Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 74

Devanagari script

मांधाता चक्रवर्त्तित्वे तस्योतथ्यपुरःसरः । एकोनविंशत्रेतायां सर्वक्षत्रांतकोऽभवत्

Transliteration

māṃdhātā cakravarttitve tasyotathyapuraḥsaraḥ | ekonaviṃśatretāyāṃ sarvakṣatrāṃtako'bhavat

Translation

માંધાતાએ ચક્રવર્તિત્વ પ્રાપ્ત કર્યું; તેના અગ્રેસર માર્ગદર્શક તરીકે ઉતથ્ય હતા. ઓગણીસમા ત્રેતા-યુગમાં સર્વ ક્ષત્રિયાંતક પ્રગટ થયો.

Word by Word

• मांधाता: Māndhātā
• मांधाता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मांधातृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• चक्रवर्त्तित्वे: in (the state of) being a universal monarch
• चक्रवर्त्तित्वे: Adhikarana (Location/state/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चक्रवर्त्तित्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; locative ‘in (his) universal sovereignty’

• तस्य: of him; his
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी (6th), एकवचन

• उतथ्य-पुरःसरः: having Utathya as the forerunner/leader
• उतथ्य-पुरःसरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उतथ्य (प्रातिपदिक) + पुरःसर (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (उतथ्यस्य पुरःसरः), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• एकोनविंश-त्रेतायाम्: in the nineteenth Tretā (cycle)
• एकोनविंश-त्रेतायाम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: एकोनविंश (संख्याप्रातिपदिक) + त्रेता (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयः (एकोनविंशा त्रेता), स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; locative ‘in the nineteenth Tretā (cycle)’

• सर्व-क्षत्र-अन्तकः: destroyer of all kṣatriyas
• सर्व-क्षत्र-अन्तकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + क्षत्र (प्रातिपदिक) + अन्तक (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषः (क्षत्राणां अन्तकः; with सर्व- as qualifier), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• अभवत्: became; was
• अभवत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (अनद्यतनभूत/इम्परफेक्ट), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Unspecified (narrator continuing avatāra/royal chronology)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A genealogical tableau: Māndhātṛ enthroned as cakravartin, with sage Utathya preceding as purohita/guide; in the background, a symbolic wheel of time marking the nineteenth Tretā and the ominous emergence of the ‘destroyer of kṣatriyas’ motif.

Characters & Entities

• Māndhātṛ
• Utathya
• Sarvakṣatrāntaka (epithet commonly associated with Paraśurāma)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Power and kingship are legitimate only when guided by dharma; when dharma collapses, divine corrective forces arise.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The chapter is embedded in Prabhāsa-kṣetra Māhātmya; this verse itself emphasizes royal-dharma and avatāra chronology.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse.