि सत्त्वे च एष एव महाद्युतिः / अनेकधा विभक्ताङ्गः क्रीडते पुरुषोत्तमः

またタマスの中にもサットヴァの中にも、この大いなる光輝をもつ唯一者が現れる。御身の肢体をさまざまに分かち、プルショーत्तマ（至上の人）はリーラーとして戯れ、宇宙をその遊戯として顕す。

Verse 24

महेश्वरः परो ऽव्यक्तादण्डमव्यक्तसंभवम् / अण्डाद् ब्रह्मा समुत्पन्नस्तेन सृष्टमिदं जगत्

マヘーシュヴァラ、至上の主は、不顕（アヴィヤクタ）を超えて、不顕より生じた宇宙卵を顕現させた。その卵よりブラフマーが生まれ、彼によってこの全宇宙が創造された。