Rig Veda 10.49.7: Mandala 10, Sukta 49, Mantra 7

Sukta 10.49

Rishi: As RV 10.49 (same hymn unit)

Devata: Indra (in solar relation)

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

अहं सूर्यस्य परि याम्याशुभिः प्रैतशेभिर्वहमान ओजसा । यन्मा सावो मनुष आह निर्णिज ऋधक्कृषे दासं कृत्व्यं हथैः ॥

Recitation with translationRig Veda 10.49.7

Transliteration

ahaṃ sū́ryasya pári yāmy āśúbhiḥ práitaśebhir váhamāna ójasā | yán mā sā́vo mánuṣa ā́ha nírṇije ṛ́dhak kṛ́ṣe dā́saṃ kṛ́tvyaṃ háthaiḥ ||

Translation

Main Surya ke chaaron taraf ghoomta hoon, tej taqaton se. Tej ghodon pe sawar hoke, oja se chalta hoon. Jab koi insaan mujhe bulata hai roshni ke liye, main andheri taqat ko alag karke kuchal deta hoon. Use main zor se maarta hoon.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अहम्: I
• अहम्: कर्तृ
• Type: Noun (Pronoun)
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सूर्यस्य: of the Sun
• सूर्यस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• परि: around
• परि: अधिकारण/दिशा-सम्बन्ध (परितः)
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• यामि: I go / I move
• यामि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: या (धातु)

• आशुभिः: with the swift (ones)
• आशुभिः: करण
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: आशु (प्रातिपदिक)

• प्रैतशेभिः: with the prai­taśa (steeds)
• प्रैतशेभिः: करण
• Type: Noun/Adjective (used substantively)
• Root: प्रैतश (प्रातिपदिक; ‘dappled/bright’—esp. of horses)

• वहमानः: being borne / riding
• वहमानः: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Participle
• Root: वह् (धातु) + शानच्

• ओजसा: with might / by strength
• ओजसा: करण
• Type: Noun
• Root: ओजस् (प्रातिपदिक)

• यत्: that which
• यत्: कर्म (यद्-तद् सम्बन्ध)
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मा: me
• मा: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सावः: the incitement / impulse
• सावः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: साव (प्रातिपदिक; ‘impulsion/instigation’, also ‘pressing/drive’)

• मनुषः: of Manu / of man
• मनुषः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: मनु (प्रातिपदिक) → मनुष (वृत्त्यन्त)

• आह: said
• आह: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अह्/आह् (धातु; ‘to say’)

• निर्णिजः: of the covering/armour
• निर्णिजः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: निर्णिज् (प्रातिपदिक; ‘garment/armour, covering, splendour’)

• ऋधक्: apart, separately
• ऋधक्: अधिकारण (रीत्या)
• Type: Indeclinable
• Root: ऋधक् (अव्यय)

• कृषे: I make / I do
• कृषे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु; ‘to do/make’)

• दासम्: a Dāsa / enemy
• दासम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: दास (प्रातिपदिक)

• कृत्व्यम्: to be done / fit to be made (subdued)
• कृत्व्यम्: कर्म (विशेषण)
• Type: Verbal adjective (gerundive)
• Root: कृ (धातु) + तव्यत् (भाव्य/कर्तव्य)

• हथैः: with blows / with weapons
• हथैः: करण
• Type: Noun
• Root: हथ (प्रातिपदिक; ‘blow/weapon, stroke’)