Adhyaya 35

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवचरिते चतुस्त्रिंशत्तमो ऽध्यायः // ३४// सगर उवाच मुने परमतत्त्वज्ञध्यानज्ञानार्थकोविद / भगवद्भक्तिसंलीनमानसानुग्रहः कुतः

サガラは言った：至高の真理を知る賢者よ、瞑想と知識の意味に精通した方よ、主に帰依し没頭した心への恩寵はどこから来るのでしょうか？

Verse 2

त्वयापि हि महाभाग यतः शंससि सत्कथाः / श्रुत्वा मृगमुखात्सर्वं भार्गवस्य विचेष्टितम्

幸いなる御方よ、あなたもまた聖なる物語を語る。なぜなら、ミृガムカの口より、バーर्गヴァの一切の行いと事跡を聞き知ったからである。

Verse 3

भूतं भवद्भविष्यं च नारायणकथान्वितम् / पुनः प्रपच्छ किं नाथ तन्मे वद सविस्तरम्

過去・現在・未来、那羅延（ナーラーヤナ）の物語に結ばれたことについて、主よ、私は重ねて問う。どうか詳しく語ってください。

Verse 4

वसिष्ठ उवाच शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि मृगस्य चरितं महत् / यथा पृष्टं तया सो ऽस्यै वर्णयामास तत्त्ववित्

ヴァシシュタは言った。「王よ、聞きなさい。私はその鹿の偉大な物語を語ろう。彼女が問うたとおりに、真理を知る者が彼女へ説き明かしたのだ。」

Verse 5

श्रुत्वा तु चरितं तस्य भार्गवस्य महात्मनः / भूयः प्रपच्छ तं कान्तं ज्ञानतत्त्वार्थमादरात्

その大いなるバーर्गヴァの物語を聞き終えると、彼女は敬意をもって、愛しき人に「知の真理（ジュニャーナ・タットヴァ）」の意義を再び尋ねた。

Verse 6

मृग्युवाच साधुसाधु महाभाग कृतार्थस्त्वं न संशयः / यदस्य दर्शनात्ते ऽद्य जातं ज्ञानमतीद्रियम्

牝鹿は言った。「善い、善い！幸いなる御方よ、あなたは疑いなく成就した。あの御方を拝したことにより、今日あなたに感官を超えた智慧が生じたのだ。」

Verse 7

अथातश्चात्मनः सर्वं ममापि वद कारणम् / कर्मणा येन संप्राप्तावावां तिर्यग्जनिं प्रभो

主よ、いま我がことも汝がことも、すべての因をお語りください。いかなる業により、我ら二人はティリヤク（畜生）の生を得たのですか。

Verse 8

इति वाक्यं समाकर्ण्य प्रियायाः स मृगः स्वयम् / वर्णयामास चरितं मृग्यश्चैवात्मनस्तदा

愛しき者の言葉を聞くや、その鹿は自ら、ただちに己と雌鹿の来歴を語り始めた。

Verse 9

मृग उवाच शृणु प्रिये महाभागे यथाऽवां मृगतां गतौ / संसारे ऽस्मिन्नमहाभागे भावो ऽस्य भवकारणम्

鹿は言った。「幸い多き愛しき者よ、聞け。我ら二人がいかにして鹿となったかを。この輪廻においては、幸いなる者よ、バーヴァ（心のありよう）こそが生の因となる。」

Verse 10

जीवस्य सदसभ्द्यां हि कर्मभ्यामागतः स्मृतिम् / पुरा द्रविडदेशे तु नानाऋद्धिसमाकुले

生きとし生けるものの記憶（スムリティ）は、善と不善の二種の業によって起こる。昔、さまざまな繁栄に満ちたドラヴィダの国で（我が記憶はよみがえった）。

Verse 11

ब्राह्मणानां कुले वाहं जातः कौशिकगोत्रिणाम् / पिता मे शिवदत्तो ऽभून्नाम्ना शास्त्रविशारदः

我はカウシカ・ゴートラのバラモンの家に生まれた。父の名はシヴァダッタ、シャーストラに通暁する者であった。

Verse 12

तस्य पुत्रा वयं जाताश्चत्वारो द्विजसत्तमाः / ज्येष्ठो रामो ऽनुजस्तस्य धमस्तस्यानु जः पृथुः

我らはその御方の四人の子として生まれた、最上の二度生まれ（ドヴィジャ）である。長子はラーマ、次弟はダーマ、そしてダーマの弟がプṛトゥであった。

Verse 13

चतुर्थो ऽहं प्रिये जातो सूरिरित्यभिविश्रुतः / उपनीय क्रमात्सर्वाञ्छिवदत्तो महायशाः

第四の私は、愛しき者よ、「スーリ」として世に知られて生まれた。大いなる名声のシヴァダッタが、順に我ら皆のウパナヤナ（入門の聖儀）を執り行った。

Verse 14

वेदानध्यापयामास सांगांश्च सरहस्यकान् / चत्वारो ऽपि वयं तत्र वेदाध्ययनतत्पराः

彼はヴェーダを、諸アṅガ（補助学）と秘義をも含めて教えた。そこで我ら四人は、ひたすらヴェーダの学修に励んだ。

Verse 15

गुरुशुश्रूषणे युक्ता जाता ज्ञानपरायणाः / गत्वारण्यं फलान्यंबुसमित्कुशमृदो ऽन्वहम्

師への奉仕に励み、我らは智に帰依する者となった。日々森へ赴き、果実と水、サミットの薪、クシャ草、そして土を運んだ。

Verse 16

आनीय पित्रे दत्त्वाथ कुर्मो ऽध्ययनमेव हि / एकदा तु वयं सर्वे संप्राप्ता पर्वते वने

それらを運んで父に捧げたのち、我らはただ学修に励んだ。ある時、我ら一同は山の森へと至った。

Verse 17

औद्भिदं नाम लोलक्षि कृतमालातटे स्थितम् / सर्वे स्नात्वा महानद्यामुषसि प्रीतमानसाः

おおロラークシよ、クリタマーラー河の岸に「アウドビダ」と名づく聖地がある。暁に皆はその大河で沐浴し、心は歓喜に満たされた。

Verse 18

दत्तार्घाः कृतजप्याश्च समारूढा नागोत्तमम् / शालस्तमालैः प्रियकैः पनसैः कोविदारकैः

アルギャを捧げ、ジャパを成し終えると、皆は最勝のナーガ、すなわち尊き象に乗った。周囲にはシャーラ、タマーラ、プリヤカ、パナサ、コーヴィダーラの樹々が茂っていた。

Verse 19

सरलार्जुनपूगैश्च खर्जूरैर्नारिकेलकैः / जंबूभिः सहकारैश्च कट्फलैर्बृहतीद्रुमैः

そこにはサララとアルジュナ、檳榔、ナツメヤシ、椰子の樹があり、さらにジャムブー、サハカーラ（マンゴー）、カトパラなどの大樹もあった。

Verse 20

अन्यैर्नानाविधैर्वृक्षैः परार्थप्रतिपादकैः / स्निग्धच्छायैः समाहृष्टनानापक्षिनिनादितैः

さらに、さまざまな樹々があり、人々に益をもたらしていた。しっとりと涼しい木陰が広がり、多くの鳥のさえずりが喜びに満ちて響いていた。

Verse 21

शार्दूल हरिभिर्भल्लैर्गण्डकैर्मृगनाभिभिः / गचैन्द्रैः शारभाद्यैश्च सेवितं कन्दरागतैः

その地は洞窟に住む獣たち—シャールドゥーラ（虎）、ハリ（獅子）、バッラ（熊）、ガンダカ（犀）、ムリガナービ（麝香鹿）、象王、そしてシャーラバなど—により満ちていた。

Verse 22

मल्लिकापाटलाकुन्दकर्णिकारकदंबकैः / सुगन्धिभिर्वृतं चान्यैर्वातोद्धूतपरगिभिः

その地は、マッリカー、パाटラー、クンダ、カルニカーラ、カダンバの芳香ある花々に囲まれ、さらに風に舞い上がる花粉を帯びた他の花々にも包まれていた。

Verse 23

नानामणिगणाकीर्णैर्नीलपीतसितारुणैः / शृङ्गैः समुल्लिखन्तं च व्योम कौतुकसं युतम्

青・黄・白・紅のさまざまな宝石で満ちたその角は、まるで虚空を掻き刻むかのようで、光景は不思議な趣に満ちていた。

Verse 24

अत्युच्चपातध्वनिभिर्निर्झरैः कन्दरोद्गतैः / गर्ज्जतमिव संसक्तं व्यालाद्यैर्मृगपक्षिभिः

洞窟から湧き出る滝が、はるかな高みから落ちる轟音でその地は鳴り響き、蛇をはじめ獣や鳥が群れて、まるで咆哮しているかのようであった。

Verse 25

तत्रातिकौतुकाहृष्टदृष्टयोभ्रातरो वयम् / नास्मार्ष्म चात्मनात्मानं वियुक्ताश्च परस्परम्

そこで我ら兄弟は、あまりの奇趣に目も心も歓びに満ち、我を忘れ、互いに離れ離れになってしまった。

Verse 26

एतस्मिन्नन्तरे चैका मृगी ह्यगात्पिपासिता / निर्झरापात शिरसि पातुकामा जलं प्रिये

その折、愛しき者よ、渇きに苦しむ一頭の雌鹿が、水を飲もうと滝の落ち口の上へとやって来た。

Verse 27

तस्याः पिबन्त्यास्तु जलं शार्दूलो ऽतिभयङ्करः / तत्र प्राप्तो यदृच्छातो जगृहे तां भयर्दिताम्

彼女が水を飲んでいると、きわめて恐ろしい虎が偶然そこへ来て、恐怖に打たれた彼女を捕らえた。

Verse 28

अहं तद्ग्रहणं पश्यन्भयेन प्रपलायितः / अत्युच्चवत्त्वात्पतितो मृतश्चैणीमनुस्मरन्

彼女が捕らえられるのを見て、私は恐れのあまり逃げ出した。だが高みから落ち、あの雌鹿を思いながら死んだ。

Verse 29

सा मृता त्वं मृगी जाता मृग स्त्वाहमनुस्मरन् / जातो भद्रे न जाने वै क्व गाता भ्रातरो ऽग्रजाः

彼女は死に、あなたは雌鹿として生まれ、私はあなたを思い続けて雄鹿として生まれた。ああ麗しき方よ、兄たちがどこへ行ったのか私は知らない。

Verse 30

एतन्मे स्मृतिमापन्नं चरितं तव चात्मतः / भूतं भविष्यं च तथा शृणु भद्रे वदाम्यहम्

あなたと私のこの物語が、いま記憶に甦った。麗しき方よ、過去と未来のことも同じく聞きなさい、私が語ろう。

Verse 31

यो ऽयं वा वृष्ठसंलग्नो व्याधो दूरस्थितो ऽभवत् / रामस्यास्य भयात्सो ऽपि भक्षितो हरिणा धुना

雨に濡れ、遠くに立っていたあの猟師も、このラーマへの恐れゆえに、今や鹿に食われてしまった。

Verse 32

प्राणांस्त्यक्त्वा विधानेन स्वर्गलोकं गमिष्यति / अवाभ्यां तु जलं पीतं मध्यमे पुष्करे त्विह

定められた作法により命を捨てれば、彼は天界へ赴く。ここ中なるプシュカラにて、われら二人は聖なる水を飲んだ。

Verse 33

संदृष्टो भार्गवश्चायं साक्षाद्विष्णुस्वरूपधृक् / तेनानेकभवोत्पन्नं पातकं नाशमागतम्

このバールガヴァは、まさにヴィシュヌの姿を帯びる者として見られた。彼のダルシャナにより、多生に生じた罪は滅した。

Verse 34

अगस्त्यदर्शनं लब्ध्वा श्रुत्वा स्तोत्रं गतिप्रदम् / गमिष्यावः शुभांल्लोकान्येषु गत्वा न शोचति

アガスティヤのダルシャナを得て、行き先を授ける讃歌を聞いたなら、われらは吉祥なる諸世界へ赴く。そこへ至れば嘆きはない。

Verse 35

इत्येवमुक्त्वा स मृगः प्रियायै प्रियदर्शनः / विरराम प्रसन्नात्मा पश्यन्राममना तुरः

かく語り終えて、その愛らしき鹿は愛しき者に告げた。心安らかに黙し、焦がれる思いでラーマを見つめた。

Verse 36

भर्गवः श्रुतवांश्चैव मृगोक्तं शिष्यसंयुतः / विस्मितो ऽभूच्च राजेन्द्र गन्तुं कृतमतिस्तथा

王よ、弟子を伴うバールガヴァは鹿の言葉を聞いて驚嘆し、そして同じく旅立つ決意を固めた。

Verse 37

अकृतव्रमसंयुक्तो ह्यगस्त्यस्याश्रमं प्रति / स्नात्वा नित्यक्रियां कृत्वा प्रतस्थे हर्षितो भृशम्

彼は清らかな誓戒と規律を身に備え、聖仙アガスティヤのアーシュラマへと向かった。沐浴し日々の儀礼を修め、深い歓喜のうちに旅立った。

Verse 38

रामेण गच्छता मार्गे दृष्टो व्याधो मृतस्तदा / सिंहस्य संप्रहारेम विस्मितेन महात्मना

道を進むラーマは、その時、獅子の一撃に倒れて死んだ狩人を見た。大いなる魂のラーマは驚嘆した。

Verse 39

अध्यर्द्धयोजनं गत्वा कनिष्ठं पुष्करं प्रति / स्नात्वा माध्याह्निकीं सन्ध्यां चका रातिमुदान्वितः

一ヨージャナ半ほど進んで小プシュカラに至った。そこで沐浴し、正午のサンディヤーを修して、喜びに満たされた。

Verse 40

हितं तदात्मनः प्रोक्तं मृगेण स विचारयन् / तावत्तत्पृष्ठसंलग्नं मृगयुग्ममुपागतम्

鹿が自らの益のために語った言葉を彼が思案していると、その時、背に寄り添うかのように一対の鹿が近づいて来た。

Verse 41

पुष्करे तु जलं पीत्वाभिषिच्यात्मतनुं जलैः / पश्यतो भार्गवस्यागादगस्त्याश्रमसंमुखम्

プシュカラで水を飲み、さらに水で自らの身を灌ぎ、アビシェーカのごとく清めた。バールガヴァが見守る中、彼はアガスティヤのアーシュラマへ向かった。

Verse 42

रामो ऽपि सन्ध्यां निर्वर्त्त्य कुंभजस्याश्रमं ययौ / विपद्गतं पुष्करं तु पश्यमानो महामनाः

ラーマもまたサンディヤーの儀を果たし、クンバジャ（アガスティヤ）の庵へ赴いた。大いなる心をもって、難に沈むプシュカラを見つめつつ進んだ。

Verse 43

विष्णोः पदानि नागानां कुण्डं सप्तर्षिसंस्थितम् / गत्वोपस्पृश्य शुच्यंभो जगामागस्त्यसंश्रयम्

彼はヴィシュヌの足跡と、七仙が鎮まるナーガの聖なる池へ赴いた。清らかな水で身を清め、アガスティヤの庇護へと向かった。

Verse 44

यच्च ब्रह्मसुता राजन्समायाता सरस्वती / त्रीन्संपूरयितुं कुण्डानग्निहोत्रस्य वै विधेः

そして王よ、梵天の娘サラスヴァティーもまたそこへ来て、アグニホートラの作法に従い三つのクンダを満たした。

Verse 45

तत्र तीरे शुभं पुण्यं नानामुनिनिषेवितम् / ददर्श महदाश्चर्यं भार्गवः कुंभजाश्रमम्

その岸辺には吉祥にして清浄、さまざまな聖仙が集う地があった。バールガヴァはクンバジャの庵という大いなる奇瑞を目にした。

Verse 46

मृगैः सिंहैः सहगतैः सेवितं शान्तमानसैः / कुटरैरर्जुनैर्निंबैः पारिभद्रधवेगुदैः

その庵は、心静かな鹿と獅子が共に寄り添い住み、クタラ、アルジュナ、ニーム、パーリバドラ、ダヴァ、グーダの樹々に囲まれていた。

Verse 47

खदिरासनखर्जूरैः संकुलं बदरीद्रुमैः / तत्र प्रविश्य वै रामो ह्यकृतव्रणसंयुतः

カディラ、アーサナ、ナツメヤシ、バダリーの木々が密生する森へ、傷なきラーマはそこに入っていった。

Verse 48

ददर्श मुनिमासीनं कुम्भजं शान्तमानसम् / स्तिमितोदसरः प्रख्यं ध्यायन्तं ब्रह्म शाश्वतम्

そこで彼は、壺生の聖者クンバジャが座に坐し、静かな心で、動かぬ池のごとく、永遠のブラフマンを観想しているのを見た。

Verse 49

कौश्यां वृष्यां मार्गकृत्तिं वसानं पल्लवोटजे / ननाम च महाराज स्वाभिधानं समुच्चरन्

若葉の庵にて、彼はカウシェーヤの衣と鹿皮をまとっていた。そこで大王よ、ラーマは自らの名を告げて礼拝した。

Verse 50

रामो ऽस्मि जामदग्न्यो ऽहं भवन्तं द्रष्टुमागतः / ताद्विद्धि प्रणिपातेन नमस्ते लोकभावन

私はラーマ、ジャマダグニの子。あなたにお目にかかるため参りました。この伏礼によってそれと知り給え――世を育む御方よ、敬礼いたします。

Verse 51

इत्युक्तवन्तं रामं तु उन्मील्य नयने शनैः / दृष्ट्वा स्वागतमुच्चार्य तस्मायासनमादिशत्

ラーマがそう告げると、聖者はゆるやかに眼を開き、彼を見て「ようこそ」と言い、座を勧めた。

Verse 52

मधुपर्कं समानीय शिष्येण मुनिपुङ्गवः / ददौ पप्रच्छ कुशलं तपसश्च कुलस्य च

弟子にマドゥパルカを持参させ、聖仙の長はそれを授け、ついで苦行と一族の安寧を問いかけた。

Verse 53

स पृष्टस्तेन वै रामो घटोद्भवमुवाच ह / भवत्संदर्शनादीश कुशलं मम सर्वतः

問われてラーマはガトードバヴァに言った。「主よ、あなたのダルシャナによって、私はあらゆる面で安泰です。」

Verse 54

किं त्वङ्कं संशयं जातं छिन्धि स्ववचनामृतैः / मृगश्चैको मया दृष्टो मध्यमे पुष्करे विभो

いかなる疑いがあなたに生じたのですか。あなたの言葉の甘露でそれを断ち切ってください。大いなる方よ、私は中のプシュカラで一頭の鹿を見ました。

Verse 55

तेनोक्तमखिलं वृत्तं मम भूतमनागतम् / तच्छूत्वा विस्मयाविष्टो भवच्छरणमागतः

彼は私の過去と未来のすべての経緯を語りました。それを聞いて驚嘆に包まれ、私はあなたの御許へ帰依して参りました。

Verse 56

पाहि मां कृपया नाथ साधयन्त महामनुम् / शिवेन दत्तं कवच मम साधयतो गुरो

主よ、憐れみにより私をお守りください――私は大真言のサーダナを修しています。師よ、シヴァより授けられたカヴァチャが、この修行において私を護らんことを。

Verse 57

कृष्मस्य समतीत तु साधिकं हि शरच्छतम् / न च सिद्धिमवाप्तो ऽहं तन्मे त्वं कृपया वद

kṛṣmaの季節が過ぎて百余の秋が巡ったのに、私はなおシッディ（成就）を得ていない。どうか慈悲をもってその理由を告げてください。

Verse 58

वसिष्ठ उवाच एवं प्रश्नं समाकर्ण्य रामस्य सुमहात्मनः / क्षणं ध्यात्वा महाराज मृगोक्तं ज्ञातवान् हृदा

ヴァシシュタは言った。大いなる魂のラーマの問いを聞くと、偉大なる王よ、彼はしばし黙想し、鹿の語ったことを心で悟った。

Verse 59

मृगं चापि समायातं मृग्या सह निजाश्रमे / श्रोतुं कृष्णामृतं स्तोत्रं सर्वं तत्कारण मुनिः / विचार्याश्वासयामास भार्गवः स्ववचोमृतैः

鹿もまた雌鹿とともに自らのアーシュラマに来て、「クリシュナ甘露」の讃歌を聴こうとした。聖仙はその因をすべて思惟し、バールガヴァは自らの言葉の甘露で彼を慰めた。