Dhyanabindu Upanishad 47: Verse 47
योनिस्थानं तयोर्मध्ये कामरूपं निगद्यते । आधाराख्ये गुदस्थाने पङ्कजं यच्चतुर्दलम् ॥ तन्मध्ये प्रोच्यते योनिः कामाख्या सिद्धवन्दिता । योनिमध्ये स्थितं लिङ्गं पश्चिमाभिमुखं तथा ॥ मस्तके मणिवद्भिन्नं यो जानाति स योगवित् । तप्तचामीकराकारं तडिल्लेखेव विस्फुरत् ॥ चतुरस्रमुपर्यग्नेरधो मेढ्रात्प्रतिष्ठितम् । स्वशब्देन भवेत्प्राणः स्वाधिष्ठानं तदाश्रयम् ॥
योनि-स्थानम् । तयोः । मध्ये । काम-रूपम् । निगद्यते । आधार-आख्ये । गुद-स्थाने । पङ्कजम् । यत् । चतुः-दलम् ॥ तत्-मध्ये । प्रोच्यते । योनिḥ । काम-आख्या । सिद्ध-वन्दिता । योनि-मध्ये । स्थितम् । लिङ्गम् । पश्चिम-अभिमुखम् । तथा ॥ मस्तके । मणि-वत् । भिन्नम् । यः । जानाति । सः । योग-वित् । तप्त-चामीकर-आकारम् । तडित्-लेखा-इव । विस्फुरत् ॥ चतुरस्रम् । उपरि । अग्नेः । अधः । मेढ्रात् । प्रतिष्ठितम् । स्व-शब्देन । भवेत् । प्राणः । स्वाधिष्ठानम् । तत्-आश्रयम् ॥
yonisthānaṃ tayor madhye kāmarūpaṃ nigadyate | ādhārākhye gudasthāne paṅkajaṃ yac caturdalam || tanmadhye procyate yoniḥ kāmākhyā siddhavanditā | yonimadhye sthitaṃ liṅgaṃ paścimābhimukhaṃ tathā || mastake maṇivad bhinnaṃ yo jānāti sa yogavit | tapta-cāmīkarākāraṃ taḍillekheva visphurat || caturasram upary agner adho meḍhrāt pratiṣṭhitam | svaśabdena bhavet prāṇaḥ svādhiṣṭhānaṃ tadāśrayam ||
दोनों के बीच में योनि स्थान है, यह इच्छा रूप है। गुदा के पास आधार में चार पंख वाली कमल है। उसके बीच काम योनि है, सिद्ध लोग इसकी इज्जत करते हैं। योनि के बीच लिंग है, वेस्ट की तरफ। जो इसको जाने, जो ऊपर से टूटा है जैसे मणि, वो योग जानता है। यह गरम सोना जैसा है, बिजली की तरह चमकता है। आग के ऊपर और लिंग के नीचे स्क्वायर चक्र है। अपनी आवाज़ से प्राण बनता है, स्वाधिष्ठान इसका आधार है।
Between those two is said to be the yoni-region, of the form of desire. In the place called ādhāra at the anus is a four-petalled lotus. In its center is the yoni called Kāmā, revered by the siddhas. In the yoni’s center is a liṅga facing west. One who knows it, cleft at the top like a jewel, is a knower of yoga. It appears like heated gold, flashing like a lightning line. A square is established above the fire and below the generative organ. By its own sound prāṇa comes to be; svādhiṣṭhāna is its support.
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Upanishads in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.