Rig Veda 8.101.2: Mandala 8, Sukta 101, Mantra 2

Sukta 8.101

Rishi: Kāṇva tradition (probable; not specified in input)

Devata: Mitra-Varuṇa

Chandas: Triṣṭubh (probable; verification needed)

Samhita Patha (Devanagari)

वर्षिष्ठक्षत्रा उरुचक्षसा नरा राजाना दीर्घश्रुत्तमा । ता बाहुता न दंसना रथर्यतः साकं सूर्यस्य रश्मिभिः ॥

Recitation with translationRig Veda 8.101.2

Transliteration

várṣiṣṭha-kṣatrā uru-cákṣasā nárā rājā́nā dīrgha-śrút-tamā | tā́ bāhútā na daṃsánā ratharyatáḥ sākáṃ sū́ryasya raśmí-bhiḥ ||

Translation

Do raja hain, dono bahut taakatwar. Inki nazar bahut chaudhi hai, aur kaan bahut tez hain. Inke haath mein taakat hai, apni shakti se yeh apni rath mein chalte hain. Surya ki kiranon ke saath saath chalte hain.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• वर्षिष्ठक्षत्रा: having the most excellent power/sovereignty
• वर्षिष्ठक्षत्रा: कर्तृ (विशेषणरूपेण ‘नरा’ इत्यस्य)
• Type: Adjective (dual epithet)
• Root: वर्षिष्ठ- (वृध्/वृष्- ‘श्रेष्ठ/वर्षिष्ठ’ इति विशेषण-प्रातिपदिक) + क्षत्र-

• उरुचक्षसा: with wide vision
• उरुचक्षसा: करण (गुण-करणम्: ‘with wide sight’)
• Type: Adjective (instrumental epithet)
• Root: उरु- + चक्षस्-

• नरा: the two men/heroes
• नरा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: नर-

• राजाना: the two kings
• राजाना: कर्तृ (अप्पोजिशन: ‘नरा’ इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: राजन्-

• दीर्घश्रुत्तमा: most far-famed / of longest renown
• दीर्घश्रुत्तमा: कर्तृ (विशेषणरूपेण ‘राजाना/नरा’ इत्यस्य)
• Type: Adjective (superlative epithet)
• Root: दीर्घ- + श्रुत्- + तम (तमप्)

• ता: those two
• ता: कर्तृ (अनुवादक-सर्वनाम; पूर्वोक्तयोः)
• Type: Pronoun
• Root: तद्-

• बाहुता: by/with (their) arm-power
• बाहुता: करण
• Type: Noun (abstract)
• Root: बाहु- + ता (भाव/अवस्था)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• दंसना: (two) wondrous deeds/acts of prowess
• दंसना: कर्तृ (अथवा विशेष्य-सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: दंसन- (दंस्/दंश् ‘कर्म/कौशल/वीर्य’ इत्यर्थे)

• रथर्यतः: riding/going on a chariot
• रथर्यतः: कर्तृ (विशेषणरूपेण ‘ता’ इत्यस्य)
• Type: Adjective/Participle (agentive)
• Root: रथ- + √ऋ (अर्/ऋ ‘गमन/यात्रा’) → रथर्यत् (रथ-यातृ/रथ-चर)

• साकम्: together with
• साकम्: सह/सम्बन्ध (सहयोग)
• Type: Indeclinable
• Root: साकम्

• सूर्यस्य: of the Sun
• सूर्यस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: सूर्य-

• रश्मिभिः: with (his) rays
• रश्मिभिः: करण (सह-करणम् ‘with the rays’)
• Type: Noun
• Root: रश्मि-