Adhyaya 1

Verse 1

। अध्याय

અધ્યાય આરંભ.

Verse 2

ॐ नमः श्रीपुरुषोत्तमाय । ॐ नमः श्रीनर्मदायै । ॐ नमो हरिहरहिरण्यगर्भेभ्यो नमो व्यासवाल्मीकिशुकपराशरेभ्यो नमो गुरुगोब्राह्मणेभ्यः । ॐ मज्जन्मातङ्गगण्डच्युतमदमदिरामोदमत्तालिमालं स्नानैः सिद्धाङ्गनानां कुचयुगविगलत्कुङ्कुमासङ्गपिङ्गम् । सायं प्रातर्मुनीनां कुसुमचयसमाच्छन्नतीरस्थवृक्षं पायाद्वो नर्मदाम्भः करिमकरकराक्रान्तरहंस्तरंगम्

ॐ શ્રીપુરુષોત્તમાય નમઃ। ॐ શ્રીનર્મદાયૈ (રેવાયૈ) નમઃ। હરિ, હર અને હિરણ્યગર્ભને નમસ્કાર; વ્યાસ, વાલ્મીકી, શુક અને પરાશરને નમસ્કાર; ગુરુ, ગૌ અને બ્રાહ્મણોને નમસ્કાર। સ્નાન કરતા હાથીઓના કપોલમાંથી વહેતા મદરસની સુગંધથી સુવાસિત, સિદ્ધાંગનાઓના સ્નાનથી સ્તનયુગલ પરથી ધોઈ વહેતા કુંકુમરસથી રક્તિમ, પ્રાતઃ-સાયં મુનિઓએ એકત્ર કરેલા પુષ્પસમૂહોથી ઢંકાયેલા તટસ્થ વૃક્ષોથી શોભિત, હાથી અને મકરનાં કરસ્પર્શથી ઉછળતા તરંગો પર હંસો વિહાર કરે એવી—નર્મદાનું પાવન જળ આપ સૌનું રક્ષણ કરે।

Verse 3

उभयतटपुण्यतीर्था प्रक्षालितसकलललोकदुरितौघा । देवमुनिमनुजवन्द्या हरतु सदा नर्मदा दुरितम्

જેના બંને કાંઠા પુણ્યતીર્થોથી પવિત્ર છે, જે સર્વ લોકોના પાપપ્રવાહને ધોઈ નાખે છે, અને જેને દેવ, મુનિ તથા મનુષ્યો વંદે છે—એ નર્મદા સદા અમારા દુરિત (પાપ)નું હરણ કરે।

Verse 4

नाशयतु दुरितमखिलं भूतं भव्यं भवच्च भुवि भविनाम् । सकलपवित्रि तव सुधा पुण्यजला नर्मदा भवति

પૃથ્વી પર રહેનારાં જીવોના ભૂત, ભવિષ્ય અને વર્તમાન—ત્રણે કાળમાંથી ઉત્પન્ન થતું સર્વ દુરિત (પાપ) તે નાશ કરે। હે સર્વપવિત્રિણી! તારી અમૃતસમાન સుధા જ પુણ્યજલરૂપે નર્મદા બને છે।

Verse 5

तटपुलिनं शिवदेवा यस्या यतयोऽपि कामयन्ते वा । मुनिनिवहविहितसेवा शिवाय मम जायतां रेवा

રેવા મારી કલ્યાણકારિણી થાઓ—જેનાં તટ અને રેતીનાં પુલિન શિવદેવસ્વરૂપ યતિઓ પણ ઇચ્છે છે; જેને મુનિગણ સેવા કરે છે; જે શિવભક્ત અને મંગલમયી છે।

Verse 6

नारायणं नमस्कृत्वा नरं चैव नरोत्तमम् । देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्

નારાયણને નમસ્કાર કરીને, તેમજ નરોમાં શ્રેષ્ઠ નરને પણ; દેવી સરસ્વતી અને વ્યાસને વંદન કરી, પછી ‘જય’નું ઉદ્ઘોષ કરવો જોઈએ।

Verse 7

नैमिषे पुण्यनिलये नानाऋषिनिषेविते । शौनकः सत्रमासीनः सूत पप्रच्छ विस्तरात्

પુણ્યનિવાસ નૈમિષમાં, જ્યાં અનેક ઋષિઓ નિવાસ કરે છે, સત્રયજ્ઞમાં આસનસ્થ શૌનકે સૂતને વિસ્તારે પૂછ્યું।

Verse 8

मन्येऽहं धर्मनैपुण्यं त्वयि सूत सदार्चितम् । पुण्यामृतकथावक्ता व्याससशिष्यस्त्वमेव हि

હે સૂત! મને લાગે છે કે ધર્મમાં નિપુણતા સદાય તારા માં સ્થાપિત છે; કારણ કે તું પુણ્ય-અમૃત સમ કથાઓનો વક્તા છે અને ખરેખર વ્યાસનો શિષ્ય છે।

Verse 9

अतस्त्वां परिपृच्छामि धर्मतीर्थाश्रयं कवे । बहूनि सन्ति तीर्थानि बहुशो मे श्रुतानि च

અતએવ, હે કવિ, ધર્મ અને તીર્થોના આશ્રયરૂપ, હું તને પૂછું છું. તીર્થો ઘણા છે અને તેમના વિષે મેં વારંવાર ઘણું સાંભળ્યું છે।

Verse 10

श्रुता दिव्यनदी ब्राह्मी तथा विष्णुनदी मया । तृतीया न मया क्वापि श्रुता रौद्री सरिद्वरा

મેં બ્રહ્માની દિવ્ય નદી અને તેવી જ રીતે વિષ્ણુની નદી વિશે સાંભળ્યું છે; પરંતુ ક્યાંય ત્રીજી—રુદ્રની પરમ શ્રેષ્ઠ નદી—વિશે સાંભળ્યું નથી।

Verse 11

तां वेदगर्भां विख्यातां विबुधौघाभिवन्दिताम् । वद मे त्वं महाप्राज्ञ तीर्थपूगपरिष्कृताम्

હે મહાપ્રાજ્ઞ! વેદગર્ભા, વિખ્યાત, દેવસમૂહો દ્વારા વંદિત અને અનેક તીર્થોથી શોભિત એવી તે નદીનું વર્ણન મને કહો।

Verse 12

कं देशमाश्रिता रेवा कथं श्रीरुद्रसंभवा । तत्संश्रितानि तीर्थानि यानि तानि वदस्व मे

રેવા (નર્મદા) કયા દેશમાં નિવાસ કરે છે અને તે કેવી રીતે શ્રીરુદ્રસમ્ભવા છે? તેમજ તેના આશ્રિત જે જે તીર્થો છે, તે બધાં મને કહો।

Verse 13

सूत उवाच । साधु पृष्टं कुलपते चरित्रं नर्मदाश्रितम् । चित्रं पवित्रं दोषघ्नं श्रुतमुक्तं च सत्तम

સૂત બોલ્યા—હે કુલપતે! નર્મદા-આશ્રિત ચરિત્ર વિષે તું ઉત્તમ પ્રશ્ન કર્યો છે. તે અદ્ભુત, પવિત્ર, દોષનાશક છે; હે સત્તમ, તે સાંભળવા અને કહેવા યોગ્ય છે।

Verse 14

वेदोपवेदवेदाङ्गादीन्यभिव्यस्य पूरितः । अष्टादशपुराणानां वक्ता सत्यवतीसुतः

વેદ, ઉપવેદ, વેદાંગ વગેરેનું સંપૂર્ણ રીતે પ્રતિપાદન કરીને સત્યવતીપુત્ર (વ્યાસ) અષ્ટાદશ પુરાણોના પ્રવક્તા બન્યા।

Verse 15

तं नमस्कृत्य वक्ष्यामि पुराणानि यथाक्रमम् । येषामभिव्याहरणादभिवृद्धिर्वृषायुषोः

તેમને નમસ્કાર કરીને હું યથાક્રમે પુરાણો કહું છું; જેમનું ભક્તિપૂર્વક ઉચ્ચારણ કરવાથી ધર્મ અને આયુષ્યની વૃદ્ધિ થાય છે।

Verse 16

श्रुतिः स्मृतिश्च विप्राणां चक्षुषी परिकीर्तिते । काणस्तत्रैकया हीनो द्वाभ्यामन्धः प्रकीर्तितः

શ્રુતિ અને સ્મૃતિ વિપ્રોના બે નેત્રો કહેવાય છે; એકથી વંચિત કાણા, અને બન્નેથી વંચિત અંધ ગણાય છે।

Verse 17

श्रुतिस्मृतिपुराणानि विदुषां लोचनत्रयम् । यस्त्रिभिर्नयनैः पश्येत्सोऽंशो माहेश्वरो मतः

શ્રુતિ, સ્મૃતિ અને પુરાણો—વિદ્વાનોના ત્રણ નેત્રો છે; જે આ ત્રણ નેત્રોથી જુએ છે તે મહેશ્વર (શિવ)નો અંશ માનવામાં આવે છે।

Verse 18

आत्मनो वेदविद्या च ईश्वरेण विनिर्मिता । शौनकीया च पौराणी धर्मशास्त्रात्मिका च या

આત્મહિત માટે ઈશ્વરે વેદવિદ્યા રચી છે; તેમજ શૌનકસંબંધિત પૌરાણિક પરંપરাও છે, જે ધર્મશાસ્ત્રસ્વરૂપ ગણાય છે।

Verse 19

तिस्रो विद्या इमा मुख्याः सर्वशास्त्रविनिर्णये । पुराणं पञ्चमो वेद इति ब्रह्मानुशासनम्

સર્વ શાસ્ત્રનિર્ણયમાં આ ત્રણ વિદ્યાઓ મુખ્ય છે; ‘પુરાણ પાંચમો વેદ છે’—આ બ્રહ્માનું અનુશાસન છે।

Verse 20

यो न वेद पुराणं हि न स वेदात्र किंचन । कतमः स हि धर्मोऽस्ति किं वा ज्ञानं तथाविधम्

જે પુરાણને નથી જાણતો, તે અહીં કશું જ જાણતો નથી. એવા માણસનો ધર્મ શું હશે, અને એવો જ્ઞાન ક્યાંથી હશે?

Verse 21

अन्यद्वा तत्किमत्राह पुराणे यन्न दृश्यते । वेदाः प्रतिष्ठिताः पूर्वं पुराणे नात्र संशयः

અહીં બીજું શું કહેવું? જે પુરાણમાં દેખાતું નથી, તે ખરેખર ક્યાંય નથી. વેદો પણ પ્રથમ પુરાણમાં જ પ્રતિષ્ઠિત થયા—એમાં સંશય નથી.

Verse 22

बिभेत्यल्पश्रुताद्वेदो मामयं प्रतरिष्यति । इतिहासपुराणैश्च कृतोऽयं निश्चयः पुरा

અલ્પશ્રુત માણસથી વેદ ડરે છે—“આ મને ખોટું સમજીને વટાવી જશે.” તેથી પ્રાચીન કાળથી ઇતિહાસ-પુરાણ દ્વારા આ નિશ્ચય સ્થિર થયો કે તેમના આધારથી જ વેદનો આશ્રય લેવો જોઈએ.

Verse 23

आत्मा पुराणं वेदानां पृथगंगानि तानि षट् । यच्च दृष्टं हि वेदेषु तद्दृष्टं स्मृतिभिः किल

પુરાણ વેદોનો પ્રાણ છે, અને તેમના છ અંગો અલગ સહાયક છે. વેદોમાં જે દેખાય છે, તે જ સ્મૃતિઓમાં પણ દેખાય છે—એવું કહેવાય છે.

Verse 24

उभाभ्यां यत्तु दृष्टं हि तत्पुराणेषु गीयते । पुराणं सर्वशास्त्राणां प्रथमं ब्रह्मणः स्मृतम्

વેદ અને સ્મૃતિ—બન્નેમાં જે તત્ત્વ દેખાય છે, તે જ પુરાણોમાં ગવાય છે. પુરાણને સર્વ શાસ્ત્રોમાં પ્રથમ, બ્રહ્માથી સ્મૃત થયેલું માનવામાં આવે છે.

Verse 25

अनन्तरं च वक्त्रेभ्यो वेदास्तस्य विनिर्गताः । पुराणमेकमेवासीदस्मिन् कल्पान्तरे मुने

ત્યારબાદ તેના મુખોમાંથી વેદો પ્રગટ થયા. પરંતુ, હે મુનિ, પૂર્વ કલ્પાંતરમાં માત્ર એક જ પુરાણ હતું.

Verse 26

त्रिवर्गसाधनं पुण्यं शतकोटिप्रविस्तरम् । स्मृत्वा जगाद च मुनीन्प्रति देवश्चतुर्मुखः

ત્રિવર્ગસાધન કરનારું, પરમ પુણ્યદાયક અને શતકોટિ વિસ્તૃત એવા તે પુરાણનું સ્મરણ કરીને ચતુર્મુખ દેવ બ્રહ્માએ મુનિઓને તે કહ્યુ́ં.

Verse 27

प्रवृत्तिः सर्वशास्त्राणां पुराणस्याभवत्ततः । कालेनाग्रहणं दृष्ट्वा पुराणस्य ततो मुनिः

તે પુરાણમાંથી જ સર્વ શાસ્ત્રોની પ્રવૃત્તિ અને વિકાસ થયો. પછી કાળક્રમે પુરાણનું યોગ્ય ગ્રહણ ન થતું જોઈ મુનિએ તેના સંરક્ષણ માટે પ્રયત્ન કર્યો.

Verse 28

व्यासरूपं विभुः कृत्वा संहरेत्स युगे युगे । अष्टलक्षप्रमाणे तु द्वापरे द्वापरे सदा

વಿಭુ પ્રભુ યુગે યુગે વ્યાસરૂપ ધારણ કરીને તેનું સંકલન અને વ્યવસ્થા કરે છે. દરેક દ્વાપરયુગમાં તેનું પ્રમાણ સદા આઠ લાખ (શ્લોક/માત્રા) નક્કી થાય છે.

Verse 29

तदष्टादशधा कृत्वा भूलोकेऽस्मिन् प्रभाष्यते । अद्यापि देवलोके तच्छतकोटिप्रविस्तरम्

તેને અઢાર ભાગોમાં વિભાજિત કરીને આ ભૂલોકમાં તેનું પ્રચાર-પ્રવચન થાય છે. અને આજે પણ દેવલોકમાં તે શતકોટિ વિસ્તૃત રૂપે જ વિરાજે છે.

Verse 30

तथात्र चतुर्लक्षं संक्षेपेण निवेशितम् । पुराणानि दशाष्टौ च साम्प्रतं तदिहोच्यते । नामतस्तानि वक्ष्यामि शृणु त्वमृषिसत्तम

અહીં સંક્ષેપરૂપે ચાર લાખ (શ્લોક-પરિમાણ) સ્થાપિત કરાયું છે. વર્તમાનમાં અહીં અષ્ટાદશ પુરાણોનું ઉપદેશ થાય છે. હવે હું તેમના નામ કહું છું—હે ઋષિશ્રેષ્ઠ, તું સાંભળ.

Verse 31

सर्गश्च प्रतिसर्गश्च वंशो मन्वन्तराणि च । वंशानुचरितं चैव पुराणं पञ्चलक्षणम्

સર્ગ, પ્રતિસર્ગ, વંશ, મન્વંતરો અને વંશાનુચરિત—આ પાંચ લક્ષણોવાળું જ ‘પુરાણ’ કહેવાય છે।

Verse 32

ब्राह्मं पुराणं तत्राद्यं संहितायां विभूषितम् । श्लोकानां दशसाहस्रं नानापुण्यकथायुतम्

તેમામાં પ્રથમ બ્રાહ્મ પુરાણ કહેવાયું છે, જે સંહિતા-રૂપે વિભૂષિત છે. તેમાં દસ હજાર શ્લોકો છે અને અનેક પુણ્યપ્રદ કથાઓથી યુક્ત છે.

Verse 33

पाद्मं च पञ्चपञ्चाशत्सहस्राणि निगद्यते । तृतीयं वैष्णवंनाम त्रयोविंशतिसंख्यया

પાદ્મ પુરાણ પચપન હજાર શ્લોકોનું કહેવાય છે. ત્રીજું ‘વૈષ્ણવ’ નામનું પુરાણ છે, તેની સંખ્યા ત્રેવીસ હજાર (શ્લોક) છે.

Verse 34

चतुर्थं वायुना प्रोक्तं वायवीयमिति स्मृतम् । शिवभक्तिसमायोगाच्छैवं तच्चापराख्यया

ચોથું વાયુ દ્વારા પ્રોક્ત છે, જે ‘વાયવીય’ તરીકે સ્મૃત છે. શિવભક્તિ સાથે સંયોગ હોવાથી તે બીજા નામે ‘શૈવ’ પણ કહેવાય છે.

Verse 35

चतुर्विंशतिसंख्यातं सहस्राणि तु शौनक । चतुर्भिः पर्वभिः प्रोक्तं भविष्यं पञ्चमं तथा

હે શૌનક! આ ગ્રંથનો વિસ્તાર ચોવીસ હજાર શ્લોકોનો કહેવાયો છે. તેમજ પાંચમું ભવિષ્યપુરાણ પણ ચાર પર્વોમાં ઉપદિષ્ટ છે.

Verse 36

चतुर्दशसहस्राणि तथा पञ्च शतानि तत् । मार्कण्डं नवसाहस्रं षष्ठं तत्परिकीर्तितम्

તે પુરાણ ચૌદ હજાર પાંચસો શ્લોકોનું કહેવાયું છે. માર્કંડેયપુરાણ નવ હજાર શ્લોકોનું છે; તે છઠ્ઠું તરીકે પ્રકીર્તિત છે.

Verse 37

आग्नेयं सप्तमं प्रोक्तं सहस्राणि तु षोडश । अष्टमं नारदीयं तु प्रोक्तं वै पञ्चविंशतिः

આગ્નેયપુરાણ સાતમું કહેવાયું છે; તેમાં સોળ હજાર શ્લોકો છે. આઠમું નારદીયપુરાણ પચ્ચીસ હજાર શ્લોકોનું જાહેર કરાયું છે.

Verse 38

नवमं भगवन्नाम भागद्वयविभूषितम् । तदष्टादशसाहस्रं प्रोच्यते ग्रन्थसंख्यया

નવમું ‘ભાગવત’ નામનું પુરાણ છે, જે બે ભાગોથી વિભૂષિત છે. તેની ગ્રંથસંખ્યા અઢાર હજાર શ્લોકો તરીકે કહેવાય છે.

Verse 39

दशमं ब्रह्मवैवर्तं तावत्संख्यमिहोच्यते । लैङ्गमेकादशं ज्ञेयं तथैकादशसंख्यया

દસમું બ્રહ્મવૈવર્તપુરાણ છે; અહીં તેની શ્લોકસંખ્યા પણ એટલી જ કહેવાઈ છે. અગિયારમું લૈંગ (લિંગ) પુરાણ જાણવું, તેની સંખ્યા અગિયાર હજાર શ્લોકો કહેવાઈ છે.

Verse 40

भागद्वयं विरचितं तल्लिङ्गमृषिपुंगव । चतुर्विंशतिसाहस्रं वाराहं द्वादशं विदुः

હે ઋષિપુંગવ! તે લિંગપુરાણ બે ભાગોમાં રચાયેલું છે. વિદ્વાનો વારાહપુરાણને દ્વાદશમું માને છે; તેમાં ચોવીસ હજાર શ્લોકો છે.

Verse 41

विभक्तं सप्तभिः खण्डैः स्कान्दं भाग्यवतां वर । तदेकाशीतिसाहस्रं संख्यया वै निरूपितम्

હે ભાગ્યવંતોમાં શ્રેષ્ઠ! સ્કાન્દપુરાણ સાત ખંડોમાં વિભક્ત છે. તેની પરિમિતિ સંખ્યાથી નિશ્ચિતપણે એક્યાસી હજાર શ્લોક તરીકે નિરૂપિત છે.

Verse 42

ततस्तु वामनं नाम चतुर्दशतमं स्मृतम् । संख्यया दशसाहस्रं प्रोक्तं कुलपते पुरा

ત્યારબાદ ‘વામન’ નામનું પુરાણ ચતુર્દશમું તરીકે સ્મરાય છે. હે કુલપતે! પ્રાચીનકালে તેની સંખ્યા દસ હજાર શ્લોક એમ પ્રોક્ત હતી.

Verse 43

कौर्मं पञ्चदशं प्राहुर्भागद्वयविभूषितम् । दशसप्तसहस्राणि पुरा सांख्यपते कलौ

કૌર્મપુરાણને પંદરમું કહે છે; તે બે ભાગોથી વિભૂષિત છે. હે સાંખ્યપતે! કલિયુગમાં પ્રાચીનકালে તેની પરિમિતિ સત્તર હજાર શ્લોક એમ કહેવાઈ હતી.

Verse 44

मात्स्यं मत्स्येन यत्प्रोक्तं मनवे षोडशं क्रमात् । तच्चतुर्दशसाहस्रं संख्यया वदतां वर

મત્સ્યાવતારે મનુને ઉપદેશેલું માત્સ્યપુરાણ ક્રમથી ষોડશમું છે. હે વક્તાઓમાં શ્રેષ્ઠ! તેની સંખ્યા ચૌદ હજાર શ્લોક છે.

Verse 45

गारुडं सप्तदशमं स्मृतं चैकोनविंशतिः । अष्टादशं तु ब्रह्माण्डं भागद्वयविभूषितम्

ગારુડ પુરાણ સત્તરમું સ્મરિત છે; અને બ્રહ્માંડ પુરાણ અઢારમું, બે ભાગોથી વિભૂષિત છે.

Verse 46

तच्च द्वादशसाहस्रं शतमष्टसमन्वितम् । तथैवोपपुराणानि यानि चोक्तानि वेधसा

તે બ્રહ્માંડ પુરાણ દ્વાદશ સહસ્ર શ્લોકોનું છે અને તેમાં એકસો આઠ પણ જોડાયેલા છે; તેમજ વિધાતા (બ્રહ્મા) દ્વારા કહેલા ઉપપુરાણો પણ છે.

Verse 47

इदं ब्रह्मपुराणस्य सुलभं सौरमुत्तमम् । संहिताद्वयसंयुक्तं पुण्यं शिवकथाश्रयम्

આ ઉત્તમ સૌર (ઉપપુરાણ) બ્રહ્મપુરાણમાં સહેલાઈથી પ્રાપ્ત છે; તે બે સંહિતાઓથી સંયુક્ત, પુણ્યપ્રદ અને શિવકથાઓ પર આધારિત છે.

Verse 48

आद्या सनत्कुमारोक्ता द्वितीया सूर्यभाषिता । सनत्कुमारनाम्ना हि तद्विख्यातं महामुने

પ્રથમ સંહિતા સનત્કુમારે કહી; બીજી સૂર્યે ભાષિત કરી. હે મહામુને, તે ‘સનત્કુમાર’ નામથી જ પ્રસિદ્ધ છે.

Verse 49

द्वितीयं नारसिंहं च पुराणे पाद्मसंज्ञिते । शौकेयं हि तृतीयं तु पुराणे वैष्णवे मतम्

પદ્મપુરાણમાં બીજું (ઉપપુરાણ) ‘નારસિંહ’ છે; અને ત્રીજું ‘શૌકેય’—એવું વૈષ્ણવ પુરાણ-પરંપરામાં માનવામાં આવે છે.

Verse 50

बार्हस्पत्यं चतुर्थं च वायव्यं संमतं सदा । दौर्वाससं पञ्चमं च स्मृतं भागवते सदा

ચોથું બાર્હસ્પત્ય છે અને વાયવ્ય સદા પ્રમાણરૂપે સ્વીકૃત છે. પાંચમું દૌર્વાસસ કહેવાય છે; ભાગવત પરંપરામાં પણ તેનું સતત સ્મરણ થાય છે.

Verse 51

भविष्ये नारदोक्तं च सूरिभिः कथितं पुरा । कापिलं मानवं चैव तथैवोशनसेरितम्

ભવિષ્ય પુરાણમાં તે નારદે કહેલું છે અને પ્રાચીનકાળે ઋષિઓએ વર્ણવેલું છે. તેમ જ કાપિલ, માનવ અને ઉશનસે ઉપદેશેલું પણ ઉલ્લેખિત છે.

Verse 52

ब्रह्माण्डं वारुणं चाथ कालिकाद्वयमेव च । माहेश्वरं तथा साम्बं सौरं सर्वार्थसंचयम्

‘બ્રહ્માંડ’, ‘વારુણ’ અને ‘કાલિકા’ નામનાં બે; તેમજ ‘માહેશ્વર’, ‘સાંબ’, ‘સૌર’ અને ‘સર્વાર્થ-સંચય’—આ નામો જણાવાયા છે.

Verse 53

पाराशरं भागवतं कौर्मं चाष्टादशं क्रमात् । एतान्युपपुराणानि मयोक्तानि यथाक्रमम्

પછી પારાશર, ભાગવત અને કૌર્મ—આ રીતે ક્રમસર અઢાર (પૂર્ણ થાય છે). આ ઉપપુરાણો મેં યથાક્રમે કહ્યાં છે.

Verse 54

पुराणसंहितामेतां यः पठेद्वा शृणोति च । सोऽनन्तपुण्यभागी स्यान्मृतो ब्रह्मपुरं व्रजेत्

જે આ પુરાણ-સંહિતાનું પાઠ કરે છે અથવા તેને સાંભળે છે, તે અનંત પુણ્યનો ભાગી બને છે; અને મૃત્યુ પછી બ્રહ્મલોકને પામે છે.