Sukta 73

Mantra 1

जनिष्ठा उग्रः सहसे तुराय मन्द्र ओजिष्ठो बहुलाभिमानः । अवर्धन्निन्द्रं मरुतश्चिदत्र माता यद्वीरं दधनद्धनिष्ठा ॥

Indra paida hua, bahut taqatwala tha. Jaldi jeetne ke liye aur zor dikhane ke liye. Woh khush tha, bahut strong tha, har kaam mein confident tha. Marut deviyon ne bhi Indra ki taqat badha di. Jab Maa ne us hero ko sahi jagah lagaya, tab uske andar taqat ka khazana beth gaya.

Mantra 2

द्रुहो निषत्ता पृशनी चिदेवैः पुरू शंसेन वावृधुष्ट इन्द्रम् । अभीवृतेव ता महापदेन ध्वान्तात्प्रपित्वादुदरन्त गर्भाः ॥

Druha bhi andhere mein betha tha, Prishani bhi thi. Un sabne Indra ki taqat badha di, bahut saare logon ne sath diya. Jaise koi chupa hua khazana andhere se bahar aata hai, waise hi woh sab upar aane lage. Bade kadam se woh andhere se bahar nikle.

Mantra 3

ऋष्वा ते पादा प्र यज्जिगास्यवर्धन्वाजा उत ये चिदत्र । त्वमिन्द्र सालावृकान्त्सहस्रमासन्दधिषे अश्विना ववृत्याः ॥

Jab Indra ke bade kadam aage badhte hain jeetne ke liye, tab taqat aur bhi badh jaati hai. Jo bhi wahin hai woh bhi strong hota hai. Indra ne hazaar logon ko sahi jagah betha diya. Ashwin dev bhi uski taraf mud gaye the, uske saath chale.

Mantra 4

समना तूर्णिरुप यासि यज्ञमा नासत्या सख्याय वक्षि । वसाव्यामिन्द्र धारयः सहस्राश्विना शूर ददतुर्मघानि ॥

Jaldi-jaldi sab milkar yagya ke paas aate hain. Nasatya, woh dono bhai, dosti ke liye saath chalte hain. Indra, tum dono taraf se dhan pakde ho. Ashwin, woh hazaaron ghode wale, woh shakti dete hain. Yeh sab milke bade kaam karte hain.

Mantra 5

मन्दमान ऋतादधि प्रजायै सखिभिरिन्द्र इषिरेभिरर्थम् । आभिर्हि माया उप दस्युमागान्मिहः प्र तम्रा अवपत्तमांसि ॥

Indra khush hoke satya se upar utha. Woh apne doston ke saath aaya, kuch bada kaam karne ke liye. Uski shakti itni badi thi ki dushman pe chha gaya. Andhera door ho gaya, dikhne laga sab saaf.

Mantra 6

सनामाना चिद्ध्वसयो न्यस्मा अवाहन्निन्द्र उषसो यथानः । ऋष्वैरगच्छः सखिभिर्निकामैः साकं प्रतिष्ठा हृद्या जघन्थ ॥

Purane-purane bade dushman bhi Indra ke saamne nahi tik paaye. Jaise subah ki roshni aati hai, waise hi woh aage badhta gaya. Apne doston ke saath milke rasta banaya. Dil mein jo dard tha, usko maar diya.

Mantra 7

त्वं जघन्थ नमुचिं मखस्युं दासं कृण्वान ऋषये विमायम् । त्वं चकर्थ मनवे स्योनान्पथो देवत्राञ्जसेव यानान् ॥

Indra ne Namuci ko maar gira diya. Yeh woh shakti thi jo yagya mein rasta rokta thi. Rishi ke liye rasta saaf kar diya. Manu ke liye aise raste banaye jaise seedhe bhagwan ki taraf jaate hain.

Mantra 8

त्वमेतानि पप्रिषे वि नामेशान इन्द्र दधिषे गभस्तौ । अनु त्वा देवाः शवसा मदन्त्युपरिबुध्नान्वनिनश्चकर्थ ॥

Indra, tumne yeh sab shaktiyan apne naam se bhari hain. Tumne sabko apne haath mein liya hai. Devata tumhare peeche chal ke khush hain. Tumne unko upar uthaya aur jeetne wali shakti di hai.

Mantra 9

चक्रं यदस्याप्स्वा निषत्तमुतो तदस्मै मध्विच्चच्छद्यात् । पृथिव्यामतिषितं यदूधः पयो गोष्वदधा ओषधीषु ॥

Jab uska chakra paani mein lagta hai, toh uspar shahad daal ke dhak dena chahiye. Jab dharti par koi bada bojh padta hai, toh bhagwan doodh gaayon mein aur jadi-bootiyon mein daal deta hai.

Mantra 10

अश्वादियायेति यद्वदन्त्योजसो जातमुत मन्य एनम् । मन्योरियाय हर्म्येषु तस्थौ यतः प्रजज्ञ इन्द्रो अस्य वेद ॥

Log kehte hain woh ghode se aaya hai. Main samajhta hoon woh taqat se paida hua. Woh ichcha ki taqat se aaya aur andar ke kamron mein khada hua. Indra jaanta hai woh asli jagah kahan hai jahan se woh paida hua.

Mantra 11

वयः सुपर्णा उप सेदुरिन्द्रं प्रियमेधा ऋषयो नाधमानाः । अप ध्वान्तमूर्णुहि पूर्धि चक्षुर्मुमुग्ध्यस्मान्निधयेव बद्धान् ॥

Hum parindon ki tarah Indra ke paas baithe hain. Hum rishi hain jo upar jaane ki koshish kar rahe hain. Andhera hata do aur humein raasta dikhao. Humein chhod do, jaise koi khazana band karke rakha ho usse khol do.