Rig Veda 10.113.7: Mandala 10, Sukta 113, Mantra 7

Sukta 10.113

Devata: Indra

Chandas: Trishtubh (probable; requires verification)

Samhita Patha (Devanagari)

या वीर्याणि प्रथमानि कर्त्वा महित्वेभिर्यतमानौ समीयतुः । ध्वान्तं तमोऽव दध्वसे हत इन्द्रो मह्ना पूर्वहूतावपत्यत ॥

Recitation with translationRig Veda 10.113.7

Transliteration

yā́ vīryā́ṇi prathamā́ni kártvā mahitvébhir yátamānau samī́yatuḥ | dhvā́ntaṃ támo ’vá dadhvase hatá índro mahnā́ pū́rvahūtāv apatyata ||

Translation

Jab pehli baar bahaduri ke kaam hue, tab dono apni taakat dikhate hue mil gaye. Andhera aur dabaav hat gaya jise daba raha tha. Indra ne apni badi taakat se aage badh ke dikhaya ki woh purane waqt se bulaya gaya shakti hai.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• या: which (those)
• या: कर्म (कर्त्वा इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य

• वीर्याणि: heroic deeds, powers
• वीर्याणि: कर्म
• Type: Noun
• Root: वीर्य (प्रातिपदिक)

• प्रथमानि: first, earliest
• प्रथमानि: कर्म (विशेषणत्वेन)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)

• कर्त्वा: having done
• कर्त्वा: क्रियाविशेषण (पूर्वकर्म)
• Type: Verb (non-finite)
• Root: कृ (धातु) → कर्त्वा (क्त्वान्त अव्यय-भाव)

• महित्वेभिः: by (their) greatnesses, with might
• महित्वेभिः: करण
• Type: Noun
• Root: महित्व (प्रातिपदिक; महत्/महिमन्-सम्बद्ध)

• यतमानौ: the two striving
• यतमानौ: कर्तृ
• Type: Participle
• Root: यत् (धातु) → यतमान (शतृ/शानच्-प्रत्यय; आत्मनेपदी वर्तमान कृदन्त)

• समीयतुः: let the two come together / meet
• समीयतुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: सम् + इ (धातु) → समीयतुः

• ध्वान्तम्: darkness
• ध्वान्तम्: कर्म (अव दध्वसे इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: ध्वान्त (प्रातिपदिक)

• तमः: gloom, darkness
• तमः: कर्म
• Type: Noun
• Root: तमस् (प्रातिपदिक)

• अव: down, away
• अव: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: अव (उपसर्ग/अव्यय)

• दध्वसे: you have put/placed, you have set
• दध्वसे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: धा (धातु) → दध्वस् (परिपूर्ण/परफेक्ट-आधार; वैदिक रूप)

• हतः: having slain, slayer
• हतः: कर्तृ (विशेषणत्वेन)
• Type: Participle
• Root: हन् (धातु) → हत (क्त-प्रत्यय)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• मह्ना: by (his) great might
• मह्ना: करण
• Type: Noun
• Root: मघन्/महन् (प्रातिपदिक; वैदिक तृतीया एकवचन ‘मह्ना’)

• पूर्वहूतौ: the two earlier-invoked (ones)
• पूर्वहूतौ: कर्तृ (विशेषणत्वेन)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: पूर्वहूत (प्रातिपदिक; पूर्व + हूत ‘called/invoked’)

• अपत्यत: he flew/shot forth, rushed
• अपत्यत: क्रिया
• Type: Verb
• Root: पत् (धातु) → अप + अत्यत (वैदिक: लङ्/इम्पर्फेक्ट)