Adhyaya 34

Verse 1

श्रीशुक उवाच एकदा देवयात्रायां गोपाला जातकौतुका: । अनोभिरनडुद्युक्तै: प्रययुस्तेऽम्बिकावनम् ॥ १ ॥

シュカデーヴァは語った。ある日、ゴーパラたちはシヴァを礼拝するデーヴァヤートラーに心躍らせ、雄牛に引かせた荷車でアンビカーの森へ向かった。

Verse 2

तत्र स्‍नात्वा सरस्वत्यां देवं पशुपतिं विभुम् । आनर्चुरर्हणैर्भक्त्या देवीं च नृपतेऽम्बिकाम् ॥ २ ॥

王よ、彼らはそこでサラスヴァティー川に沐浴し、さまざまな供物をもって敬虔に大能のパシュパティ神（シヴァ）と、その妃である女神アンビカーを礼拝した。

Verse 3

गावो हिरण्यं वासांसि मधु मध्वन्नमाद‍ृता: । ब्राह्मणेभ्यो ददु: सर्वे देवो न: प्रीयतामिति ॥ ३ ॥

彼らは敬意をもって、ブラーフマナたちに牛、黄金、衣、そして蜂蜜を混ぜた炊き穀物を施し、「我らの神が喜ばれますように」と祈った。

Verse 4

ऊषु: सरस्वतीतीरे जलं प्राश्य यतव्रता: । रजनीं तां महाभागा नन्दसुनन्दकादय: ॥ ४ ॥

ナンダ、スナンダカら幸い多き牧人たちは、その夜をサラスヴァティーの岸辺で過ごし、誓戒を厳守した。彼らは断食し、水だけを口にした。

Verse 5

कश्चिन्महानहिस्तस्मिन् विपिनेऽतिबुभुक्षित: । यद‍ृच्छयागतो नन्दं शयानमुरगोऽग्रसीत् ॥ ५ ॥

夜、その林にひどく飢えた巨大な蛇が偶然現れた。腹ばいで眠るナンダ・マハーラージャに近づき、彼を呑み込み始めた。

Verse 6

स चुक्रोशाहिना ग्रस्त: कृष्ण कृष्ण महानयम् । सर्पो मां ग्रसते तात प्रपन्नं परिमोचय ॥ ६ ॥

蛇に呑まれながら、ナンダ・マハーラージャは叫んだ。「クリシュナ！ クリシュナ！ 愛しい我が子よ！ この大蛇が私を呑み込んでいる。あなたに帰依した私を、どうか救い出してくれ！」

Verse 7

तस्य चाक्रन्दितं श्रुत्वा गोपाला: सहसोत्थिता: । ग्रस्तं च द‍ृष्ट्वा विभ्रान्ता: सर्पं विव्यधुरुल्मुकै: ॥ ७ ॥

ナンダの叫びを聞くと、牛飼いたちはすぐに跳ね起きた。呑み込まれているのを見て取り乱し、燃えさかる松明で蛇を打った。

Verse 8

अलातैर्दह्यमानोऽपि नामुञ्चत्तमुरङ्गम: । तमस्पृशत्पदाभ्येत्य भगवान्सात्वतां पति: ॥ ८ ॥

燃える松明で焼かれても、蛇はナンダ・マハーラージャを放さなかった。そこへ信徒の主である至上主シュリー・クリシュナが来て、その蛇を御足で触れられた。

Verse 9

स वै भगवत: श्रीमत्पादस्पर्शहताशुभ: । भेजे सर्पवपुर्हित्वा रूपं विद्याधरार्चितम् ॥ ९ ॥

至上主の吉祥なる御足の触れによって、彼の不浄な業の報いは滅した。そこで蛇の身を捨て、礼拝されるべきヴィディヤーダラの姿として現れた。

Verse 10

तमपृच्छद् धृषीकेश: प्रणतं समवस्थितम् । दीप्यमानेन वपुषा पुरुषं हेममालिनम् ॥ १० ॥

そのとき至上主フリシーケーシャは、頭を垂れて御前に立つその者に問いかけられた。彼の身体は燦然と輝き、黄金の首飾りで飾られていた。

Verse 11

को भवान् परया लक्ष्म्या रोचतेऽद्भ‍ुतदर्शन: । कथं जुगुप्सितामेतां गतिं वा प्रापितोऽवश: ॥ ११ ॥

【主クリシュナは言われた】尊き方よ、あなたは驚くほど麗しく、大いなる美で輝いている。あなたは誰か。誰があなたを無理やりこの恐ろしい蛇の身に落としたのか。

Verse 12

सर्प उवाच अहं विद्याधर: कश्चित्सुदर्शन इति श्रुत: । श्रिया स्वरूपसम्पत्त्या विमानेनाचरन् दिश: ॥ १२ ॥ ऋषीन् विरूपाङ्गिरस: प्राहसं रूपदर्पित: । तैरिमां प्रापितो योनिं प्रलब्धै: स्वेन पाप्मना ॥ १३ ॥

蛇は答えた。「私はスダルシャナと名高いヴィディヤーダラである。富と美貌に恵まれ、天の乗り物で四方を自在に巡っていた。ある時、アンギラーの系譜の容貌の冴えぬ聖仙たちを見て、姿の驕りから嘲った。その罪ゆえに、彼らは私をこの卑しい生に落としたのだ。」

Verse 13

सर्प उवाच अहं विद्याधर: कश्चित्सुदर्शन इति श्रुत: । श्रिया स्वरूपसम्पत्त्या विमानेनाचरन् दिश: ॥ १२ ॥ ऋषीन् विरूपाङ्गिरस: प्राहसं रूपदर्पित: । तैरिमां प्रापितो योनिं प्रलब्धै: स्वेन पाप्मना ॥ १३ ॥

蛇は答えた。「私はスダルシャナと名高いヴィディヤーダラである。富と美貌に恵まれ、天の乗り物で四方を自在に巡っていた。ある時、アンギラーの系譜の容貌の冴えぬ聖仙たちを見て、姿の驕りから嘲った。その罪ゆえに、彼らは私をこの卑しい生に落としたのだ。」

Verse 14

शापो मेऽनुग्रहायैव कृतस्तै: करुणात्मभि: । यदहं लोकगुरुणा पदा स्पृष्टो हताशुभ: ॥ १४ ॥

慈悲深い聖仙たちの呪いは、実は私への恩寵であった。いま私は万界の霊的師である御方の御足に触れられ、あらゆる不吉が滅したからである。

Verse 15

तं त्वाहं भवभीतानां प्रपन्नानां भयापहम् । आपृच्छे शापनिर्मुक्त: पादस्पर्शादमीवहन् ॥ १५ ॥

主よ、この世を恐れてあなたに帰依する者の恐れを滅するお方よ。あなたの御足に触れて、私は仙賢の呪いから解き放たれました。苦難を滅する方よ、どうか我が天界の住処へ帰ることをお許しください。

Verse 16

प्रपन्नोऽस्मि महायोगिन् महापुरुष सत्पते । अनुजानीहि मां देव सर्वलोकेश्वरेश्वर ॥ १६ ॥

大いなるヨーギー、偉大なる至上の御方、信徒の主よ、私はあなたに帰依します。神々の神、万界の主たちの主よ、御心のままに私に命じてください。

Verse 17

ब्रह्मदण्डाद्विमुक्तोऽहं सद्यस्तेऽच्युत दर्शनात् । यन्नाम गृह्णन्नखिलान् श्रोतृनात्मानमेव च । सद्य: पुनाति किं भूयस्तस्य स्पृष्ट: पदा हि ते ॥ १७ ॥

不落の御方アチュタよ、あなたを拝しただけで、私はブラーフマナの罰からただちに解放されました。あなたの御名を唱える者は、聞く者すべてと自らを瞬時に清めます。ましてや、あなたの蓮華の御足に触れることの功徳はいかばかりでしょう。

Verse 18

इत्यनुज्ञाप्य दाशार्हं परिक्रम्याभिवन्द्य च । सुदर्शनो दिवं यात: कृच्छ्रान्नन्दश्च मोचित: ॥ १८ ॥

こうして主クリシュナ（ダシャールハ）の許しを得た天神スダルシャナは、主の周りを巡り、礼拝してから天界の住処へ帰った。ナンダ・マハーラージャもまた危難から救われた。

Verse 19

निशाम्य कृष्णस्य तदात्मवैभवं व्रजौकसो विस्मितचेतसस्तत: । समाप्य तस्मिन् नियमं पुनर्व्रजं नृपाययुस्तत् कथयन्त आद‍ृता: ॥ १९ ॥

シュリー・クリシュナの内なる威徳の大いなる力を見て、ヴラジャの人々は驚嘆した。王よ、彼らはそれからシヴァ礼拝の規定を終え、ヴラジャへ戻ったが、道すがら敬虔にクリシュナの力ある御業を語り合った。

Verse 20

कदाचिदथ गोविन्दो रामश्चाद्भ‍ुतविक्रम: । विजह्रतुर्वने रात्र्यां मध्यगौ व्रजयोषिताम् ॥ २० ॥

ある夜、森の中で、驚くべき御業を成す主ゴーヴィンダと主バララーマは、ヴラジャの乙女たちのただ中で戯れておられた。

Verse 21

उपगीयमानौ ललितं स्त्रीजनैर्बद्धसौहृदै: । स्वलङ्कृतानुलिप्ताङ्गौ स्रग्विनौ विरजोऽम्बरौ ॥ २१ ॥

愛情に結ばれた女たちは優美に御徳を歌い上げた。クリシュナとバララーマは花鬘をまとい、汚れなき衣を着し、肢体は香油で塗られ美しく飾られていた。

Verse 22

निशामुखं मानयन्तावुदितोडुपतारकम् । मल्लिकागन्धमत्तालि जुष्टं कुमुदवायुना ॥ २२ ॥

お二方は、月の昇り星々の現れることで告げられる夜の訪れを讃えられた。蓮の香る風が吹き、茉莉花の香に酔う蜂が羽音を立てていた。

Verse 23

जगतु: सर्वभूतानां मन:श्रवणमङ्गलम् । तौ कल्पयन्तौ युगत्स्वरमण्डलमूर्च्छितम् ॥ २३ ॥

クリシュナとバララーマは、あらゆる音階の広がりを同時に織り成して歌われた。その歌声は、すべての生きとし生けるものの耳と心に吉祥と歓喜をもたらした。

Verse 24

गोप्यस्तद्गीतमाकर्ण्य मूर्च्छिता नाविदन्नृप । स्रंसद्दुकूलमात्मानं स्रस्तकेशस्रजं तत: ॥ २४ ॥

王よ、その歌を聞いたゴーピーたちは恍惚として気を失うほどであった。自分を忘れ、上等な衣がほどけ、髪と花鬘が乱れていることにも気づかなかった。

Verse 25

एवं विक्रीडतो: स्वैरं गायतो: सम्प्रमत्तवत् । शङ्खचूड इति ख्यातो धनदानुचरोऽभ्यगात् ॥ २५ ॥

主クリシュナと主バララーマが甘美なる御意のままに戯れ、酔えるがごとく歌っておられたその時、クベーラ（ダナダ）の従者として知られるシャンカチューダがそこへ現れた。

Verse 26

तयोर्निरीक्षतो राजंस्तन्नाथं प्रमदाजनम् । क्रोशन्तं कालयामास दिश्युदीच्यामशङ्कित: ॥ २६ ॥

王よ、二柱の主が見守る中、シャンカチューダは臆することなく、クリシュナとバララーマを主と仰ぐ女たちを北へ追い立てた。彼女らは泣き叫びつつ御名を呼んだ。

Verse 27

क्रोशन्तं कृष्ण रामेति विलोक्य स्वपरिग्रहम् । यथा गा दस्युना ग्रस्ता भ्रातरावन्वधावताम् ॥ २७ ॥

信徒たちが「クリシュナ！ラーマ！」と泣き叫ぶのを聞き、彼女らが盗人に奪われる牛のようであるのを見て、二人の兄弟はその魔を追って駆け出した。

Verse 28

मा भैष्टेत्यभयारावौ शालहस्तौ तरस्विनौ । आसेदतुस्तं तरसा त्वरितं गुह्यकाधमम् ॥ २८ ॥

主は「恐れるな」と呼びかけ、サーラ樹の丸太を手に取られると、疾走して逃げる最も卑しきグヒャカを素早く追われた。

Verse 29

स वीक्ष्य तावनुप्राप्तौ कालमृत्यू इवोद्विजन् । विषृज्य स्त्रीजनं मूढ: प्राद्रवज्जीवितेच्छया ॥ २९ ॥

シャンカチューダは、二柱が時と死そのもののように迫り来るのを見て不安に震えた。愚かにも女たちを捨て、命惜しさに逃げ去った。

Verse 30

तमन्वधावद् गोविन्दो यत्र यत्र स धावति । जिहीर्षुस्तच्छिरोरत्नं तस्थौ रक्षन् स्त्रियो बल: ॥ ३० ॥

その魔がどこへ走ろうとも、ゴーヴィンダはそこへそこへ追いかけ、頭飾りの宝珠を奪わんとした。いっぽうバララーマは女たちを守るため、その場にとどまった。

Verse 31

अविदूर इवाभ्येत्य शिरस्तस्य दुरात्मन: । जहार मुष्टिनैवाङ्ग सहचूडमणिं विभु: ॥ ३१ ॥

王よ、全能の主は遠方からでも近くのようにシャンカチューダに追いつき、拳ひとつでその邪悪な者の首を、頭飾りの宝珠ごと取り去られた。

Verse 32

शङ्खचूडं निहत्यैवं मणिमादाय भास्वरम् । अग्रजायाददात्प्रीत्या पश्यन्तीनां च योषिताम् ॥ ३२ ॥

こうしてシャンカチューダを討ち、その輝く宝珠を取り上げた主クリシュナは、見守るゴーピーたちの前で、満ち足りた喜びとともに兄バララーマにそれを授けた。