HomeRig VedaMandala 5Sukta 25Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 5.25

Devata: Agni (Hotṛ, Vibhāvasu)

स हि सत्यो यं पूर्वे चिद्देवासश्चिद्यमीधिरे । होतारं मन्द्रजिह्वमित्सुदीतिभिर्विभावसुम् ॥

स हि स॒त्यो यं पूर्वे॑ चिद्दे॒वास॑श्चि॒द्यमी॑धि॒रे । होता॑रं म॒न्द्रजि॑ह्व॒मित्सु॑दी॒तिभि॑र्वि॒भाव॑सुम् ॥

sá hí satyó yáṃ pū́rve cid devā́saś cid yám ī́dhire | hótāraṃ mandrájihvam ít sudītíbhir vibhā́vasum ||

For he is the true one—him whom even the ancient gods kindled: the Invoker with the rapturous tongue, the all-illumining One with bright kindlings.

सः । हि । स॒त्यः । यम् । पूर्वे॑ । चित् । दे॒वासः॑ । चि॒त् । यम् । ई॒धि॒रे । होता॑रम् । म॒न्द्रऽजि॑ह्वम् । इत् । सु॒दी॒तिऽभिः॑ । वि॒भाऽव॑सुम् ॥सः । हि । सत्यः । यम् । पूर्वे । चित् । देवासः । चित् । यम् । ईधिरे । होतारम् । मन्द्रजिह्वम् । इत् । सुदीतिभिः । विभावसुम् ॥saḥ | hi | satyaḥ | yam | pūrve | cit | devāsaḥ | cit | yam | īdhire | hotāram | mandra-jihvam | it | sudīti-bhiḥ | vibhāvasum

सःhe
सः:
कर्तृ (वाक्य-विषयः) / निर्देश्यः
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
सत्यःtrue, truthful
सत्यः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootसत्य (प्रातिपदिक; सत् + य) अथवा √अस् (सत्)
यम्whom
यम्:
कर्म (ईधिरे इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पूर्वेthe former ones, the ancients
पूर्वे:
कर्तृ (ईधिरे इत्यस्य)
TypeAdjective (used substantively)
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
चित्even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
देवासःthe gods
देवासः:
कर्तृ (ईधिरे इत्यस्य; पूर्वे इत्यस्य समन्वयः)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
चित्even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
यम्whom
यम्:
कर्म (ईधिरे इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ईधिरेthey kindled, they set ablaze
ईधिरे:
क्रिया (कर्तृ: पूर्वे देवासः; कर्म: यम्)
TypeVerb
Root√इध् (इधँ दीप्तौ/समिद्धौ)
होतारम्the Hotar (sacrificial priest)
होतारम्:
कर्म (स्तुति/आह्वान-प्रसङ्गे ‘him as Hotar’)
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक; √हु ‘to sacrifice’ → होतृ)
मन्द्रजिह्वम्with gladdening/pleasant tongue
मन्द्रजिह्वम्:
कर्म-विशेषणम्
TypeAdjective (bahuvrīhi/tatpuruṣa compound used as epithet)
Rootमन्द्र + जिह्व (समासः; जिह्वा-प्रातिपदिक)
इत्indeed, just
इत्:
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात; emphatic)
सुदीतिभिःwith bright splendours
सुदीतिभिः:
करण (विभावसुम् इत्यस्य/ईधिरे इत्यस्य साधनम्: ‘with bright splendours’)
TypeNoun (instrumental plural; abstract/collective)
Rootसु + दीति (प्रातिपदिक; √दी ‘to shine’ → दीति ‘splendour/brightness’)
विभावसुम्the radiant one (Agni)
विभावसुम्:
कर्म (स्तुत्य/आह्वेयः)
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootविभावसु (प्रातिपदिक; वि + भावसु ‘shining, radiant’)