Adhyaya 28

Verse 1

पार्वत्युवाच । आनंदकानने शंभो यल्लिंगं पुण्यवर्धनम् । यन्नामस्मरणादेव महापातकसंक्षयः

પાર્વતીએ કહ્યું—હે શંભો! આનંદકાનનમાં કયું લિંગ પુણ્યવર્ધક છે, જેના નામસ્મરણ માત્રથી જ મહાપાતકોનો ક્ષય થાય છે?

Verse 2

यत्सेव्यं साधकैर्नित्यं यत्र प्रीतिरनुत्तमा । यत्र दत्तं हुतं जप्तं ध्यातं भवति चाक्षयम्

જે સાધકો દ્વારા નિત્ય સેવનીય છે, જ્યાં પ્રીતિ અનુત્તમ છે, અને જ્યાં દાન, હોમ, જપ તથા ધ્યાન—બધું અક્ષય બને છે—તે કયું છે?

Verse 3

यस्य संस्मरणादेव यल्लिंगस्य विलोकनात् । यल्लिंगप्रणतेश्चापि यस्य संस्पर्शनादपि

જે લિંગનું માત્ર સ્મરણ, તેનું દર્શન, તેને પ્રણામ કરવું, અને તેનો સ્પર્શ પણ (પરમ કલ્યાણ આપે છે)।

Verse 4

पंचामृतादि स्नपनपूर्वाद्यस्यार्चनादपि । तल्लिंगं कथयेशान भवेच्छ्रेयः परंपरा

અને પંચામૃત વગેરે દ્વારા સ્નાન કરાવી આરંભ થતી વિધિપૂર્વકની આરાધનાથી પણ—હે ઈશાન! તે લિંગનું વર્ણન કરો; તેથી કલ્યાણની અવિચ્છিন্ন પરંપરા પ્રાપ્ત થશે।

Verse 6

देवदेव उवाच । उमे भवत्या यत्पृष्टं भवबंधविमोक्षकृत् । ततोऽहं कथयिष्यामि लिंगं स्थिरमना भव

દેવદેવ બોલ્યા—હે ઉમા! તું જે પૂછ્યું છે તે ભવબંધનથી મુક્તિ કરાવનારું છે. તેથી હું તે લિંગનું વર્ણન કરું છું; મન સ્થિર અને સંયમિત રાખ.

Verse 7

आनंदकानने चात्र रहस्यं परमं मम । न मया कस्यचित्ख्यातं न प्रष्टुं वेत्ति कश्चन

અહીં આ આનંદકાનનમાં મારું પરમ રહસ્ય છે. મેં તે કોઈને પણ પ્રગટ કર્યું નથી, અને તેને પૂછવું પણ કોઈને આવડતું નથી.

Verse 8

संति लिंगान्यनेकानि ममानंदवने प्रिये । परं त्वया यथा पृष्टं यथावत्तद्ब्रवीमि ते

હે પ્રિયે! મારા આનંદવનમાં અનેક લિંગો છે; પરંતુ તું જેમ પૂછ્યું છે તેમ જ હું તે વિષય તને યથાવત્ કહું છું.

Verse 9

स्कंद उवाच । इति देवीसमुदितं समाकर्ण्य वटोद्भव । सर्वज्ञेन यदाख्यातं तदाख्यास्यामि ते शृणु

સ્કંદ બોલ્યા—હે વટોદ્ભવ! દેવીના આ વચનને સાંભળી, સર્વજ્ઞે જે કહ્યું હતું તે જ હું તને કહું છું; સાંભળ.

Verse 10

ममापि येन त्रिपुरं समरे जयकांक्षिणः । जयाशा पूरिता स्तुत्या बहुमोदकदानतः

જેના દ્વારા—ત્રિપુર સાથેના સમરમાં વિજય ઇચ્છનાર મારા માટે પણ—સ્તુતિ અને અનેક મોદક-દાનથી વિજયની આશા પૂર્ણ થઈ.

Verse 11

यत्रास्ति तीर्थमघहृत्पितृप्रीतिविवर्धनम् । यत्स्नानाद्वृत्रहा वृत्रवधपापाद्विमुक्तवान्

જ્યાં પાપહરણ કરતું તીર્થ છે અને પિતૃઓની પ્રીતિ વધારનારું છે; ત્યાં સ્નાન કરવાથી વૃત્રહા ઇન્દ્ર વૃત્રવધના પાપથી મુક્ત થયો.

Verse 12

धर्माधिकरणं यत्र धर्मराजोप्यवाप्तवान् । सुदुष्करं तपस्तप्त्वा परमेण समाधिना

જ્યાં પરમ સમાધિમાં અતિ દુષ્કર તપ કરી ધર્મરાજે પણ ધર્માધિકરણનું આસન પ્રાપ્ત કર્યું.

Verse 13

पक्षिणोपि हि यत्रापुर्ज्ञानं संसारमोचनम् । रम्यो हिरण्मयो यत्र बभूव बहुपाद्द्रुमः

જ્યાં પક્ષીઓએ પણ સંસારમોચક જ્ઞાન પ્રાપ્ત કર્યું; અને જ્યાં અનેક શાખાવાળો રમ્ય હિરણ્મય વૃક્ષ પ્રગટ થયો.

Verse 14

यल्लिंगदर्शनादेव दुर्दमो नाम पार्थिवः । उद्वेजकोपि लोकानां क्षणाद्धर्ममतिस्त्वभूत्

તે લિંગના માત્ર દર્શનથી દુર્દમ નામનો રાજા—જે લોકો માટે ભયજનક હતો—ક્ષણમાં ધર્મનિષ્ઠ બુદ્ધિવાળો બની ગયો.

Verse 15

तस्य लिंगस्य माहात्म्यमाविर्भावं च सुंदरि । निशामयाभिधास्यामि महापातक नाशनम्

હે સુંદરિ, સાંભળ; હું તે લિંગનું માહાત્મ્ય અને તેનું આવિર્ભાવ કહું છું—જે મહાપાતકોનો પણ નાશ કરે છે.

Verse 16

धर्मपीठं तदुद्दिष्टमत्रानंदवने मम । तत्पीठदर्शनादेव नरः पापैः प्रमुच्यते

મારા આનંદવન (કાશી) માં આ ધર્મપીઠ દર્શાવાયું છે. તે પીઠના માત્ર દર્શનથી જ મનુષ્ય સર્વ પાપોથી મુક્ત થાય છે.

Verse 17

पुरा विवस्वतः पुत्रो यमः परमसंयमी । तपस्तताप विपुलं विशालाक्षि तवाग्रतः

પૂર્વકાળે વિવસ્વાનનો પુત્ર યમ, પરમ સંયમી, હે વિશાલાક્ષિ! તારી સમક્ષ વિશાળ તપશ્ચર્યા કરતો હતો.

Verse 18

शिशिरे जलमध्यस्थो वर्षास्वभ्रावकाशकः । तपर्तौ पंचवह्निस्थः कदाचिदिति तप्तवान्

શિયાળામાં તે જળના મધ્યમાં ઊભો રહેતો; વરસાદમાં ખુલ્લા આકાશ નીચે રહેતો; અને ઉનાળામાં પંચાગ્નિ વચ્ચે બેસી—આ રીતે સતત તપ કરતો રહ્યો.

Verse 19

पादाग्रांगुष्ठभूस्पर्शी बहुकालं स तस्थिवान् । एकपादस्थितः सोपि कदाचिद्बह्वनेहसम्

ઘણો સમય તે એવો ઊભો રહ્યો કે ધરતીને માત્ર પગના અંગૂઠાની ટોચ જ સ્પર્શતી. ક્યારેક એક પગ પર ઊભો રહીને પણ ભારે કષ્ટ સહન કરતો.

Verse 20

समीराभ्यवहर्तासीद्बहुदिष्टं सदिष्टवान् । पपौ स तु पिपासुः सन्कुशाग्रजलविप्रुषः

તે ‘વાયુ-આહાર’ કરનાર બની, જે થોડુંક નિર્ધારિત અન્ન મળતું તે જ ગ્રહણ કરતો. અને તરસ લાગ્યે કુશાના અગ્ર પર ચોંટેલા જળબિંદુઓ જ પીતા.

Verse 21

दिव्यां चतुर्युगीमित्थं स निनाय तपश्चरन् । चतुर्गुणं दिदृक्षुर्मां परमेण समाधिना

આ રીતે તપશ્ચર્યા કરતાં તેણે દિવ્ય ચાર યુગોનો સમય વિતાવ્યો; પરમ સમાધિથી મને ચતુર્ગુણ રૂપે દર્શવા ઇચ્છ્યો।

Verse 22

ततोहं तस्य तपसा संतुष्टः स्थिरचेतसः । ययौ तस्मै वरान्दातुं शमनाय महात्मने

પછી તે સ્થિરચિત્તના તપથી પ્રસન્ન થઈ હું મહાત્મા શમન (યમ)ને શાંત કરવા તથા તેને વરદાન આપવા ત્યાં ગયો।

Verse 23

वटः कांचनशाखाख्यो यस्तपस्तापसंततिम् । दूरीचकार सुच्छायो बहुद्विजसमाश्रयः

‘કાંચનશાખા’ નામનો વડવૃક્ષ શીતળ છાયા ધરાવતો અને અનેક દ્વિજોને આશ્રય આપતો; તપસ્વીઓની તપશ્ચર્યાથી ઊઠતો તાપ દૂર કરતો।

Verse 24

मंदमद मरुल्लोल पल्लवैः करपल्लवैः । योध्वगानध्वसंतप्तानाह्वये दिवतापहृत्

મંદ મદમસ્ત પવનમાં લોલાયમાન કરપલ્લવ સમ પાંદડાઓથી તે વડવૃક્ષ માર્ગથી તપ્ત થયેલા થાકેલા મુસાફરોને બોલાવે છે અને દિવસનો તાપ તથા થાક હરી લે છે।

Verse 25

स्वानुरागैः सुरभिभिः स्वादुभिश्च पचेलिमैः । प्रीणयेदर्थिसार्थं यो वृत्तैर्निजफलैरलम्

પોતાના સ્વાભાવિક સુગંધિત, મધુર અને પક્વ ફળોથી તે વૃક્ષ યાચકોના સમૂહને સંપૂર્ણ પ્રસન્ન કરે છે અને પોતાના ફળોથી જ પૂરતું તૃપ્ત કરે છે।

Verse 26

तदधस्तात्परं वीक्ष्य तमहं तपनांगजम् । स्थाणुनिश्चल वर्ष्माणं नासाग्रन्यस्तलोचनम्

વધુ નીચે નજર કરતાં મેં તપનપુત્રને જોયો—સ્તંભ સમો અચળ દેહ, નાસાગ્ર પર સ્થિર દૃષ્ટિ, યોગતપમાં અડગ વ્રતી।

Verse 27

तपस्तेजोभिरुद्यद्भिः परितः परिधीकृतम् । भानुमंतमिवाकाशे सुनीले स्वेन तेजसा

તપસ્યાથી ઉદ્ભવેલા તેજે તે સર્વ તરફથી ઘેરાયેલો હતો—ઘેરા નીલા આકાશમાં પોતાના જ તેજવલયથી ઘેરાયેલા સૂર્ય સમાન।

Verse 28

स्वाख्यांकितं महालिंगं प्रतिष्ठाप्यातिभक्तितः । स्वच्छ सूर्योपलमयतेजः पुंजैरिवार्चितम्

અતિભક્તિથી તેણે પોતાના નામથી અંકિત મહાલિંગની પ્રતિષ્ઠા કરી અને તેને જાણે સ્વચ્છ સૂર્યોપલ સમ તેજપુંજોથી અર્ચના કરી।

Verse 29

साक्षीकृत्येव तल्लिंगं तप्यमानं महत्तपः । प्रत्यवोचं धर्मराजं वरं ब्रूहीति भास्करे

તે લિંગને જાણે સાક્ષી બનાવી તેની મહાતપસ્યા જોઈ મેં ધર્મરાજને કહ્યું—“હે ભાસ્કરપુત્ર, વર માગ।”

Verse 30

अलं तप्त्वा महाभाग प्रसन्नोस्मि शुभव्रत । निशम्य शमनश्चेति दृष्ट्वा मां प्रणनाम ह

“હે મહાભાગ, હે શુભવ્રતી, હવે તપ પૂરતું; હું પ્રસન્ન છું.” એમ સાંભળીને શમન (યમ) મને જોઈ પ્રણામ કર્યો।

Verse 31

चकार स्तवनं चापि परिहृष्टेंद्रियेश्वरः । निर्व्याजं स समाधिं च विसृज्य ब्रध्ननंदनः

ઇન્દ્રિયોમાં પરમ હર્ષથી પરિપૂર્ણ બ્રધ્નનંદન (સૂર્યપુત્ર) એ સ્તવન કર્યું; અને પોતાની નિર્વ્યાજ, અખંડ સમાધિ છોડીને ધ્યાનાવસ્થામાંથી ઊભો થયો।

Verse 32

धर्म उवाच । नमोनमः कारणकारणानां नमोनमः कारणवर्जिताय । नमोनमः कार्यमयाय तुभ्यं नमोनमः कार्यविभिन्नरूप

ધર્મ બોલ્યા— કારણોના પણ કારણ એવા તમને વારંવાર નમસ્કાર; કારણરહિત પરમ તત્ત્વને નમસ્કાર। કાર્યરૂપ જગતમાં વ્યાપ્ત એવા તમને નમસ્કાર; સર્જનના નાનાવિધ રૂપોમાં પ્રગટ તમને નમસ્કાર।

Verse 33

अरूपरूपाय समस्तरूपिणे पराणुरूपाय परापराय । अपारपाराय पराब्धिपार प्रदाय तुभ्यं शशिमौलये नमः

રૂપવિહિન હોવા છતાં રૂપ આપનાર, સર્વરૂપોના આધાર; પરમાણુથી પણ સૂક્ષ્મ, પર-અપરથી પરે— અપારના પારસ્વરૂપ, પરમ સમુદ્ર પાર કરાવનાર, શશિમૌળી પ્રભુને નમસ્કાર।

Verse 34

अनीश्वरस्त्वं जगदीश्वरस्त्वं गुणात्मकस्त्वं गुणवर्जितस्त्वम् । कालात्परस्त्वं प्रकृतेः परस्त्वं कालाय कालात्प्रकृते नमस्ते

તમે અનીશ્વર (અધિપત્યથી પરે) પણ છો અને જગદીશ્વર પણ. તમે ગુણમય પણ છો અને ગુણાતીત પણ. તમે કાળથી પરે અને પ્રકૃતિથી પરે— કાળના પણ કાળ, પ્રકૃતિથી પર એવા પ્રભુ, તમને નમસ્કાર।

Verse 35

त्वमेव निर्वाणपद प्रदोसि त्वमेव निर्वाणमनंतशक्ते । त्वमात्मरूपः परमात्मरूपस्त्वमंतरात्मासि चराचरस्य

અનંતશક્તે! નિર્વાણપદ આપનાર માત્ર તમે જ છો; નિર્વાણ સ્વયં પણ તમે જ છો. તમે આત્મસ્વરૂપ, પરમાત્મસ્વરૂપ; ચરાચર સર્વ જગતના અંતરાત્મા તમે જ છો।

Verse 36

त्वत्तो जगत्त्वं जगदेवसाक्षाज्जगत्त्वदीयं जगदेकबंधो । हर्ताविता त्वं प्रथमो विधाता विधातृविष्ण्वीश नमो नमस्ते

તમાથી જ જગતનું તત્ત્વ પ્રગટે છે; તમે જ પ્રત્યક્ષ વિશ્વના સાક્ષી છો. આ સમગ્ર જગત તમારું છે, હે જગદેકબંધુ. તમે પ્રથમ વિધાતા—સંહારક અને પાલક પણ. બ્રહ્મા-વિષ્ણુના પણ ઈશ્વર, તમને વારંવાર નમસ્કાર।

Verse 37

मृडस्त्वमेव श्रुतिवर्त्मगेषु त्वमेव भीमोऽश्रुतिवर्त्मगेषु । त्वं शंकरः सोमसुभक्तिभाजामुग्रोसि रुद्र त्वमभक्तिभाजाम्

શ્રુતિ (વેદ) માર્ગે ચાલનારાઓ માટે તમે જ મૃડ—કરુણામય છો; અને શ્રુતિ-માર્ગથી ભટકનારાઓ માટે તમે જ ભીમ—ભયંકર છો. શુદ્ધ ભક્તિ ધરાવનારાઓ માટે તમે શંકર; પરંતુ અભક્તો માટે, હે રુદ્ર, તમે ઉગ્ર છો.

Verse 38

त्वमेव शूली द्विषतां त्वमेव विनम्रचेतो वचसां शिवोसि । श्रीकंठ एकः स्वपदश्रितानां दुरात्मनां हालहलोग्रकंठः

દ્વેષીઓ સામે તમે જ શૂલધારી; અને જેમનું મન-વચન વિનમ્ર છે, તેમના માટે તમે જ શિવ—મંગલસ્વરૂપ. તમારા પદમાં આશ્રય લેનારાઓ માટે તમે એકમાત્ર શ્રીકંઠ; પરંતુ દુષ્ટમનવાળાઓ માટે તમે હાલાહલ વિષ ધારણ કરનાર ભયંકર ઉગ્રકંઠ છો.

Verse 39

नमोस्तु ते शंकर शांतशंभो नमोस्तु ते चंद्रकलावतंस । नमोस्तु तुभ्यं फणिभूषणाय पिनाकपाणेंऽधकवैरिणे नमः

હે શંકર, હે શાંત શંભુ, તમને નમસ્કાર. હે ચંદ્રકલા-વતંસ, તમને નમસ્કાર. હે ફણિભૂષણધારી, તમને નમસ્કાર. હે પિનાકપાણી, અંધકવૈરી, તમને નમસ્કાર.

Verse 40

स एव धन्यस्तव भक्तिभाग्यस्तवार्चको यः सुकृती स एव । तवस्तुतिं यः कुरुते सदैव स स्तूयते दुश्च्यवनादि देवैः

જેને તમારી ભક્તિનું સૌભાગ્ય મળે તે જ ધન્ય; અને જે તમારું અર્ચન કરે તે જ સુકૃતી. જે સદૈવ તમારી સ્તુતિ કરે છે, તેની સ્તુતિ દેવગણ—દુશ્ચ્યવન આદિ—પણ કરે છે.

Verse 41

कस्त्वामिह स्तोतुमनंतशक्ते शक्नोति मादृग्लघुबुद्धिवैभवः । प्राचां न वाचामिहगोचरो यः स्तुतिस्त्वयीयं नतिरेव यावत्

હે અનંતશક્તિ! અહીં તારી સાચી સ્તુતિ કોણ કરી શકે? મારા જેવા અલ્પબુદ્ધિનું સામર્થ્ય ક્યાં! તું તો પ્રાચીન ઋષિઓની વાણીની પણ પહોંચ બહાર છે; તેથી મારી આ ‘સ્તુતિ’ માત્ર ભક્તિભરી નતિ-પ્રણામ જ છે.

Verse 42

स्कंद उवाच । उदीर्य सूर्यस्य सुतोतिभक्त्या नमः शिवायेति समुच्चरन्सः । इलामिलन्मौलिरतीव हृष्टः सहस्रकृत्वः प्रणनाम शंभुम्

સ્કંદે કહ્યું—ત્યારે સૂર્યપુત્રે અતિભક્તિથી ‘નમઃ શિવાય’ એમ વારંવાર ઉચ્ચાર્યું. મસ્તક ભૂમિ પર નમાવી, અત્યંત હર્ષથી, તેણે શંભુને સહસ્ર વાર પ્રણામ કર્યા.

Verse 43

ततः शिवस्तं तपसातिखिन्नं निवार्य ताभ्यः प्रणतिभ्य ईश्वरः । वरान्ददौ सप्ततुरंगसूनवे त्वं धर्मराजो भव नामतोपि

પછી ઈશ્વર શિવે તપસ્યાથી અત્યંત થાકેલા તેને રોકી, તે પ્રણામોથી પ્રસન્ન થઈ, સપ્તતુરંગ (સૂર્ય)ના પુત્રને વર આપ્યા—“તું ધર્મરાજ બન; નામથી પણ એ જ થા.”

Verse 44

त्वमेव धर्माधिकृतौ समस्त शरीरिणां स्थावरजंगमानाम् । मया नियुक्तोद्य दिनादिकृत्यः प्रशाधि सर्वान्मम शासनेन

સ્થાવર-જંગમ એવા સમસ્ત શરીરધારીઓના ધર્માધિકારમાં તું જ અધિકૃત છે. આજે હું તને દિવસ-ગણના વગેરે કર્તવ્યો અને આચરણ-વ્યવસ્થામાં નિયુક્ત કરું છું; મારા શાસનથી સર્વનું નિયમન કર.

Verse 45

त्वं दक्षिणायाश्च दिशोधिनाथस्त्वं कर्मसाक्षी भव सर्वजंतोः । त्वद्दर्शिताध्वान इतो व्रजंतु स्वकर्मयोग्यां गतिमुत्तमाधमाः

તું દક્ષિણ દિશાનો અધિનાથ બન અને સર્વ જીવોના કર્મનો સાક્ષી થા. તું દર્શાવેલા માર્ગે અહીંથી પ્રાણીઓ જાય અને પોતાના કર્મ અનુસાર ઉત્તમ કે અધમ ગતિ પ્રાપ્ત કરે.

Verse 46

त्वया यदेतन्ममभक्तिभाजा लिंगं समाराधितमत्र धर्म । तद्दर्शनात्स्पर्शनतोऽर्चनाच्च सिद्धिर्भविष्यत्यचिरेण पुंसाम्

હે ધર્મ! તું અહીં મારી ભક્તિથી જે લિંગની સમ્યક્ આરાધના કરી છે, તેના દર્શન, સ્પર્શ અને અર્ચન માત્રથી જ લોકોને અચિરેએ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત થશે।

Verse 47

धर्मेश्वरं यः सकृदेव मर्त्यो विलोकयिष्यत्यवदातबुद्धिः । स्नात्वा पुरस्तेऽत्र च धर्मतीर्थे न तस्य दूरे पुरुषार्थसिद्धिः

જે કોઈ મર્ત્ય શુદ્ધ બુદ્ધિથી ધર્મેશ્વરને એકવાર પણ દર્શન કરશે અને તમારા સમક્ષ અહીં ધર્મતીર્થમાં સ્નાન કરશે, તેના માટે પુરુષાર્થસિદ્ધિ દૂર નથી।

Verse 48

कृत्वाप्यघानामिह यः सहस्रं धर्मेश्वरं पश्यति दैवयोगात् । सहेतनो जातु स नारकीं व्यथां कथां तदीयां दिविकुर्वतेमराः

અહીં સહસ્ર પાપો કર્યા છતાં જે દૈવયોગે ધર્મેશ્વરને જુએ છે, તે દેહસહિત કદી નરકયાતના ભોગવતો નથી; સ્વર્ગમાં દેવો તે પ્રભુની કથા ઉત્સવરૂપે ઉજવે છે।

Verse 50

यो धर्मपीठं प्रतिलभ्य काश्यां स्वश्रेयसे नो यततेऽत्र मर्त्यः । कथं स धर्मत्वमिवातितेजाः करिष्यति स्वं कृतकृत्यमेव । त्वया यथाप्ता इह धर्मराज मनोरथास्ते गुरुभिस्तपोभिः । तथैव धर्मेश्वरभक्तिभाजां कामाः फलिष्यंति न संशयोत्र

જે મર્ત્ય કાશીમાં ધર્મપીઠ પ્રાપ્ત કરીને પણ પોતાના પરમ કલ્યાણ માટે અહીં પ્રયત્ન કરતો નથી, તે કેવી રીતે કૃતકૃત્ય થશે—જાણે માત્ર તેજથી ‘ધર્મત્વ’ મેળવી લે! હે ધર્મરાજ, જેમ તમે અહીં ગુરુસમાન મહાતપોથી તમારા મનોભાવ સિદ્ધ કર્યા, તેમ ધર્મેશ્વરભક્તોની ઇચ્છાઓ નિઃસંદેહ ફળશે।

Verse 51

कृत्वाप्यघान्येव महांत्यपीह धर्मेश्वरार्चां सकृदेव कुर्वन् । कुतो बिभेति प्रियबंधुरेव तव त्वदीयार्चित लिंगभक्तः

આ લોકમાં મહાપાપો કર્યા છતાં જે ધર્મેશ્વરની અર્ચના એકવાર પણ કરે, તે પછી શેનો ભય રાખે? તમારા દ્વારા પૂજિત લિંગનો ભક્ત બની તે જાણે તમારો પ્રિય બંધુ બની જાય છે।

Verse 52

पत्रेण पुष्पेण जलेन दूर्वया यो धर्मधर्मेश्वरमर्चयिष्यति । समर्चयिष्यंत्यमृतांधसस्तं मंदारमालाभिरतिप्रहृष्टाः

જે પત્ર, પુષ્પ, જળ અને દૂર્વા વડે ધર્મ-ધર્મેશ્વરની આરાધના કરે છે, તેને અમૃતપ્રભાથી દીપ્ત દેવતાઓ પણ અતિહર્ષથી મંદાર પુષ્પમાળાઓ અર્પી સન્માન કરે છે।

Verse 53

त्वत्तो विभेष्यंति कृतैनसो ये भयं न तेषां भविता कदाचित् । धर्मेश्वरार्चा रचनां करिष्यतां हरिष्यतां बंधुतयामनस्ते

જેઓ પાપકર્મ કર્યા છે તેઓ તને ભય કરે છે; પરંતુ જે ધર્મેશ્વરની અર્ચના ગોઠવી પૂજન કરે છે, તેમને કદી ભય રહેતો નથી। તેમની પૂજા ભય હરે છે—તારું મન તેમને બંધુભાવથી સ્વીકારો।

Verse 54

यदत्र दास्यंति हि धर्मपीठे नरा द्युनद्यां कृतमज्जनाश्च । तदक्षयं भावि युगांतरेपि कृतप्रणामास्तव धर्मलिंगे

અહીં ધર્મપીઠે, દિવ્ય નદીમાં સ્નાન કરીને લોકો જે દાન આપે છે, તે આવનારા યુગાંતરেও અક્ષય રહે છે; કારણ કે તેમણે તારા ધર્મલિંગને પ્રણામ કર્યો છે।

Verse 55

ये कार्तिके मासि सिताष्टमी तिथौ यात्रां करिष्यंति नरा उपोषिताः । रात्रौ च वै जागरणं महोत्सवैर्धर्मेश्वरे तेन पुनर्भवा भुवि

કાર્તિક માસની શુક્લ અષ્ટમી તિથિએ જે મનુષ્યો ઉપવાસ કરીને યાત્રા કરે છે અને ધર્મેશ્વરે મહોત્સવ સાથે રાત્રિ જાગરણ કરે છે, તેઓ તે આચરણથી પૃથ્વી પર ફરી જન્મ લેતા નથી।

Verse 56

स्तुतिं च ये वै त्वदुदीरितामिमां नराः पठिष्यंति तवाग्रतः क्वचित् । निरेनसस्ते मम लोकगामिनः प्राप्स्यंति ते वैभवतः सखित्वम्

અને જે લોકો ક્યારે પણ તારા સમક્ષ તારા દ્વારા ઉચ્ચારેલી આ સ્તુતિનું પાઠ કરશે, તેઓ પાપમુક્ત બની મારા લોકને પ્રાપ્ત કરશે અને તારા વૈભવમય પરિકરમાં સખ్యత પ્રાપ્ત કરશે।

Verse 57

पुनर्वरं ब्रूहि यथेप्सितं ददे तेजोनिधेर्नंदन धर्मराज । अदेयमत्रास्ति न किंचिदेव ते विधेहि वागुद्यममात्रमेव

હે સૂર્યપુત્ર ધર્મરાજ! ફરીથી વરદાન માંગો; હું તમને ઈચ્છિત વર આપીશ. અહીં તમારા માટે કશું જ અદેય નથી, માત્ર બોલવાનો પ્રયાસ કરો.

Verse 58

प्रसन्नमूर्तिं स विलोक्य शंकरं कारुण्यपूर्णं स्वमनोरथाभिदम् । आनंदसंदोहसरोनिमग्नो वक्तुं क्षणं नैव शशाक किंचित्

કરુણાથી પરિપૂર્ણ અને મનોરથ પૂર્ણ કરનારા ભગવાન શંકરની પ્રસન્ન મૂર્તિ જોઈને, તેઓ (ધર્મરાજ) આનંદના સરોવરમાં એવા ડૂબી ગયા કે ક્ષણભર માટે કશું જ બોલી શક્યા નહીં.

Verse 78

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां चतुर्थे काशीखंड उत्तरार्धे धर्मेशमहिमाख्यानं नामाष्टसप्ततितमोऽध्यायः

આ રીતે એક્યાસી હજાર શ્લોકો વાળી શ્રીસ્કંદ મહાપુરાણ સંહિતાના ચોથા વિભાગ કાશીખંડના ઉત્તરાર્ધમાં 'ધર્મેશ મહિમા આખ્યાન' નામનો ઈઠ્યોતેરમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.