Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 37

Devanagari script

त्वया चैकोनपंचाशत्प्रकारः स विनिर्मितः । यस्मादृतं त्वया प्रोक्तं तस्मादेतद्भविष्यति

Transliteration

tvayā caikonapaṃcāśatprakāraḥ sa vinirmitaḥ | yasmādṛtaṃ tvayā proktaṃ tasmādetadbhaviṣyati

Translation

અને તારા દ્વારા તે ઓગણપચાસ પ્રકારોમાં રચાયો. તું જે સત્ય કહ્યું છે, તેથી આ નિશ્ચિતરૂપે થશે.

Word by Word

• त्वया: by you
• त्वया: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)
• Form: तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय

• एकोनपञ्चाशत्प्रकारः: a forty-ninefold type/mode
• एकोनपञ्चाशत्प्रकारः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एक-ऊन-पञ्चाशत्-प्रकार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; संख्याविशेषणपूर्वक-तत्पुरुषः (पञ्चाशतः एकेन ऊनः = 49)

• सः: that (he/it)
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• विनिर्मितः: was created
• विनिर्मितः: Kriya (Predicate/क्रिया-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि-निर्मित (कृदन्त; नि-√मा/मि-धातु ‘to measure/build’, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (constructed/created)

• यस्मात्: because
• यस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम)
• Form: हेत्वर्थे (since/because), पञ्चमी-एकवचनरूपम्

• ऋतम्: truth / right order
• ऋतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• त्वया: by you
• त्वया: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)
• Form: तृतीया, एकवचन

• प्रोक्तम्: was spoken
• प्रोक्तम्: Kriya (Predicate/क्रिया-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रोक्त (कृदन्त; प्र-√वच्/वच्-धातु, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (spoken/declared)

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Inference/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम)
• Form: हेत्वर्थे (therefore), पञ्चमी-एकवचनरूपम्

• एतत्: this
• एतत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• भविष्यति: will be / will happen
• भविष्यति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Future), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्

Speaker

Narrator (contextual; likely within the Diti–Śiva/boon narrative frame)

Visual Art Cues

Scene: A single being or embryo-like luminous form dividing into forty-nine radiant forms; devas witnessing; the scene conveys wonder rather than horror—forms arranged like a mandala, each with wind/sky attributes (Marut-like).

Characters & Entities

• Śiva (implicit as addressee)
• Diti (contextual)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Satya (truthful divine utterance) is depicted as unfailing; what is spoken in truth becomes reality.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Indirectly, the tīrtha’s greatness is supported by mythic history narrated in Adhyāya 22.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse emphasizes the inevitability of a true divine statement and a multi-formed manifestation.