Adhyaya 43

Verse 1

इती श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे द्विचत्वारिंशो ऽध्यायः सूत उवाच एतद् ब्रह्माण्डमाख्यातं चतुर्दशविधं महत् / अतः परं प्रवक्ष्यामि भूर्लोकस्यास्य निर्णयम्

Demikianlah dalam Śrī Kūrma Purāṇa, Saṁhitā enam ribu śloka, bagian awal, berakhir bab keempat puluh dua. Sūta berkata: “Brahmāṇḍa agung yang terbagi empat belas wilayah telah diuraikan; selanjutnya akan kujelaskan penetapan tentang Bhūrloka ini.”

Verse 2

जम्बुद्वीपः प्रधानो ऽयं प्लक्षः शाल्मल एव च / कुशः क्रौञ्चश्च शाकश्च पुष्करश्चैव सप्तमः

Jambūdvīpa ini adalah yang utama; juga ada Plakṣa, Śālmala, Kuśa, Krauñca, Śāka, dan Puṣkara sebagai yang ketujuh.

Verse 3

एते सप्त महाद्वीपाः समुद्रैः सप्तभिर्वृताः / द्वीपाद् द्वीपो महानुक्तः सागरादपि सागरः

Ketujuh mahādvīpa ini dikelilingi oleh tujuh samudra; dari dvīpa ke dvīpa dinyatakan makin agung, dan dari samudra ke samudra pun masing-masing melampaui yang sebelumnya.

Verse 4

क्षारोदेक्षुरसोदश्च सुरोदश्च घृतोदकः / दध्योदः क्षीरसलिलः स्वादूदश्चेति सागराः

Samudra-samudra itu ialah: samudra air asin; samudra sari tebu; samudra surā (minuman memabukkan); samudra air ghee; samudra dadhi (yoghurt); samudra air susu; dan samudra air tawar yang manis.

Verse 5

पञ्चाशत्कोटिविस्तीर्णा ससमुद्रा धरा स्मृता / द्वीपैश्च सप्तभिर्युक्ता योजनानां समासतः

Bumi ini, beserta samudra-samudra yang mengelilinginya, diingat berlebar lima puluh krore (yojana); dan secara ringkas dinyatakan tersusun dari tujuh dvīpa menurut ukuran yojana.

Verse 6

जम्बूद्वीपः समस्तानां द्वीपानां मध्यतः शुभः / तस्य मध्ये महामेरुर्विश्रुतः कनकप्रभः

Jambūdvīpa yang suci berada tepat di pusat di antara semua dvīpa; dan di tengahnya berdiri Mahāmeru yang termasyhur, bercahaya laksana emas.

Verse 7

चतुरशीतिसाहस्त्रो योजनैस्तस्य चोच्छ्रयः / प्रविष्टः षोडशाधस्ताद्द्वात्रिंशन्मूर्ध्नि विस्तृतः

Tingginya delapan puluh empat ribu yojana. Ia menembus enam belas ribu yojana ke bawah, dan di puncaknya melebar hingga tiga puluh dua ribu yojana.

Verse 8

मूले षोडशसाहस्त्रो विस्तारस्तस्य सर्वतः / भूपद्मास्यास्य शैलो ऽसौ कर्णिकात्वेन संस्थितः

Di pangkalnya, luasnya enam belas ribu yojana ke segala arah. Gunung itu berdiri sebagai ‘karnika’, inti pusat dari teratai-Bumi ini.

Verse 9

हिमवान् हेमकूटश्च निषधश्चास्य दक्षिणे / नीलः श्वेतश्च शृङ्गी च उत्तरे वर्षपर्वताः

Di selatannya ada Himavān, Hemakūṭa, dan Niṣadha; dan di utaranya berdiri gunung-gunung Varṣa—Nīla, Śveta, dan Śṛṅgī.

Verse 10

लक्षप्रमाणौ द्वौ मध्ये दशहीनास्तथा परे / सहस्त्रद्वितयोच्छ्रायास्तावद्विस्तारिणश्च ते

Di bagian tengah ada dua yang masing-masing berukuran satu lakṣa; yang lainnya pun sepuluh kurang dari ukuran itu. Tingginya dua ribu, dan lebarnya pun sama.

Verse 11

भारतं दक्षिणं वर्षं ततः किंपुरुषं स्मृतम् / हरिवर्षं तथैवान्यन्मेरोर्दक्षिणतो द्विजाः

Wahai para dvija, di selatan Gunung Meru terdapat wilayah selatan bernama Bhārata; setelahnya dikenal negeri Kiṃpuruṣa; dan demikian pula wilayah lain bernama Harivarṣa—semuanya berada di selatan Meru.

Verse 12

रम्यकं चोत्तरं वर्षं तस्यैवानुहिरण्मयम् / उत्तराः कुरवश्चैव यथैते भरतास्तथा

Di sebelah utaranya terletak wilayah bernama Ramyaka, dan lebih jauh lagi Hiraṇmaya. Di sana ada pula Uttara-Kuru; sebagaimana orang-orang Bhārata hidup teratur, demikian pula mereka.

Verse 13

नवसाहस्त्रमेकैकमेतेषां द्विजसत्तमाः / इलावृतं च तन्मध्ये तन्मध्ये मेरुरुच्छ्रितः

Wahai yang terbaik di antara para dwija, masing-masing wilayah itu membentang sembilan ribu yojana. Di tengah-tengahnya terdapat Ilāvṛta, dan tepat di pusat Ilāvṛta menjulang Gunung Meru yang tinggi.

Verse 14

मेरोश्चतुर्दिशं तत्र नवसाहस्त्रविस्तृतम् / इलावृतं महाभागाश्चात्वारस्तत्र पर्वताः / विष्कम्भा रचिता मेरोर्योजनायुतमुच्छ्रिताः

Di sana, pada keempat sisi Gunung Meru, terbentang Ilāvṛta seluas sembilan ribu yojana. Wahai para mulia, di wilayah itu ada empat gunung sebagai penopang Meru, masing-masing menjulang setinggi sepuluh ribu yojana.

Verse 15

पूर्वेण मन्दरो नाम दक्षिणे गन्धमादनः / विपुलः पश्चिमे पार्श्वे सुपार्श्वश्चोत्तरे स्मृतः

Di timur ada Mandara, di selatan Gandhamādana. Di sisi barat ada Vipula, dan di utara Supārśva—demikianlah dikenang menurut tradisi.

Verse 16

कदम्बस्तेषु जम्बुश्च पिप्पलो वट एव च / जम्बूद्वीपस्य सा जम्बूर्नामहेतुर्महर्षयः

Di antara pepohonan itu ada kadamba, jambū, pippala, dan beringin. Wahai para maharṣi, pohon jambū itulah yang menjadi sebab penamaan Jambūdvīpa.

Verse 17

महागजप्रमाणानि जम्ब्वास्तस्याः फलानि च / पतन्ति भूभृतः पृष्ठे शीर्यमाणानि सर्वतः

Buah pohon Jambū itu sebesar gajah agung; ia jatuh ke segala arah dan ketika menghantam punggung gunung, pecah berantakan di sekelilingnya.

Verse 18

रसेन तस्याः प्रख्याता तत्र जम्बूनदीति वै / सरित् प्रवर्तते चापि पीयते तत्र वासिभिः

Oleh sari pohon Jambū itu, di sana termasyhur sungai bernama Jambūnadī; dari sana mengalir suatu arus, dan penduduk setempat meminumnya.

Verse 19

न स्वेदो न च दौर्गन्ध्यं न जरा नेन्द्रियक्षयः / तत्पानात् सुस्थमनसां नराणां तत्र जायते

Dengan meminum (air/nectar suci) itu, orang-orang yang mantap batinnya di sana tidak mengalami keringat berlebih, bau busuk, usia tua, maupun kemunduran indra.

Verse 20

तीरमृत्तत्र संप्राप्य वायुना सुविशोषिता / जाम्बूनदाख्यं भवति सुवर्णं सिद्धभूषणम्

Lumpur tepi sungai itu, setelah benar-benar kering oleh angin, menjadi emas bernama Jāmbūnada, layak bagi perhiasan para Siddha.

Verse 21

भद्राश्वः पूर्वतो मेरोः केतुमालश्च पश्चिमे / वर्षे द्वे तु मुनिश्रेष्ठास्तयोर्मध्ये इलावृतम्

Wahai yang terbaik di antara para resi, di timur Gunung Meru ada Bhadrāśva-varṣa dan di barat ada Ketumāla-varṣa; di antara keduanya terletak Ilāvṛta.

Verse 22

वनं चैत्ररथं पूर्वे दक्षिणे गन्धमादनम् / वैभ्राजं पश्चिमे विद्यादुत्तरे सवितुर्वनम्

Ketahuilah: di timur ada hutan Caitraratha; di selatan Gandhamādana; di barat Vaibhrāja; dan di utara hutan Savitṛ (Dewa Surya).

Verse 23

अरुणोदं महाभद्रमसितोदं च मानसम् / सरांस्येतानि चत्वारि देवयोग्यानि सर्वदा

Aruṇoda, Mahābhadra, Asitoda, dan Mānasarovara—keempat danau ini senantiasa layak bagi pemujaan serta persinggahan para Dewa.

Verse 24

सितान्तश्च कुमुद्वांश्च कुरुरी माल्यवांस्तथा / वैकङ्को मणिशैलश्च ऋक्षवांश्चाचलोत्तमाः

Juga ada gunung Sitānta dan Kumudvān, Kururī dan Mālyavān; demikian pula Vaikaṅka, Maṇiśaila, dan Ṛkṣavān—mereka unggul di antara pegunungan.

Verse 25

महानीलो ऽथ रुचकः सबिन्दुर्मन्दरस्तथा / वेणुमांश्चैव मेघश्च निषधो देवपर्वतः / इत्येते देवरचिताः सिद्धावासाः प्रकीर्तिताः

Mahānīla, Rucaka, Sabindu, dan Mandara; juga Veṇumāṃśa, Megha, serta Niṣadha sang gunung ilahi—semua ini dipuji sebagai kediaman para Siddha, dibentuk oleh para Dewa.

Verse 26

अरुणोदस्य सरसः पूर्वतः केसराचलः / त्रिकूटशिखरश्चैव पतङ्गो रुचकस्तथा

Di sebelah timur danau Aruṇoda terdapat gunung Kesarācala; juga ada puncak Trikūṭaśikhara, serta gunung Pataṅga dan Rucaka.

Verse 27

निषधो वसुधारश्च कलिङ्गस्त्रिशिखः शुभः / समूलो वसुधारश्च कुरवश्चैव सानुमान्

Nishadha, Vasudhāra, Kalinga, dan Triśikha yang suci; demikian pula Samūla, Vasudhāra sekali lagi, serta Kurava bersama Sānumān—itulah wilayah/gunung yang termasyhur disebut di sini.

Verse 28

ताम्रातश्च विशालश्च कुमुदो वेणुर्वतः / एकशृङ्गो महाशैलो गजशैलः पिशाचकः

Tāmrāta, Viśāla, Kumuda, dan Veṇurvata; juga Ekaśṛṅga, Mahāśaila, Gajaśaila, dan Piśācaka—ini pun gunung-gunung masyhur dalam tradisi geografi suci.

Verse 29

पञ्चशैलो ऽथ कैलासो हिमवांशचाचलोत्तमः / इत्येते देवचरिता उत्कटाः पर्वतोत्तमाः

Kemudian ada Pañcaśaila, Kailāsa, dan Himavān—yang utama di antara gunung. Inilah gunung-gunung terbaik, perkasa dan luhur, termasyhur sebagai tempat tinggal serta perlintasan para dewa.

Verse 30

महाभद्रस्य सरसो दक्षिणे केसराचलः / शिखिवासश्च वैदूर्यः कपिलो गन्धमादनः

Di selatan danau Mahābhadra terletak gunung Keśarācala, Śikhivāsa, Vaidūrya, Kapila, dan Gandhamādana.

Verse 31

जारुधिश्च सुगन्धिश्च श्रीशृङ्गश्चाचलोत्तमः / सुपार्श्वश्च सुपक्षश्च कङ्कः कपिल एव च

Juga ada Jārudhi dan Sugandhi; Śrīśṛṅga, gunung yang unggul; serta Supārśva dan Supakṣa; juga Kaṅka dan Kapila—ini pun gunung-gunung yang disebutkan di sini.

Verse 32

पिञ्जरो भद्रशैलश्च सुरसश्च महाबलः / अञ्जनो मधुमांस्तद्वत् कुमुदो मुकुटस्तथा

Pinjara, Bhadraśaila, Surasa, dan Mahābala; demikian pula Añjana dan Madhumān; serta Kumuda dan Mukuṭa—semuanya disebut di antara gunung-gunung agung.

Verse 33

सहस्त्रशिखरश्चैव पाण्डुरः कृष्ण एव च / पारिजातो महाशैलस्तथैव कपिलोदकः

Demikian pula Sahasraśikhara; juga Pāṇḍura dan Kṛṣṇa; Pārijāta, gunung besar itu, serta Kapilodaka—semuanya disebutkan.

Verse 34

सुषेणः पुण्डरीकश्च महामेघस्तथैव च / एते पर्वतराजानः सिद्धगन्धर्वसेविताः

Suṣeṇa, Puṇḍarīka, dan Mahāmegha—mereka adalah raja-raja gunung, dihormati serta dilayani oleh para Siddha dan Gandharva.

Verse 35

असितोदस्य सरसः पश्चिमे केसराचलः / शङ्खकूटो ऽथ वृषभो हंसो नागस्तथा परः

Di sebelah barat danau Asitoda berdiri Kesarācala; dan ada pula puncak Śaṅkhakūṭa, Vṛṣabha, Haṃsa, serta Nāga yang menjulang.

Verse 36

कालाञ्जनः शुक्रशैलो नीलः कमल एव च / पुष्पकश्च सुमेघश्च वाराहो विरजास्तथा / मयूरः कपिलश्चैव महाकपिल एव च

Kālāñjana, Śukraśaila, Nīla, dan Kamala; Puṣpaka dan Sumegha; Vārāha dan Virajā; serta Mayūra, Kapila, dan Mahākapila—semua ini termasuk gunung-gunung yang termasyhur.

Verse 37

इत्येते देवगन्धर्वसिद्धसङ्घनिषेविताः / सरसो मानसस्येह उत्तरे केसराचलाः

Demikianlah pegunungan Kesarācala, yang senantiasa didatangi rombongan dewa, gandharwa, dan siddha, berada di sini di sebelah utara danau suci Mānasa.

Verse 38

एतेषां शैलमुख्यानामन्तरेषु यथाक्रमम् / सन्ति चैवान्तरद्रोण्यः सरांसि च वनानि च

Di antara jajaran pegunungan utama itu, menurut urutannya, terdapat lembah-lembah di bagian dalam, danau-danau, serta hutan-hutan.

Verse 39

वसन्ति तत्र मुनयः सिद्धाश्च ब्रह्मभाविताः / प्रसन्नाः शान्तरजसः सर्वदुः खविवर्जिताः

Di sana para resi dan para siddha berdiam, batinnya dipenuhi kesadaran Brahman; mereka tenteram, rajasnya telah reda, dan sepenuhnya bebas dari segala duka.