
Sukta 1.108
Indra-Agni (dual)
Is mantra mein Indra aur Agni dono ko sath mein bulaya gaya hai. Unse kaha gaya hai ki chamakdar rath pe aake naya nichoda hua Soma piyen. Woh jahan bhi khush hain - ghar mein, pavani baat mein, ya raja ki taakat mein - wahan se aajayen. Unse jeet, gaay-dhan aur aishwari ki maangi gayi hai. Aakhir mein Mitra-Varuna, Aditi, Sindhu, Dharti aur Aakash ko bhi shamil kiya gaya hai. Sab devta milke apna ashirwad den.
Mantra 1
य इन्द्राग्नी चित्रतमो रथो वामभि विश्वानि भुवनानि चष्टे । तेना यातं सरथं तस्थिवांसाथा सोमस्य पिबतं सुतस्य ॥
Indra aur Agni, tumhari sabse chamakdar rath hai jo saari duniya dekhti hai. Us rath mein baith ke aao, saath mein. Phir Som ras piyo jo taiyaar hai.
Mantra 2
यावदिदं भुवनं विश्वमस्त्युरुव्यचा वरिमता गभीरम् । तावाँ अयं पातवे सोमो अस्त्वरमिन्द्राग्नी मनसे युवभ्याम् ॥
Jitna bada yeh poora duniya hai, utna hi bada yeh Som ras ho. Yeh duniya chaaron taraf faili hai, gehri hai, aur chaudi hai. Indra aur Agni, tum dono ke liye yeh Som kaafi ho. Tumhari soch ke hisaab se itna bada ho.
Mantra 3
चक्राथे हि सध्र्यङ्नाम भद्रं सध्रीचीना वृत्रहणा उत स्थः । ताविन्द्राग्नी सध्र्यञ्चा निषद्या वृष्णः सोमस्य वृषणा वृषेथाम् ॥
Indra aur Agni, tum dono ne milkar accha kaam kiya hai. Tum dono milke dushman ko harate ho aur pakke khade rehte ho. Som ras ke saath tum dono taakat pao. Tum dono bade balwan bano.
Mantra 4
समिद्धेष्वग्निष्वानजाना यतस्रुचा बर्हिरु तिस्तिराणा । तीव्रैः सोमैः परिषिक्तेभिरर्वागेन्द्राग्नी सौमनसाय यातम् ॥
Jab agni jal rahe ho, tab tum dono aao. Pooja ke liye aasan bichha diya hai, aur havan ke saaman sahi jagah rakha hai. Som ras chidakar humne tumhe bulaya hai. Indra aur Agni, khushi se man leke aao.
Mantra 5
यानीन्द्राग्नी चक्रथुर्वीर्याणि यानि रूपाण्युत वृष्ण्यानि । या वां प्रत्नानि सख्या शिवानि तेभिः सोमस्य पिबतं सुतस्य ॥
Indra aur Agni, jitni bhi taakat tumne dikhayi hai, jitne bhi roop tumne liye hain, sab yaad rakho. Tumhari purani dosti bhi hai, jo acchi hai. Us sab taakat ke saath Som ras piyo. Yeh ras tumhare liye hai.
Mantra 6
यदब्रवं प्रथमं वां वृणानोऽयं सोमो असुरैर्नो विहव्यः । तां सत्यां श्रद्धामभ्या हि यातमथा सोमस्य पिबतं सुतस्य ॥
Maine pehle kaha tha ki yeh Som ras humare liye hai, kisi aur ke liye nahi. Maine tum dono ko choose kiya tha. Ab sachche dil se aao aur yeh Som ras piyo. Mera bharosa hai tum par.
Mantra 7
यदिन्द्राग्नी मदथः स्वे दुरोणे यद्ब्रह्मणि राजनि वा यजत्रा । अतः परि वृषणावा हि यातमथा सोमस्य पिबतं सुतस्य ॥
Indra aur Agni, agar tum apne ghar mein khush ho, ya kisi bade bol mein lage ho, ya raja ke kaam mein ho, to wahin se seedha hamare paas aa jao. Phir som ras piyo jo hamne nikala hai.
Mantra 8
यदिन्द्राग्नी यदुषु तुर्वशेषु यद्द्रुह्युष्वनुषु पूरुषु स्थः । अतः परि वृषणावा हि यातमथा सोमस्य पिबतं सुतस्य ॥
Indra aur Agni, agar tum Yadu logon ke saath ho, ya Turvash ke saath, ya Druhyu ke saath, ya Anu ke saath, ya Puru ke saath, to wahin se uth ke hamare paas aa jao. Phir som ras piyo jo hamne nikala hai.
Mantra 9
यदिन्द्राग्नी अवमस्यां पृथिव्यां मध्यमस्यां परमस्यामुत स्थः । अतः परि वृषणावा हि यातमथा सोमस्य पिबतं सुतस्य ॥
Indra aur Agni, agar tum neeche wali duniya mein ho, ya beech wali mein, ya upar wali mein, to wahin se aa jao hamare paas. Phir som ras piyo jo hamne nikala hai.
Mantra 10
यदिन्द्राग्नी परमस्यां पृथिव्यां मध्यमस्यामवमस्यामुत स्थः । अतः परि वृषणावा हि यातमथा सोमस्य पिबतं सुतस्य ॥
Indra aur Agni, agar tum upar wali duniya mein ho, ya beech wali mein, ya neeche wali mein, to wahin se aa jao hamare paas. Phir som ras piyo jo hamne nikala hai.
Mantra 11
यदिन्द्राग्नी दिवि ष्ठो यत्पृथिव्यां यत्पर्वतेष्वोषधीष्वप्सु । अतः परि वृषणावा हि यातमथा सोमस्य पिबतं सुतस्य ॥
Indra aur Agni, agar tum aasman mein ho, ya dharati par, ya pahadon mein, ya podhon mein, ya paani mein, to wahin se aa jao hamare paas. Phir som ras piyo jo hamne nikala hai.
Mantra 12
यदिन्द्राग्नी उदिता सूर्यस्य मध्ये दिवः स्वधया मादयेथे । अतः परि वृषणावा हि यातमथा सोमस्य पिबतं सुतस्य ॥
Indra aur Agni, agar tum khud ki taakat se khush ho jab sooraj uthta hai aur aasman mein chamakta hai. To wahin se aa jao, tum dono bade hoo. Aur Soma ka paani piyo jo abhi nichoda gaya hai.
Mantra 13
एवेन्द्राग्नी पपिवांसा सुतस्य विश्वास्मभ्यं सं जयतं धनानि । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥
Indra aur Agni, tumne Soma piya hai to ab hamare liye poora dhan jeet ke lao. Mitra aur Varun hamare kaam bada dein. Aditi, Sindhu nadi, dharti aur aasman hamare liye barkat laayein.
They are praised as a paired power: Indra brings victorious strength, and Agni brings the sacrificial fire that carries offerings. Together they make the ritual effective and prosperity-giving.
In Soma rites, inviting the gods to drink Soma means inviting their presence and power into the sacrifice. It signals that the offering is accepted and that blessings can flow to the worshippers.
The hymn ends by widening the blessing beyond Indra–Agni alone. These names represent cosmic order, protection, abundance, and the stable supports of life, sealing the prayer with universal well-being.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.