Rig Veda 5.25.2: Mandala 5, Sukta 25, Mantra 2
Sukta 5.25
Devata: Agni (Hotṛ, Vibhāvasu)
Samhita Patha (Devanagari)
स हि सत्यो यं पूर्वे चिद्देवासश्चिद्यमीधिरे । होतारं मन्द्रजिह्वमित्सुदीतिभिर्विभावसुम् ॥
Transliteration
sá hí satyó yáṃ pū́rve cid devā́saś cid yám ī́dhire | hótāraṃ mandrájihvam ít sudītíbhir vibhā́vasum ||
Translation
वो सच है, उसे पुराने भगवान भी जलाते थे। वो आग है जो बुलाता है, उसकी जीभ खुशी देती है। वो चमकता है और सबको रोशनी देता है, आग के साथ।
Word by Word
सःhe
सः:
कर्तृ (वाक्य-विषयः) / निर्देश्यः
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स
हिindeed, for
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
सत्यःtrue, truthful
सत्यः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootसत्य (प्रातिपदिक; सत् + य) अथवा √अस् (सत्)
यम्whom
यम्:
कर्म (ईधिरे इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पूर्वेthe former ones, the ancients
पूर्वे:
कर्तृ (ईधिरे इत्यस्य)
TypeAdjective (used substantively)
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
चित्even
चित्:
—
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
देवासःthe gods
देवासः:
कर्तृ (ईधिरे इत्यस्य; पूर्वे इत्यस्य समन्वयः)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
चित्even
चित्:
—
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
यम्whom
यम्:
कर्म (ईधिरे इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ईधिरेthey kindled, they set ablaze
ईधिरे:
क्रिया (कर्तृ: पूर्वे देवासः; कर्म: यम्)
TypeVerb
Root√इध् (इधँ दीप्तौ/समिद्धौ)
होतारम्the Hotar (sacrificial priest)
होतारम्:
कर्म (स्तुति/आह्वान-प्रसङ्गे ‘him as Hotar’)
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक; √हु ‘to sacrifice’ → होतृ)
मन्द्रजिह्वम्with gladdening/pleasant tongue
मन्द्रजिह्वम्:
कर्म-विशेषणम्
TypeAdjective (bahuvrīhi/tatpuruṣa compound used as epithet)
Rootमन्द्र + जिह्व (समासः; जिह्वा-प्रातिपदिक)
इत्indeed, just
इत्:
—
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात; emphatic)
सुदीतिभिःwith bright splendours
सुदीतिभिः:
करण (विभावसुम् इत्यस्य/ईधिरे इत्यस्य साधनम्: ‘with bright splendours’)
TypeNoun (instrumental plural; abstract/collective)
Rootसु + दीति (प्रातिपदिक; √दी ‘to shine’ → दीति ‘splendour/brightness’)
विभावसुम्the radiant one (Agni)
विभावसुम्:
कर्म (स्तुत्य/आह्वेयः)
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootविभावसु (प्रातिपदिक; वि + भावसु ‘shining, radiant’)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
