Adhyaya 22
ઋષિઓ પૂછે છે—કયાં તીર્થમાં લક્ષ્મણ અને ઇન્દ્રને સ્વામિદ્રોહ (યોગ્ય અધિપતિ પ્રત્યે દ્રોહ)ના પાપથી મુક્તિ મળી? સૂત તે તીર્થની ઉત્પત્તિ-કથા કહે છે. દક્ષની વંશાવળીમાં કશ્યપની બે મુખ્ય પત્નીઓ—અદિતિ અને દિતિ—થી દેવો અને વધુ બળવાન દૈત્યોનો જન્મ, અને તેમનો સંઘર્ષ વર્ણવાય છે. દેવોથી શ્રેષ્ઠ પુત્ર મેળવવા દિતિ કઠોર વ્રત કરે છે; શિવ પ્રસન્ન થઈ વર આપે છે. ભવિષ્યવાણીથી ભયભીત ઇન્દ્ર દિતિની સેવા કરે છે અને વ્રતભંગનો અવસર શોધે છે. પ્રસવકાળે દિતિ ઊંઘી જાય ત્યારે ઇન્દ્ર ગર્ભમાં પ્રવેશી ભ્રૂણને સાત ભાગે, પછી દરેકને ફરી સાત ભાગે કાપે છે—એ રીતે ઓગણપચાસ શિશુ જન્મે છે. દિતિ ઇન્દ્રની સત્ય કબૂલાત સાંભળી પરિણામને કલ્યાણરૂપ કરે છે—આ બાળકો ‘મરુત’ કહેવાય, દૈત્યભાવથી મુક્ત થઈ ઇન્દ્રના સહાયક અને યજ્ઞભાગના અધિકારી બને છે. સ્થળ ‘બાલમંડન’ તરીકે પ્રસિદ્ધ થાય છે; ગર્ભવતી સ્ત્રીઓ માટે ત્યાં સ્નાન અને પ્રસવ સમયે તે જળપાન રક્ષાકારક કહેવાય છે. સ્વામિદ્રોહના પ્રાયશ્ચિત્ત માટે ઇન્દ્ર ત્યાં શિવલિંગ સ્થાપી ‘શક્રેશ્વર’ની સહસ્ર વર્ષ પૂજા કરે છે. શિવ ઇન્દ્રનું પાપ દૂર કરે છે અને માનવ ભક્તોને પણ ત્યાં સ્નાન-દર્શન-પૂજનથી પાપક્ષયનો વર આપે છે. આશ્વિન શુક્લ દશમીથી પૂર્ણિમા (પંચદશી) સુધી શ્રાદ્ધ કરવાથી સર્વ તીર્થસ્નાનનું ફળ, અશ્વમેધસમાન પુણ્ય મળે છે; તે કાળે ઇન્દ્રની સન્નિધિથી સર્વ તીર્થો જાણે ત્યાં જ એકત્ર થાય છે. અંતે નારદોક્ત બે શ્લોકો ઉદ્ધૃત કરીને કહે છે—બાલમંડનમાં સ્નાન અને આશ્વિન વ્રતકાળે શક્રેશ્વર દર્શનથી પાપમોચન થાય છે.
Shlokas
Verse 1
। ऋषय ऊचुः । यदेतद्भवता प्रोक्तं तीर्थे शक्रसमुद्रवम् । स्वामिद्रोहकृतात्पापान्निर्मुक्तो यत्र लक्ष्मणः
ઋષિઓએ કહ્યું—આપે જે ‘શક્ર-સમુદ્રવ’ નામના તીર્થનું વર્ણન કર્યું, જ્યાં લક્ષ્મણ સ્વામિદ્રોહજન્ય પાપથી મુક્ત થયા—તે વિષયે વધુ કહો.
Verse 2
कथं तत्र पुरा शक्रः स्वामिद्रोहसमुद्भवात् । पातकादेव निर्मुक्तः कस्मिन्काले च सूतज
હે સૂતપુત્ર! પ્રાચીનકાળે ત્યાં શક્ર (ઇન્દ્ર) સ્વામિદ્રોહથી ઉત્પન્ન થયેલા એ જ પાતકમાંથી કેવી રીતે મુક્ત થયો, અને તે કયા સમયે બન્યું?
Verse 3
कस्माद्दितेर्महेन्द्रेण कृतं कृत्यं तथाविधम् । येन संसूदितो गर्भः सर्वं विस्तरतो वद
દિતિ પ્રત્યે મહેન્દ્ર (ઇન્દ્ર) એ એવું કર્મ કેમ કર્યું, જેના કારણે તેનો ગર્ભ નષ્ટ થયો? સમગ્ર વાત વિસ્તારથી કહો।
Verse 4
सूत उवाच । ब्रह्मणो दक्षिणांगुष्ठाज्जज्ञे दक्षः प्रजापतिः । स च संजनयामास पचाशत्कन्यकाः शुभाः
સૂત બોલ્યા—બ્રહ્માના જમણા અંગૂઠાથી દક્ષ પ્રજાપતિ જન્મ્યા. અને સમયક્રમે તેમણે પચાસ શુભ કન્યાઓને જન્મ આપ્યો।
Verse 5
ददौ च दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश । दिव्येन विधिना दक्षः सप्तविंशतिमिंदवे
દક્ષે દિવ્ય વિધાન અનુસાર ધર્મને દસ કન્યાઓ, કશ્યપને તેર કન્યાઓ અને ઇંદુ (સોમચંદ્ર) ને સત્તાવીસ કન્યાઓ અર્પણ કરી।
Verse 6
अदितिश्च दितिश्चैव द्वे भार्ये मुख्यतां गते । कश्यपस्य द्विजश्रेष्ठाः प्राणेभ्योऽपि प्रिये सदा
અદિતિ અને દિતિ—આ બંને કશ્યપ, તે દ્વિજશ્રેષ્ઠ,ની મુખ્ય પત્નીઓ બન્યાં; તેનાં પ્રાણોથી પણ વધુ સદા પ્રિય હતાં।
Verse 7
ततः स जनयामास देवाञ्च्छक्रपुरःसरान् । अदित्यां चैव दैत्यांश्च दित्यां स बलवत्तरान्
ત્યારબાદ તેણે અદિતિથી શક્ર (ઇન્દ્ર) પુરઃસર દેવોને ઉત્પન્ન કર્યા; અને દિતિથી અતિ બલવાન દૈત્યોને જન્મ આપ્યો।
Verse 8
तेषां त्रैलोक्यराज्यार्थं मिथो जज्ञे महाहवः । तत्र शक्रेण ते दैत्याः संग्रामे विनिपातिताः
ત્રિલોકના રાજ્ય માટે તેમના વચ્ચે મહાસંગ્રામ ઊભો થયો. તે યુદ્ધમાં શક્ર (ઇન્દ્ર) એ તે દૈત્યોને પાડી નાંખ્યા.
Verse 9
ततः शोकपरा चक्रे दितिर्व्रतमनुत्तमम् । पुत्रार्थं नियमोपेता क्षेत्रेऽत्रैव समाहिता
પછી શોકથી વ્યાકુળ દિતીએ અનુત્તમ વ્રત ધારણ કર્યું. પુત્રલાભ માટે નિયમોમાં સ્થિર થઈ આ જ ક્ષેત્રમાં એકાગ્ર રહી.
Verse 10
ततो वर्षसहस्रांते तस्यास्तुष्टो महेश्वरः । उवाच परितुष्टोऽस्मि वरं प्रार्थय वांछितम्
હજાર વર્ષના અંતે મહેશ્વર તેણી પર પ્રસન્ન થયા અને બોલ્યા—“હું સંપૂર્ણ તૃપ્ત છું; ઇચ્છિત વર માગ.”
Verse 11
साऽब्रवीद्यदि मे तुष्टस्त्वं देव शशिशेखर । तत्पुत्रं देहि देवानां सर्वेषां बलवत्तरम् । यज्ञभागप्रभोक्तारं देवानां दर्पनाशनम्
તેણે કહ્યું—“હે દેવ, હે શશિશેખર! જો તમે મારા પર પ્રસન્ન હો, તો મને એવો પુત્ર આપો જે સર્વ દેવોથી વધુ બળવાન હોય, યજ્ઞભાગનો ભોક્તા હોય અને દેવોના દર્પનો નાશ કરનાર હોય.”
Verse 12
अवध्यं संगरे पूर्वैः सर्वैदेवैः सवासवैः । स तथेति प्रतिज्ञाय जगामादर्शनं हरः
“જે પૂર્વકાળના સર્વ દેવો દ્વારા, વાસવ (ઇન્દ્ર) સહિત, યુદ્ધમાં અવધ્ય હોય.” હરએ “તથાસ્તુ” કહી પ્રતિજ્ઞા કરી અને પછી અદૃશ્ય થઈ ગયા.
Verse 13
दितिश्चैवाऽदधाद्गर्भं कश्यपान्मुनिपुंगवात् । ततः शक्रो भयं चक्रे ज्ञात्वा तं गर्भसंभवम् । वदतो मुनिमुख्यस्य नारदस्य महात्मनः
દિતીએ મુનિપુંગવ કશ્યપ પાસેથી ગર્ભ ધારણ કર્યો. મહાત્મા મુનિમુખ્ય નારદના વચનથી તે ગર્ભસમ્ભવ જાણીને શક્ર ભયભીત થયો.
Verse 14
ततो दुष्टां मतिं कृत्वा तस्य गर्भस्य नाशने । चक्रे तस्याः स शुश्रूषां दिवारात्रमतंद्रितः
પછી ગર્ભનાશ કરવાની દુષ્ટ મતિ કરીને, અવસર શોધવા માટે તે દિવસ-રાત અળસ્યા વિના તેની સેવા-શુશ્રૂષા કરવા લાગ્યો.
Verse 15
छिद्रमन्वेषमाणस्तु सुसूक्ष्ममपि च द्विजाः । न तस्या लभते क्वाऽपि गता मासा नवैव तु
હે દ્વિજોએ! તે અતિ સૂક્ષ્મ છિદ્ર પણ શોધતો રહ્યો, છતાં તેમાં ક્યાંય દોષ ન મળ્યો; આમ કરતાં કરતાં નવ માસ વીતી ગયા.
Verse 16
ततश्च दशमे मासि संप्राप्ते प्रसवोद्भवे । गर्भालसा निशावक्त्रे सुप्ता सा दक्षिणामुखी
પછી દસમો માસ આવી પ્રસવનો સમય નજીક આવ્યો ત્યારે, ગર્ભથી થાકેલી તે રાત્રે દક્ષિણમુખે સૂઈ ગઈ.
Verse 17
निद्रावशं तु संप्राप्ता विसंज्ञा समपद्यत । शक्रहस्तावमर्दोत्थपादसौख्येन निश्चला
નિદ્રાના વશમાં આવી તે અચેતન સમાન થઈ નિશ્ચલ પડી રહી; શક્રના હાથના દબાણ અને મર્દનથી તેના પગોને સુખ મળતું હતું.
Verse 18
तां विसंज्ञामथो वीक्ष्य त्यक्त्वा पादौ शतक्रतुः । प्रविवेशोदरं तस्यास्तीक्ष्णं शस्त्रं करे दधत् । तेनाऽसौ सप्तधा चके गर्भं शस्त्रेण देवपः
તેણીને અચેતન જોઈ શતક્રતુએ તેના ચરણ છોડ્યા અને હાથમાં તીક્ષ્ણ શસ્ત્ર ધારણ કરીને તેના ઉદરમાં પ્રવેશ કર્યો. તે દેવએ એ જ શસ્ત્રથી ગર્ભને સાત ભાગમાં કાપી નાખ્યો.
Verse 19
अथाऽपश्यत्क्षणात्सप्त वालकान्पूर्णविग्रहान् । ततस्तानपि सप्तैव सप्तधा कृतवान्हरिः
ક્ષણમાં જ તેણે પૂર્ણ દેહવાળા સાત શિશુઓ જોયા; ત્યારબાદ હરિએ તે સાતને પણ ફરી સાત-સાત ભાગમાં વિભાજિત કર્યા.
Verse 20
जाता एकोनपञ्चाशदथ तत्रैव बालकाः । तान्दृष्ट्वा वृद्धिमापन्नांस्ततो भीतः शतक्रतुः । निश्चक्रामोदरातूर्णं दित्या यावन्न लक्षितः
ત્યાં જ ઓગણપચાસ બાળકો જન્મ્યા. તેઓ વધીને બળવાન થયેલા જોઈ શતક્રતુ ભયભીત થયો અને દિતિ ધ્યાન આપે તે પહેલાં જ ઝડપથી તેના ઉદરમાંથી બહાર નીકળી ગયો.
Verse 21
ततः प्रभाते विमले प्रोद्गते रविमंडले । दितिः संजनयामास सप्तधा सप्त बालकान्
પછી નિર્મળ પ્રભાતે, સૂર્યમંડળ ઉગતાં, દિતીએ સાત સમૂહોમાં સાત-સાત બાળકોને જન્મ આપ્યો.
Verse 22
ततोऽभ्येत्य सहस्राक्षो दुर्गंधेन समावृतः । निस्तेजा म्लानवक्त्रश्च लज्जयाऽ धोमुखः स्थितः
પછી સહસ્રાક્ષ આગળ આવ્યો; દુર્ગંધથી ઢંકાયેલો, તેજહીન અને મ્લાનમુખ, લજ્જાથી માથું નમાવી ઊભો રહ્યો.
Verse 23
तं दृष्ट्वा तादृशं शक्रं दितिः प्रोवाच सादरम् । प्रणतं संस्थितं पार्श्वे भयव्याकुलचेतसम्
ભયથી વ્યાકુળ ચિત્તવાળા અને બાજુમાં નમ્રતાથી ઉભેલા ઈન્દ્રને તેવી હાલતમાં જોઈને દિતિએ આદરપૂર્વક કહ્યું.
Verse 24
किं त्वं शक्र निरु त्साहस्तेजोद्युतिविवर्जितः । शरीरात्तव दुर्गन्धः कस्मादीदृक्प्रजायते
હે ઈન્દ્ર! તું કેમ નિરુત્સાહી અને તેજ-કાંતિ વિનાનો થઈ ગયો છે? તારા શરીરમાંથી આવી દુર્ગંધ શા માટે આવી રહી છે?
Verse 25
किं त्वया निहतो विप्रोगुरुर्वाबालकोऽथवा । नारी वा येन ते नष्टं तेजो गात्रसमुद्भवम्
શું તેં કોઈ બ્રાહ્મણ, ગુરુ, બાળક અથવા સ્ત્રીની હત્યા કરી છે, જેના કારણે તારા શરીરનું તેજ નાશ પામ્યું છે?
Verse 26
हतो नखांभसा वा त्वं घृष्टः शूर्पानिलेन च । अजामार्जनिकोत्थैश्चरजोभिर्वा समाश्रितः
શું તારા પર નખનું પાણી પડ્યું છે, કે સુપડાનો પવન લાગ્યો છે? અથવા સાવરણીથી વાળતી વખતે ઉડેલી ધૂળ તારા પર પડી છે?
Verse 27
शक्र उवाच । सत्यमेतन्महाभागे यत्त्वयोक्तोऽस्मि सांप्रतम् । रात्रौ प्रविष्टः सुप्ताया जठरे तव पापकृत्
ઈન્દ્ર બોલ્યા: હે મહાભાગ્યશાળી દેવી! તમે અત્યારે જે કહ્યું તે સત્ય છે. રાત્રે જ્યારે તમે સૂતા હતા, ત્યારે પાપી એવા મેં તમારા ગર્ભમાં પ્રવેશ કર્યો હતો.
Verse 28
कृन्तश्चैकोनपञ्चाशत्कृत्वो गर्भो मया शुभे । तावन्मात्रास्ततो जाता बालकाः सर्व एव ते
હે શુભે! મેં ગર્ભને ઓગણપચાસ વાર કાપ્યો; અને તે અંશોમાંથી તેઓ બધા બાળકરૂપે જન્મ્યા.
Verse 29
ततो भीत्या विनिष्क्रान्तस्त्वया देवि न लक्षितः । एतस्मात्कारणाज्जाता तेजोहानिरनिन्दिते
પછી ભયથી હું બહાર નીકળી ગયો, હે દેવી, તું મને ન જોઈ શકી; આ જ કારણથી, હે અનિંદિતે, મારી તેજ-હાનિ થઈ.
Verse 30
दितिरुवाच । यस्मात्सत्यं त्वया प्रोक्तं पुरतो मम देवप । तस्मात्प्रार्थय मत्तस्त्वं वरं यन्मनसेप्सि तम्
દિતિ બોલી—હે દેવપ! તું મારા સમક્ષ સત્ય કહ્યું છે; તેથી મારી પાસે થી વર માગ—જે તારા મનને ઇચ્છિત હોય તે.
Verse 31
शक्र उवाच । एते तव सुता देवि च्छिद्यमाना मयासिना । रुदन्तो वारिता मन्दं मा रुदन्तु मुहुर्मुहुः
શક્ર બોલ્યો—હે દેવી! તારા આ પુત્રો મારા ખડ્ગથી છિન્ન થતા રડતા હતા; તેમને મૃદુ રીતે રોકવામાં આવ્યા—તેઓ વારંવાર ન રડે.
Verse 32
मरुतो नामविख्यातास्तस्मात्संतुजगत्रये । दैत्यभावविनिर्मुक्ता मद्विधेया मम प्रियाः
અતએવ તેઓ ત્રિલોકમાં ‘મરુત’ નામે વિખ્યાત થાઓ; દૈત્યભાવથી મુક્ત, મારા આજ્ઞાકારી અને મને પ્રિય રહો.
Verse 33
यज्ञभागभुजः सर्वे भविष्यंति मया सह । यस्मादेतन्मया तीर्थं बालकैस्तव मंडितम्
તેઓ સર્વે મારા સાથે યજ્ઞભાગના ભોક્તા થશે; કારણ કે તારા બાળકો દ્વારા મેં આ તીર્થને અલંકૃત કર્યું છે.
Verse 34
बहुभिर्यास्यति ख्यातिं बालमंडनमित्यतः । या च स्त्री गर्भसंयुक्ता स्नानं भक्त्या करिष्यीत । न भविष्यंति छिद्राणि तस्या गर्भे कथंचन
અતએવ આ બહુજનમાં ‘બાલમંડન’ નામે પ્રસિદ્ધ થશે. જે ગર્ભવતી સ્ત્રી ભક્તિપૂર્વક અહીં સ્નાન કરશે, તેના ગર્ભને ક્યારેય કોઈ હાનિ કે દોષ નહીં થાય.
Verse 35
प्राप्ते प्रसवकाले तु या जलं प्राशयिष्यति । तीर्थस्यास्य सुखेनैव प्रसविष्यति सा सुतम्
પ્રસવકાળ આવે ત્યારે જે સ્ત્રી આ તીર્થનું જળ પાન કરશે, તે સુખપૂર્વક સહેલાઈથી સંતાનને જન્મ આપશે.
Verse 36
दितिरुवाच । तवोच्छेदाय देवेश याचितः प्राङ्मया हरः । एकं देव सुतं देहि सर्वदेवनिबर्हणम्
દિતિ બોલી— હે દેવેશ! અગાઉ મેં હર પાસે તારા ઉચ્છેદ માટે યાચના કરી હતી. હે દેવ! મને એક એવો પુત્ર આપ, જે સર્વ દેવોને દમન કરી શકે.
Verse 37
त्वया चैकोनपंचाशत्प्रकारः स विनिर्मितः । यस्मादृतं त्वया प्रोक्तं तस्मादेतद्भविष्यति
અને તારા દ્વારા તે ઓગણપચાસ પ્રકારોમાં રચાયો. તું જે સત્ય કહ્યું છે, તેથી આ નિશ્ચિતરૂપે થશે.
Verse 38
सूत उवाच । ततः प्रभृति ते जाता मरुतो विबुधैः समम् । यज्ञभागस्य भोक्तारो दितेः शक्रस्य शासनात्
સૂત બોલ્યા—ત્યાંથી દિતિથી જન્મેલા તે મરુતો દેવતાઓ સમાન પ્રતિષ્ઠાવાળા થયા અને શક્રના આદેશથી યજ્ઞભાગના ભોક્તા બન્યા।
Verse 39
अथ प्राह सहस्राक्षो देवाचार्यं बृहस्पतिम् । मातुर्द्रोहकृतं पापं कथं यास्यति संक्ष यम्
પછી સહસ્રાક્ષ (ઇન્દ્ર) દેવગુરુ બૃહસ્પતિને બોલ્યો—“માતૃદ્રોહથી થયેલું પાપ કેવી રીતે નાશ પામશે, કેવી રીતે ક્ષયને પામશે?”
Verse 42
सूत उवाच । ततस्तूर्णं सह साक्षः सहस्राक्षेशसंज्ञितम् । लिंगं संस्थापयामास स्वयमेव द्विजोत्तमाः
સૂત બોલ્યા—હે દ્વિજોત્તમો, ત્યારબાદ સહસ્રાક્ષ (ઇન્દ્ર) એ તત્કાળ સ્વયં ‘સહસ્રાક્ષેશ’ નામનું લિંગ સ્થાપિત કર્યું।
Verse 43
त्रिकालं पूजयामासपुष्पधूपानुलेपनैः । तथान्यैर्बलिसत्का रैर्गीतैर्नृत्यैःपृथग्विधैः
તેણે ત્રિકાળ પુષ્પ, ધૂપ અને અનુલેપનથી પૂજા કરી; તેમજ અન્ય બલિ-સત્કાર, ગીતો અને નાનાવિધ નૃત્યો દ્વારા પણ આરાધના કરી।
Verse 44
ततो वर्षसहस्रांते तुष्टस्तस्य महेश्वरः । प्रोवाच वरदोऽस्मीति शक्र प्रार्थय वांछितम्
પછી હજાર વર્ષના અંતે પ્રસન્ન મહેશ્વરે કહ્યું—“હું વરદાતા છું; હે શક્ર, જે ઇચ્છિત હોય તે માગ।”
Verse 45
शक्र उवाच । मातुर्द्रोहकृतं पापं यातु मे त्रिपुरांतक । तथाऽन्येषां मनुष्याणां येऽत्र त्वां श्रद्धयान्विताः । पूजयिष्यंति सद्भक्त्या स्नानं कृत्वा समाहिताः
શક્ર બોલ્યો— હે ત્રિપુરાંતક! માતૃદ્રોહ કરીને મેં કરેલું પાપ મારાથી દૂર થઈ જાય. તેમજ જે અન્ય મનુષ્યો અહીં શ્રદ્ધાયુક્ત થઈ સ્નાન કરીને એકાગ્ર ચિત્તે સદ્ભક્તિથી તમારી પૂજા કરશે, તેમના પાપ પણ નાશ પામે.
Verse 46
सूत उवाच । स तथेति प्रतिज्ञाय जगामादर्शनं हरः । शक्रोऽपि रहितः पापैर्जगाम त्रिदशालयम्
સૂત બોલ્યો— ‘તથાસ્તુ’ એમ પ્રતિજ્ઞા કરીને હર (શિવ) અદૃશ્ય થઈ ગયા. અને શક્ર (ઇન્દ્ર) પણ પાપમુક્ત થઈ ત્રિદશાલય (સ્વર્ગ) તરફ ગયા.
Verse 47
एवं तत्र समुत्पन्नं तीर्थं तद्बालमंडनम् । स्वामिद्रोहकृतात्पापान्मुच्यंते यत्र मानवाः
આ રીતે ત્યાં ‘બાલમંડન’ નામનું તીર્થ પ્રગટ થયું; જ્યાં સ્વામિદ્રોહથી ઉત્પન્ન પાપમાંથી મનુષ્યો મુક્ત થાય છે.
Verse 48
एतद्वः सर्वमाख्यातं बालमंडनसंभवम् । माहात्म्यं तु द्विज श्रेष्ठाः शृणुध्वमथ सादरम्
બાલમંડનની ઉત્પત્તિ વિષેનું આ બધું તમને કહી દીધું. હવે, હે દ્વિજશ્રેષ્ઠો, તેનું માહાત્મ્ય આદરપૂર્વક સાંભળો.
Verse 49
आश्विनस्य सिते पक्षे दशम्यादि यथाक्रमम् । यस्तत्र कुरुते श्राद्धं यावत्पंचदशी तिथिः
આશ્વિન માસના શુક્લ પક્ષમાં દશમીથી ક્રમશઃ પંચદશી (પૂર્ણિમા) તિથિ સુધી—જે ત્યાં શ્રાદ્ધ કરે છે…
Verse 50
तीर्थानां स हि सर्वेषां स्नानजं लभते फलम् । श्राद्धस्य करणाद्वापि वाजिमेधफलं द्विजाः
તે નિશ્ચયે સર્વ તીર્થોમાં સ્નાનનું ફળ પ્રાપ્ત કરે છે. અને શ્રાદ્ધ કરવાથી પણ, હે દ્વિજોઃ, અશ્વમેધ યજ્ઞ સમાન પુણ્ય પામે છે.
Verse 51
तस्मिन्काले सहस्राक्षः समागच्छति भूतले । भागानां मर्त्यजातानां सेवनाय सदैव हि
તે સમયે સહસ્રનેત્ર ઇન્દ્ર ભૂતલ પર આવે છે—મનુષ્યોના નિર્ધારિત ભાગ (અર્પણ/પુણ્ય) ગ્રહણ કરવા સદા તત્પર રહે છે.
Verse 52
यावद्भूमितले शक्रस्तिष्ठत्येवं द्विजोत्तमाः । तीर्थे तीर्थानि सर्वाणि तावत्तिष्ठन्ति तत्र वै
હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજોઃ, જેટલો સમય શક્ર ભૂતલ પર રહે છે, તેટલો સમય એ જ એક તીર્થમાં સર્વ તીર્થો ત્યાં જ નિવાસ કરે છે.
Verse 53
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तस्मिन्काले विशेषतः । स्नात्वा तत्र शुभे तीर्थै शक्रेश्वरमथाऽर्चयेत्
અતએવ ખાસ કરીને તે સમયે સર્વ પ્રયત્નથી, તે શુભ તીર્થમાં સ્નાન કરીને પછી શક્રેશ્વરનું પૂજન કરવું જોઈએ.
Verse 54
अत्र श्लोकौ पुरा गीतौ नारदैन सुर षिंणा । शृण्वंतु मुनयः सर्वे कीर्त्यमानौ मया हि तौ
અહીં પૂર્વે દેવર્ષિ નારદે બે શ્લોક ગાયા હતા. સર્વ મુનિઓ સાંભળો; હું હવે તે બે શ્લોકોનું કીર્તન કરું છું.
Verse 55
बालमंडनके स्नात्वा शक्रेश्वरमथेक्षयेत् । यः पुमानाश्विने मासि प्राप्ते श्रवण पञ्चके । स पापैर्मुच्यते सर्वैराजन्ममरणाद्भुवि
બાલમંડનમાં સ્નાન કરીને પછી શક્રેશ્વરનું દર્શન કરવું જોઈએ. આશ્વિન માસમાં, શ્રવણ-પંચક આવ્યા સમયે જે પુરુષ આમ કરે છે, તે પૃથ્વી પર જન્મથી મૃત્યુ સુધીના સર્વ પાપોથી મુક્ત થાય છે.
Verse 56
प्रभावात्तस्य तीर्थस्य सत्यमेतद्द्विजोत्तमाः
હે દ્વિજોત્તમો, આ નિશ્ચિત સત્ય છે—તે તીર્થના પ્રભાવ અને પાવન મહિમા એવો જ છે।