Adhyaya 57

Verse 1

ईश्वर उवाच । पंचैवं सिद्धलिंगानि कथितानि तव प्रिये । यश्चैनं वेद संकेतं क्षेत्रवासी स उच्यते

ઈશ્વરે કહ્યું—હે પ્રિયે! આ રીતે પાંચ સિદ્ધલિંગો તને કહ્યાં. અને જે આ પવિત્ર સંકેતને જાણે છે, તે જ ખરેખર ક્ષેત્રવાસી કહેવાય છે।

Verse 2

अथ शक्तित्रयाणां ते रौद्रीणां वच्मि विस्तरम् । इच्छा क्रियाज्ञानशक्त्यस्तिस्रस्ताः परिकीर्त्तिताः

હવે હું તને રુદ્રની શક્તિ-ત્રયનું વિસ્તૃત વર્ણન કહું છું. ઇચ્છા-શક્તિ, ક્રિયા-શક્તિ અને જ્ઞાન-શક્તિ—આ ત્રણ શક્તિઓ તરીકે પ્રખ્યાત છે.

Verse 3

पुनस्तासां पूजनायानुक्रमं क्रमतः शृणु । चतुर्दश तथा पंच पूर्वमुक्तानि यानि तु

ફરી તેમની પૂજા માટેનો ક્રમ યથાક્રમે સાંભળ. અગાઉ કહેલાં ચૌદ અને તેમ જ પાંચ—

Verse 4

चत्वारि त्रीणि चैकं वा यथाशक्त्याभिपूज्य च । लिंगानि तानि संपूज्य शक्तीस्तिस्रस्ततोऽर्चयेत्

પોતાની શક્તિ મુજબ ચાર, અથવા ત્રણ, અથવા એકનું પણ ભક્તિપૂર્વક પૂજન કરવું. તે લિંગોનું સમ્યક્ પૂજન કરીને પછી ત્રણ શક્તિઓની અર્ચના કરવી.

Verse 5

सोमेशादीशदिग्भागे वरारोहेति या स्मृता । अमा कला सा सोमस्य उमा पश्चात्प्रकीर्त्तिता

સોમનાથ (સોમેશ)ના ઈશ દિક્ભાગમાં જે ‘વરારોહા’ તરીકે સ્મરાય છે, તે સોમની ‘અમા-કલા’ છે; ત્યારપછી તે જ ‘ઉમા’ તરીકે પણ પ્રકીર્તિત છે.

Verse 6

इच्छाशक्तिस्तु सा ज्ञेयाप्रभासक्षेत्रसंस्थिता । तत्र देवि हितार्थाय सर्वेषां प्राणिनां भुवि

તે ‘ઇચ્છા-શક્તિ’ તરીકે જાણી લેવી, જે પ્રભાસક્ષેત્રમાં પ્રતિષ્ઠિત છે. હે દેવી, ત્યાં તે પૃથ્વી પર સર્વ પ્રાણીઓના હિતાર્થે વિરાજે છે.

Verse 7

तस्या माहात्म्यमखिलं कथयामि तवाधुना । पुरा सोमेन त्यक्ताभिर्भार्याभिस्तु वरानने

હવે હું તને તેનું સંપૂર્ણ માહાત્મ્ય કહું છું. હે સુન્દરમુખી, પૂર્વકાળે સોમને તેની પત્નીઓએ ત્યજી દીધો હતો—

Verse 8

षड्विंशद्भिस्तपस्तप्तं क्षेत्रे प्राभासिके शुभे । गौरी साऽराध्यमानाथ दिव्यवर्षगणान्बहून्

શુભ પ્રાભાસ-ક્ષેત્રમાં તેમણે છવ્વીસ વર્ષ તપ કર્યું. ત્યાં દેવી ગૌરીની અનેક દિવ્ય વર્ષો સુધી અવિરત આરાધના થઈ.

Verse 9

तासां प्रत्यक्षतां प्राप्ता पार्वती परमेश्वरी । उवाच वरदा ब्रूत यद्वो मनसि संस्थितम्

ત્યારે પરમેશ્વરી પાર્વતી તેમની સામે પ્રત્યક્ષ પ્રગટ થઈ અને વરદાયિની બનીને બોલ્યાં—“તમારા મનમાં જે સ્થિત છે તે કહો.”

Verse 10

अथ ताश्चाब्रुवन्देवि यदि तुष्टासि पार्वति । सौभाग्यं देहि नो भूरि लावण्यं परमं तथा

પછી તેમણે કહ્યું—“હે દેવી, હે પાર્વતી, જો તમે પ્રસન્ન હો તો અમને બહુ સૌભાગ્ય આપો અને તેમ જ પરમ લાવણ્ય પણ આપો.”

Verse 11

त्यक्ताः सर्वा वयं देवि निर्दोषाः स्वामिना शुभे । दौर्भाग्यदोषसंदग्धा दौर्भाग्येण तु पीडिताः

“હે દેવી, હે શુભે, અમે સર્વે નિર્દોષ હોવા છતાં અમારા સ્વામીઓએ અમને ત્યજી દીધા છે. દુર્ભાગ્યના દોષથી દગ્ધ થઈ અમે ખરેખર દુર્ભાગ્યથી પીડિત છીએ.”

Verse 12

गौर्युवाच । अद्यप्रभृति सर्वा वः समं द्रक्ष्यति रात्रिपः । प्रसादान्मम चार्वंग्यो नैतन्मिथ्या भविष्यति

ગૌરીએ કહ્યું— આજથી રાજા (તમારા પતિ) તમારાં સૌને સમદૃષ્ટિથી જોશે. હે સુંદર અંગવાળીઓ, મારી કૃપાથી આ વાત ખોટી નહીં પડે.

Verse 13

वरदा चेति मन्नाम वरदानाद्भविष्यति । इहागत्य तु या नारी पूजयिष्यति मां शुभाम्

વરદાન આપવાના કારણે મારું નામ ‘વરદા’ થશે. જે સ્ત્રી અહીં આવી મને—શુભાને—પૂજશે,

Verse 14

न दौर्भाग्यं कुले तस्याः क्वचित्प्राप्स्यंति योषितः । माघमासे तृतीयायामुपवासपरायणा

માઘ માસની તૃતીયાએ જે સ્ત્રીઓ ઉપવાસમાં પરાયણ રહે, તેમના કુળમાં સ્ત્રીઓને ક્યાંય દુર્ભાગ્ય પ્રાપ્ત નહીં થાય.

Verse 15

या मां द्रक्ष्यति सुश्रोणी मत्तुल्या सा भवि ष्यति । दम्पती षोडशैवात्र परिधाप्य प्रयत्नतः

જે સુશ્રોણી સ્ત્રી મને દર્શન કરશે, તે મારી સમાન થશે. અહીં પ્રયત્નપૂર્વક સોળ દંપતિઓને વસ્ત્ર પરિધાન કરાવવું (વસ્ત્રદાન કરવું).

Verse 16

फलानि भक्ष्यभोज्यं च पक्वान्नानि च षोडश । या प्रदास्यति वै नारी सा तूमैव भविष्यति

ફળો, ભક્ષ્ય-ભોજ્ય અને પક્વાન્ન—આ સોળ પ્રકાર જે સ્ત્રી સાચે દાન કરશે, તે તુમેજ સમાન થશે.

Verse 17

एतद्गौरीव्रतंनाम तृतीयायां तु कारयेत् । अप्रसूता च या नारी या नारी दुर्भगा भवेत्

આને ‘ગૌરી-વ્રત’ કહેવામાં આવે છે; તૃતીયા તિથિએ તેને અવશ્ય કરવું જોઈએ. જે સ્ત્રી સંતાનહીન હોય, અને જે સ્ત્રી દુર્ભાગ્યવતી હોય—

Verse 18

पुमानसकृदप्यैवं कृत्वा प्राप्स्यत्यभीप्सितम् । एवमुक्त्वा स्थिता तत्र सा देवी चारुलोचना

પુરુષ પણ આ જ રીતે એકવાર પણ કરે તો ઇચ્છિત ફળ પ્રાપ્ત કરશે. એમ કહીને ચારુલોચના દેવી ત્યાં જ સ્થિર રહી.

Verse 19

पश्यते रात्रिनाथश्च सर्वास्ता रोहिणीं यथा । अन्यापि दुःखसंदग्धा दौर्भाग्येण तु पीडिता

રાત્રિનાથ ચંદ્રે સૌને રોહિણીને જેમ જુએ તેમ જોયા. ત્યાર પછી બીજી એક સ્ત્રી પણ—દુઃખથી દગ્ધ અને દુર્ભાગ્યથી પીડિત—ત્યાં આવી.

Verse 20

अपूजयदुमां देवीं सुभगा साऽभवत्ततः । इति संक्षेपतः प्रोक्तं माहात्म्यं शक्तिसंभवम्

તેણે દેવી ઉમાની પૂજા કરી, અને તેથી તે સुभગા (સૌભાગ્યવતી) બની. આ રીતે શક્તિથી ઉત્પન્ન મહાત્મ્ય સંક્ષેપમાં કહેવાયું છે.

Verse 21

सोमेश्वरे वरारोहा नामेति कथितं तव । सर्वपापक्षयकरं सर्वदारिद्र्यनाशनम्

સોમેશ્વરમાં (આ દેવી) ‘વરારોહા’ નામે તને જણાવવામાં આવી છે. (તેણું મહાત્મ્ય) સર્વ પાપક્ષય કરનારું અને સર્વ દારિદ્ર્ય નાશ કરનારું છે.

Verse 57

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये वरारोहामाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तपंचाशोऽध्यायः

આ રીતે શ્રીસ્કંદ મહાપુરાણની એકાશીતિસાહસ્રી સંહિતાના સાતમા પ્રભાસખંડના પ્રથમ પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્યમાં “વરારોહામાહાત્મ્યવર્ણન” નામનો સત્તાવનમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો।