Adhyaya 3

Verse 1

श्रीशुक उवाच शर्यातिर्मानवो राजा ब्रह्मिष्ठ: सम्बभूव ह । यो वा अङ्गिरसां सत्रे द्वितीयमहरूचिवान् ॥ १ ॥

シュリー・シュカデーヴァ・ゴースヴァーミーは続けて語った。王よ、マヌのもう一人の子シャリヤーティは、ヴェーダの知識に完全に通じ、ブラフマンに堅く立つ統治者であった。彼はアンギラーの子孫が行うサットラ祭における第二日の務めを教示した。

Verse 2

सुकन्या नाम तस्यासीत् कन्या कमललोचना । तया सार्धं वनगतो ह्यगमच्च्यवनाश्रमम् ॥ २ ॥

シャリヤーティには、蓮華のような眼をもつ娘スカンヤーがいた。彼は彼女を伴って森へ赴き、チャヴァナ牟尼のアーシュラマを訪ねた。

Verse 3

सा सखीभि: परिवृता विचिन्वन्त्यङ्‌घ्रिपान् वने । वल्मीकरन्ध्रे दद‍ृशे खद्योते इव ज्योतिषी ॥ ३ ॥

スカンヤーは友だちに囲まれ、森でさまざまな果実を集めていた。そのとき、蟻塚の穴の中に、蛍のように輝く二つの光を見いだした。

Verse 4

ते दैवचोदिता बाला ज्योतिषी कण्टकेन वै । अविध्यन्मुग्धभावेन सुस्रावासृक् ततो बहि: ॥ ४ ॥

まるで天意に促されたかのように、その少女は無邪気さのまま棘でその二つの光を突き刺した。刺された途端、そこから血が外へ滲み出た。

Verse 5

शकृन्मूत्रनिरोधोऽभूत् सैनिकानां च तत्क्षणात् । राजर्षिस्तमुपालक्ष्य पुरुषान् विस्मितोऽब्रवीत् ॥ ५ ॥

すると、シャリヤーティの兵たちはその瞬間、大小便の排泄をことごとく妨げられた。これを見た王聖シャリヤーティは驚いて従者たちに語った。

Verse 6

अप्यभद्रं न युष्माभिर्भार्गवस्य विचेष्टितम् । व्यक्तं केनापि नस्तस्य कृतमाश्रमदूषणम् ॥ ६ ॥

お前たちの中に、ブリグの子チャヴァナ仙に対して不吉な振る舞いをした者がいるのか。明らかに、我らの誰かがこのアーシュラマを汚したのだ。

Verse 7

सुकन्या प्राह पितरं भीता किञ्चित् कृतं मया । द्वे ज्योतिषी अजानन्त्या निर्भिन्ने कण्टकेन वै ॥ ७ ॥

ひどく怯えたスカンヤーは父に言った。「わたしは過ちを犯しました。知らずに棘で、この二つの光るものを突き刺してしまいました。」

Verse 8

दुहितुस्तद् वच: श्रुत्वा शर्यातिर्जातसाध्वस: । मुनिं प्रसादयामास वल्मीकान्तर्हितं शनै: ॥ ८ ॥

娘の言葉を聞くと、シャリヤーティは大いに恐れた。彼は蟻塚（ヴァルミーカ）の中に隠れて座すチャヴァナ仙を、さまざまな方法で静かに宥めようとした。

Verse 9

तदभिप्रायमाज्ञाय प्रादाद् दुहितरं मुने: । कृच्छ्रान्मुक्तस्तमामन्‍त्र्य पुरं प्रायात् समाहित: ॥ ९ ॥

チャヴァナ仙の意図を悟ったシャリヤーティ王は、娘を聖者に清らかな施しとして捧げた。大いなる困難の末に危難を免れ、仙に許しを請うて、心を整え都へ帰った。

Verse 10

सुकन्या च्यवनं प्राप्य पतिं परमकोपनम् । प्रीणयामास चित्तज्ञा अप्रमत्तानुवृत्तिभि: ॥ १० ॥

スカンヤーは、ひどく怒りっぽいチャヴァナ牟尼を夫として得たが、その心を見抜き、気分に合わせて慎重に仕え、怠りなく奉仕して彼を満足させた。

Verse 11

कस्यचित् त्वथ कालस्य नासत्यावाश्रमागतौ । तौ पूजयित्वा प्रोवाच वयो मे दत्तमीश्वरौ ॥ ११ ॥

やがて時が過ぎ、ナサティヤと呼ばれるアシュヴィニー・クマーラ兄弟がチャヴァナ牟尼のアーシュラマに来た。牟尼は礼拝して言った。「力ある二柱よ、我に若さを授けよ。」

Verse 12

ग्रहं ग्रहीष्ये सोमस्य यज्ञे वामप्यसोमपो: । क्रियतां मे वयो रूपं प्रमदानां यदीप्सितम् ॥ १२ ॥

チャヴァナ牟尼は言った。「祭儀において汝らはソーマを飲む資格がないが、我は満たされた器のソーマを与えると約そう。ゆえに我に若さと美貌を整えよ。それは若き女たちの望むものだ。」

Verse 13

बाढमित्यूचतुर्विप्रमभिनन्द्य भिषक्तमौ । निमज्जतां भवानस्मिन् ह्रदे सिद्धविनिर्मिते ॥ १३ ॥

大医師アシュヴィニー・クマーラは喜んで牟尼の申し出を受け入れ、ブラーフマナに言った。「成就者が造ったこの湖に身を沈めよ。」

Verse 14

इत्युक्तो जरया ग्रस्तदेहो धमनिसन्तत: । ह्रदं प्रवेशितोऽश्विभ्यां वलीपलितविग्रह: ॥ १४ ॥

そう言うと、老いに蝕まれ、皮膚はたるみ、白髪と皺が増え、血管が浮き出たチャヴァナ牟尼をアシュヴィニー・クマーラが支え、三者はその湖へ入っていった。

Verse 15

पुरुषास्त्रय उत्तस्थुरपीव्या वनिताप्रिया: । पद्मस्रज: कुण्डलिनस्तुल्यरूपा: सुवासस: ॥ १५ ॥

そののち、湖から三人の男が現れた。いずれも姿かたちがきわめて麗しく、良き衣をまとい、耳飾りと蓮華の花鬘で飾られていた。三人は同じほどの美しさであった。

Verse 16

तान् निरीक्ष्य वरारोहा सरूपान् सूर्यवर्चस: । अजानती पतिं साध्वी अश्विनौ शरणं ययौ ॥ १६ ॥

同じ姿で太陽のように輝く彼らを見て、貞淑で美しいスカンヤーは、夫を二人のアシュヴィニー・クマーラと見分けられなかった。誰が真の夫か分からず、彼女はアシュヴィニー・クマーラに庇護を求めた。

Verse 17

दर्शयित्वा पतिं तस्यै पातिव्रत्येन तोषितौ । ऋषिमामन्‍त्र्य ययतुर्विमानेन त्रिविष्टपम् ॥ १७ ॥

スカンヤーの貞節に満足したアシュヴィニー・クマーラは、彼女に夫チャヴァナ仙を示した。ついで仙人の許しを得て、彼らはヴィマーナに乗り、トリヴィシュタパ（天界）へ帰って行った。

Verse 18

यक्ष्यमाणोऽथ शर्यातिश्‍च्यवनस्याश्रमं गत: । ददर्श दुहितु: पार्श्वे पुरुषं सूर्यवर्चसम् ॥ १८ ॥

その後、祭祀を行おうとするシャリヤーティ王はチャヴァナ仙の庵へ赴いた。そこで王は、娘の傍らに太陽のように輝く、きわめて美しい若者を見た。

Verse 19

राजा दुहितरं प्राह कृतपादाभिवन्दनाम् । आशिषश्चाप्रयुञ्जानो नातिप्रीतिमना इव ॥ १९ ॥

娘が足下に礼拝すると、王は彼女に語りかけた。しかし祝福の言葉は与えず、どこか不満げな面持ちで次のように言った。

Verse 20

चिकीर्षितं ते किमिदं पतिस्त्वया प्रलम्भितो लोकनमस्कृतो मुनि: । यत् त्वं जराग्रस्तमसत्यसम्मतं विहाय जारं भजसेऽमुमध्वगम् ॥ २० ॥

不貞の女よ、何をしようというのか。万人に礼拝される尊き夫である牟尼を、お前は欺いた。老いと病ゆえに魅力がないと見て彼を捨て、道端の乞食のように見えるこの若者を夫として受け入れているのだ。

Verse 21

कथं मतिस्तेऽवगतान्यथा सतां कुलप्रसूते कुलदूषणं त्विदम् । बिभर्षि जारं यदपत्रपा कुलं पितुश्च भर्तुश्च नयस्यधस्तम: ॥ २१ ॥

名門に生まれた娘よ、善き人々の道を知りながら、どうして心がこのように堕ちたのか。恥もなく情夫を養っているではないか。これによって、お前は父の家系も夫の家系も地獄の闇へと落とすだろう。

Verse 22

एवं ब्रुवाणं पितरं स्मयमाना शुचिस्मिता । उवाच तात जामाता तवैष भृगुनन्दन: ॥ २२ ॥

父の叱責を聞いても、貞節を誇るスカンヤーは清らかに微笑み、こう言った。「お父さま、この方こそあなたの婿です。ブリグの家に生まれた大聖者チャヴァナなのです。」

Verse 23

शशंस पित्रे तत् सर्वं वयोरूपाभिलम्भनम् । विस्मित: परमप्रीतस्तनयां परिषस्वजे ॥ २३ ॥

スカンヤーは、夫がいかにして若さと美しい身体を得たかを父にすべて語った。王はそれを聞いて大いに驚き、深い喜びのうちに愛娘を抱きしめた。

Verse 24

सोमेन याजयन् वीरं ग्रहं सोमस्य चाग्रहीत् । असोमपोरप्यश्विनोश्‍च्यवन: स्वेन तेजसा ॥ २४ ॥

チャヴァナ牟尼は自らの威力によって、勇王シャリヤーティにソーマ祭を成就させ、ソーマの分け前を受けさせた。しかも本来ソーマを飲む資格のないアシュヴィニー・クマーラたちにさえ、ソーマ・ラサで満たされた器を捧げた。

Verse 25

हन्तुं तमाददे वज्रं सद्योमन्युरमर्षित: । सवज्रं स्तम्भयामास भुजमिन्द्रस्य भार्गव: ॥ २५ ॥

怒りに乱れたインドラは、チャヴァナ仙を討たんとしてただちに金剛杵を取った。だがバールガヴァのチャヴァナはヨーガの力で、金剛杵を握るインドラの腕を麻痺させた。

Verse 26

अन्वजानंस्तत: सर्वे ग्रहं सोमस्य चाश्विनो: । भिषजाविति यत् पूर्वं सोमाहुत्या बहिष्कृतौ ॥ २६ ॥

その後、すべての神々は、医師にすぎぬとして以前はソーマ供養から除かれていたアシュヴィニー・クマーラ双神にも、今後ソーマを飲むことを認めた。

Verse 27

उत्तानबर्हिरानर्तो भूरिषेण इति त्रय: । शर्यातेरभवन् पुत्रा आनर्ताद् रेवतोऽभवत् ॥ २७ ॥

シャリヤーティ王には、ウッターナバルヒ、アーナルタ、ブーリシェーナという三人の पुत्रが生まれた。アーナルタからはレヴァタという पुत्रが出た。

Verse 28

सोऽन्त:समुद्रे नगरीं विनिर्माय कुशस्थलीम् । आस्थितोऽभुङ्क्त विषयानानर्तादीनरिन्दम । तस्य पुत्रशतं जज्ञे ककुद्मिज्येष्ठमुत्तमम् ॥ २८ ॥

敵を屈するマハーラージャ・パリークシトよ。レヴァタは海の深みにクシャスタリーという都を築き、そこに住してアーナルタなどの地を治めた。彼には優れた息子が百人あり、長子はカクドミーであった。

Verse 29

ककुद्मी रेवतीं कन्यां स्वामादाय विभुं गत: । पुत्र्यावरं परिप्रष्टुं ब्रह्मलोकमपावृतम् ॥ २९ ॥

カクドミーは自らの娘レヴァティーを伴い、三グナを超えたブラフマローカにおいて主ブラフマーのもとへ赴き、彼女にふさわしい夫となる者を尋ねた。

Verse 30

आवर्तमाने गान्धर्वे स्थितोऽलब्धक्षण: क्षणम् । तदन्त आद्यमानम्य स्वाभिप्रायं न्यवेदयत् ॥ ३० ॥

カクドミーが到着したとき、梵天はガンダルヴァの音楽を聴くことに没頭しており、一瞬も語る暇がなかった。演奏の終わりに彼は礼拝し、長年の願いを申し述べた。

Verse 31

तच्छ्रुत्वा भगवान् ब्रह्मा प्रहस्य तमुवाच ह । अहो राजन् निरुद्धास्ते कालेन हृदि ये कृता: ॥ ३१ ॥

それを聞いた梵天は笑って言った。「おお王よ、汝が心に定めた婿候補たちは、時の流れのうちに皆すでに去ってしまった。」

Verse 32

तत्पुत्रपौत्रनप्तृणां गोत्राणि च न श‍ृण्महे । कालोऽभियातस्त्रिणवचतुर्युगविकल्पित: ॥ ३२ ॥

彼らの子や孫、曾孫の氏族名すらも、もはや聞かれない。なぜなら二十七のチャトゥル・ユガがすでに過ぎ去ったからである。

Verse 33

तद् गच्छ देवदेवांशो बलदेवो महाबल: । कन्यारत्नमिदं राजन् नररत्नाय देहि भो: ॥ ३३ ॥

ゆえに王よ、ここを去り、この娘という宝を大力のバラデーヴァに捧げよ。彼は神々の神の分身であり、この娘はその人中の宝に施しとしてふさわしい。

Verse 34

भुवो भारावताराय भगवान् भूतभावन: । अवतीर्णो निजांशेन पुण्यश्रवणकीर्तन: ॥ ३४ ॥

バラデーヴァはバガヴァーン、万生の善き守護者であり、彼を聞き讃えることは人を清める。地上の重荷を軽くし世界を浄めるため、彼は自らの分身とともに降誕した。

Verse 35

इत्यादिष्टोऽभिवन्द्याजं नृप: स्वपुरमागत: । त्यक्तं पुण्यजनत्रासाद् भ्रातृभिर्दिक्ष्ववस्थितै: ॥ ३५ ॥

梵天の命を受けたカクドミー王は、彼に礼拝して自らの都へ帰った。すると住まいは空であり、ヤクシャなどの高位の存在を恐れた兄弟や親族が四方へ散って去っていた。

Verse 36

सुतां दत्त्वानवद्याङ्गीं बलाय बलशालिने । बदर्याख्यं गतो राजा तप्तुं नारायणाश्रमम् ॥ ३६ ॥

その後、王は非の打ちどころなき美しい娘を、至強のバラデーヴァに施しとして嫁がせた。さらに世を離れてバダリカーシュラマへ赴き、ナラ・ナーラーヤナを喜ばせるため苦行に入った。