Rig Veda 1.71.2: Mandala 1, Sukta 71, Mantra 2

Sukta 1.71

Rishi: Parāśara Śāktya

Devata: Agni/Angirases complex (Agni as the Angirasa power that breaks the rock and finds the cows)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

वीळु चिद्दृळ्हा पितरो न उक्थैरद्रिं रुजन्नङ्गिरसो रवेण । चक्रुर्दिवो बृहतो गातुमस्मे अहः स्वर्विविदुः केतुमुस्राः ॥

Recitation with translationRig Veda 1.71.2

Transliteration

vīḷú cid dṛḷhā́ pitaro na uktháir ádrim rujánn áṅgirasaḥ ravéṇa | cakrúr divó bṛható gātúm asmè áhaḥ svàr vivíduḥ ketúm usrā́ḥ

Translation

Hamare purvajon ne jo bhi band tha use tod diya. Unhone apni awaaz se patthar ko phoda. Angiras rishiyon ne chillake us chattaan ko toda. Unhone hamare liye aasman ka raasta banaya. Unhone din aur suraj ki roshni dhundh li, aur woh chamakdar kiran bhi.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• वीळु: firm, unyielding
• वीळु: Karma (विशेषणरूपेण कर्मणि)
• Type: Adjective
• Root: वीळु (प्रातिपदिक; ‘दृढ/स्थिर/अचल’)

• चित्: even, indeed
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (अव्यय)

• दृळ्हाः: strong, steadfast
• दृळ्हाः: Kartā (विशेषणरूपेण कर्तरि)
• Type: Adjective
• Root: दृळ्ह (प्रातिपदिक; ‘दृढ’)

• पितरः: the Fathers (ancestors)
• पितरः: Kartā
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• नः: of us, for us
• नः: Sampradāna (हित/सम्बन्ध-प्रयोगः: ‘for us/our’)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• उक्थैः: with hymns, with praises
• उक्थैः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: उक्थ (प्रातिपदिक)

• अद्रिम्: the rock, the stone
• अद्रिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अद्रि (प्रातिपदिक)

• रुजन्: breaking, shattering
• रुजन्: Kartā (कर्तृविशेषणम्; मुख्यक्रियायाः सह)
• Type: Verb
• Root: रुज् (धातु; ‘भङ्गे/विदारणे’)

• अङ्गिरसः: the Aṅgirases
• अङ्गिरसः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अङ्गिरस् (प्रातिपदिक; ऋषिगणनाम)

• रवेण: with a roar, with sound
• रवेण: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: रव (प्रातिपदिक)

• चक्रुः: they made, they fashioned
• चक्रुः: — (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु; ‘करणे’)

• दिवः: of heaven
• दिवः: Apādāna/Adhikaraṇa (सम्बन्धे: ‘of heaven’)
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक ‘दिव्’)

• बृहतः: great, lofty
• बृहतः: — (षष्ठी-सम्बन्धः)
• Type: Adjective
• Root: बृहत् (प्रातिपदिक)

• गातुम्: a path, a passage
• गातुम्: Karma
• Type: Noun
• Root: गातु (प्रातिपदिक; ‘मार्ग/गमनस्थान’)

• अस्मे: for us
• अस्मे: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• अहः: daylight, day
• अहः: Karma (विविदुः इत्यस्य कर्म)
• Type: Noun
• Root: अहन्/अहः (प्रातिपदिक)

• स्वः: heavenly light, heaven
• स्वः: —
• Type: Indeclinable
• Root: स्वर्/स्वः (अव्यय/नाम; ‘स्वर्ग/प्रकाश’)

• विविदुः: they found, they discovered
• विविदुः: — (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु; ‘ज्ञाने/लाभे’), उपसर्गः वि-

• केतुम्: banner; sign; radiance
• केतुम्: Karma
• Type: Noun
• Root: केतु (प्रातिपदिक)

• उस्राः: the bright ones (dawns/cows)
• उस्राः: Kartā (विविदुः इत्यस्य कर्तृ)
• Type: Noun/Adjective
• Root: उस्र (प्रातिपदिक; ‘उषा/गावः’—‘ruddy/bright’)