Akshi Upanishad: Verse 12
तदासौ प्रथमामेकां प्राप्तो भवति भूमिकाम् । एवं विचारवान् यः स्यात् संसारोत्तरणं प्रति ॥ स भूमिकावान् इत्युक्तः शेषस् त्वार्य इति स्मृतः । विचारनाम्नीम् इतराम् आगतो योगभूमिकाम् ॥ श्रुतिस्मृतिसदाचारधारणाध्यानकर्मणः । मुख्यया व्याख्ययाख्यातान् श्रयति श्रेष्ठपण्डितान् ॥
तदा । असौ । प्रथमाम् । एकाम् । प्राप्तः । भवति । भूमिकाम् । एवम् । विचारवान् । यः । स्यात् । संसार-उत्तरणम् । प्रति ॥ सः । भूमिकावान् । इति । उक्तः । शेषः । तु । आर्यः । इति । स्मृतः । विचार-नाम्नीम् । इतराम् । आगतः । योग-भूमिकाम् ॥ श्रुति-स्मृति-सदाचार । धारण-ध्यान-कर्मणः । मुख्यया । व्याख्यया । आख्यातान् । श्रयति । श्रेष्ठ-पण्डितान् ॥
tadāsau prathamām ekāṃ prāpto bhavati bhūmikām | evaṃ vicāravān yaḥ syāt saṃsārottaraṇaṃ prati || sa bhūmikāvān ity uktaḥ śeṣas tv ārya iti smṛtaḥ | vicāranāmnīm itarām āgato yogabhūmikām || śrutismṛtisadācāradhāraṇādhyānakarmaṇaḥ | mukhyayā vyākhyayākhyātān śrayati śreṣṭhapaṇḍitān ||
उसके बाद वोह पहला लेवल मिलता है। जो इस दुनिया के चक्कर से आज़ाद होना चाहता है और उसपे ध्यान देता है, वोह लेवल वाला इंसान बन जाता है। बाकी लोग सिर्फ अच्छा कहते हैं। फिर वोह सोचना वाला लेवल पहुँचता है। वहाँ वोह बड़े ज्ञानी लोगों के पास जाता है जो शास्त्र, पुरानी किताबें, अच्छा करना, ध्यान और सही काम के बारे में पूरा ज्ञान देते हैं।
Then he attains the first single stage (bhūmikā). Thus, whoever becomes endowed with inquiry (vicāra) toward crossing beyond saṃsāra is called ‘one possessed of a stage’; the rest are remembered as merely ‘noble’ (ārya). Having reached the other yogic stage named ‘Inquiry’, he resorts to the best learned scholars who are renowned for the principal exposition of śruti, smṛti, good conduct, concentration (dhāraṇā), meditation (dhyāna), and disciplined action.
- tadā+asau→tadāsau
- śeṣas+tu→śeṣas tu (written śeṣas tv)
- buddho 'nubhavati not in this verse
- vyākhyayā+ākhyātān→vyākhyayākhyātān
- saṃsāra+uttaraṇam→saṃsārottaraṇam
About this Verse
- Central concept
- Vicāra as the gateway discipline; guru-śāstra-satsaṅga as means to mokṣa
- The mahavakyas
- Indirect: frames the competency for mahāvākya instruction (adhikāritva) through inquiry and disciplined life.
- Veda
- Atharva
- Chandas
- Anuṣṭubh (śloka-style; post-Vedic metrical Sanskrit)
Yoga and practice
Practical roadmap: cultivate inquiry, adopt ethical discipline, learn dhāraṇā/dhyāna, and study under qualified expositors; integrates jñāna-yoga with meditative limbs.
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Upanishads in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
