अनरण्यसुता–पिप्पलादचरितम् / The Episode of Anaraṇya’s Daughter and Sage Pippalāda

Verse 1

नारद उवाच । अनरण्यस्य चरितं सुतादानसमन्वितम् । श्रुत्वा गिरिवरस्तात किं चकार च तद्वद

નારદ બોલ્યા—હે પ્રિય! અનરણ્યનું ચરિત્ર, પુત્રદાન સહિત, સાંભળીને તે શ્રેષ્ઠ પર્વત (હિમાલય) પછી શું કર્યુ? કૃપા કરીને તે પણ કહો.

Verse 2

ब्रह्मोवाच । अनरण्यस्य चरितं कन्यादानसमन्वितम् । श्रुत्वा पप्रच्छ शैलेशो वसिष्ठं साञ्जलिः पुनः

બ્રહ્મા બોલ્યા—અનરણ્યનું ચરિત્ર, કન્યાદાન સહિત, સાંભળીને શૈલેશ (હિમાલય) એ ફરી અંજલિ બાંધી વશિષ્ઠને પ્રશ્ન કર્યો.

Verse 3

शैलेश उवाच । वसिष्ठ मुनिशार्दूल ब्रह्मपुत्र कृपानिधे । अनरण्यचरित्रन्ते कथितं परमाद्भुतम्

શૈલેશ બોલ્યા—હે વસિષ્ઠ, મુનિશાર્દૂલ, બ્રહ્મપુત્ર, કૃપાનિધે! તમે મને અનરણ્યનું પરમ અદ્ભુત ચરિત્ર કહી સંભળાવ્યું।

Verse 4

अनरण्यसुता यस्मात् पिप्पलादं मुनिं पतिम् । सम्प्राप्य किमकार्षीत्सा तच्चरित्रं मुदावहम्

અનરણ્યની પુત્રીને જ્યારે મુનિ પિપ્પલાદ પતિરૂપે પ્રાપ્ત થયા, ત્યારે તેણે પછી શું કર્યું? આનંદ આપનારું તે મંગલ ચરિત્ર (હવે) કહેવા યોગ્ય છે।

Verse 5

वसि । पिप्पलादो मुनिवरो वयसा जर्जरोधिकः । गत्वा निजाश्रमं नार्याऽनरण्यसुतया तया

હે વસિ! વયથી અત્યંત જર્જર થયેલા મુનિવર પિપ્પલાદ તે સ્ત્રી—અનરણ્યની પુત્રી—સાથે પોતાના આશ્રમમાં ગયા।

Verse 6

उवास तत्र सुप्रीत्या तपस्वी नातिलम्पटः । तत्रारण्ये गिरिवर स नित्यं निजधर्मकृत्

હે ગિરિવર! તે તપસ્વી, વિષયાસક્ત ન હતો; ત્યાં આનંદથી વસ્યો. તે અરણ્યમાં તે નિત્ય પોતાના ધર્મનું પાલન કરતો રહ્યો।

Verse 7

अथानरण्यकन्या सा सिषेवे भक्तितो मुनिम् । कर्मणा मनसा वाचा लक्ष्मीनारायणं यथा

પછી તે અરણ્યકન્યાએ ભક્તિથી મુનિની સેવા કરી—કર્મથી, મનથી અને વાણીથી—જેમ લક્ષ્મી નારાયણની સેવા કરે છે।

Verse 8

एकदा स्वर्णदीं स्नातुं गच्छन्तीं सुस्मितां च ताम् । ददर्श पथि धर्मश्च मायया वृषरूपधृक्

એક વખત તે સુસ્મિત સાથે સ્વર્ણદીમાં સ્નાન કરવા જઈ રહી હતી. માર્ગમાં ધર્મે માયાબળથી વૃષરૂપ ધારણ કરીને તેને જોયી.

Verse 9

चारुरत्नरथस्थश्च नानालं कारभूषितः । नवीनयौवनश्श्रीमान्कामदेवसभप्रभः

તે સુંદર રત્નજડિત રથ પર સ્થિત હતો અને અનેક આભૂષણોથી શોભિત હતો. નવીન યુવનથી તેજસ્વી, શ્રીસમૃદ્ધ, તે કામદેવની સભા સમાન પ્રભામય જણાતો હતો.

Verse 10

दृष्ट्वा तां सुन्दरीं पद्मामुवाच स वृषो विभुः । विज्ञातुं भावमन्तःस्थं तस्याश्च मुनियोषितः

તે સુંદરિ પદ્માને જોઈ સર્વશક્તિમાન વૃષધ્વજ નંદીએ કહ્યું—તે મુનિની પત્ની હતી; તેના હૃદયમાં છુપાયેલ ભાવ જાણવાની ઇચ્છાથી।

Verse 11

धर्म उवाच । अयि सुन्दरि लक्ष्मीर्वै राजयोग्ये मनोहरे । अतीव यौवनस्थे च कामिनि स्थिरयौवने

ધર્મ બોલ્યા—હે સુંદરિ, લક્ષ્મીસ્વરૂપિણી, રાજયોગ્ય મનોહરી! હે પ્રિયે, પરિપૂર્ણ યૌવનમાં સ્થિત, અને સ્થિર, અક્ષય યૌવનવાળી।

Verse 12

जरातुरस्य वृद्धस्य पिप्पलादस्य वै मुनेः । सत्यं वदामि तन्वंगि समीपे नैव राजसे

હે તન્વંગિ, હું સત્ય કહું છું—જરાથી પીડિત વૃદ્ધ મુનિ પિપ્પલાદના સાન્નિધ્યમાં તું રાજસી તેજથી ઝળહળતી નથી।

Verse 13

विप्रं तपस्सु निरतं निर्घृणं मरणोन्मुखम् । त्वक्त्वा मां पश्य राजेन्द्रं रतिशूरं स्मरातुरम्

હે રાજેન્દ્ર! મને છોડીને તે બ્રાહ્મણને જો—તપસ્યામાં લીન, નિર્દય અને મરણમુખી; તે સ્મરાતુર, રતિનો શૂરવીર સમો દેખાય છે।

Verse 14

प्राप्नोति सुन्दरी पुण्यात्सौन्दर्य्यं पूर्वजन्मनः । सफलं तद्भवेत्सर्वं रसिकालिंगनेन च

તે પુણ્યના પ્રભાવથી તે સુન્દરી પૂર્વજન્મે કમાયેલું સૌંદર્ય પ્રાપ્ત કરે છે; અને રસિક પ્રિયના પ્રેમાલિંગનથી તે સર્વે પૂર્ણ ફળે છે।

Verse 15

सहस्रसुन्दरीकान्तं कामशास्त्रविशारदम् । किंकरं कुरु मां कान्ते सम्परित्यज्य तं पतिम्

હે કાંતે! તે પતિને ત્યજીને મને તારો કિંકર કર—હું સહસ્ર સુન્દરીઓનો પ્રિય અને કામશાસ્ત્રમાં વિશારદ છું।

Verse 16

निर्जने कानने रम्ये शैले शैले नदीतटे । विहरस्व मया सार्द्धं जन्मेदं सफलं कुरु

નિર્જન રમ્ય વનમાં, પર્વતોની ઢાળે ઢાળે અને નદીકાંઠે મારી સાથે વિહાર કર; આ જન્મને સફળ કર।

Verse 17

वसिष्ठ उवाच । इत्येवमुक्तवन्तं सा स्वरथादवरुह्य च । ग्रहीतुमुत्सुकं हस्ते तमुवाच पतिव्रता

વસિષ્ઠ બોલ્યા—એ રીતે કહેનાર તેને ઉદ્દેશીને તે પતિવ્રતા પોતાના રથ પરથી ઉતરી અને હાથ પકડવા ઉત્સુક થઈ તેને બોલી।

Verse 18

पद्मो वाच । गच्छ दूरं गच्छ दूरं पापिष्ठस्त्वं नराधिप । मां चेत्पश्यसि कामेन सद्यो नष्टो भविष्यसि

પદ્માએ કહ્યું: દૂર ચાલ્યો જા, દૂર ચાલ્યો જા, હે પાપી રાજા. જો તું મને કામવાસનાની દ્રષ્ટિએ જોશે, તો તું તરત જ નષ્ટ થઈ જશે.

Verse 19

पिप्पलादं मुनि श्रेष्ठं तपसा पूतविग्रहम् । त्यक्त्वा कथं भजेयं त्वां स्त्रीजितं रतिलम्पटम्

તપસ્યાથી પવિત્ર શરીરવાળા મુનિશ્રેષ્ઠ પિપ્પલાદને છોડીને, હું તારા જેવા સ્ત્રીને વશ થયેલા અને રતિ-લંપટની સેવા કેવી રીતે કરી શકું?

Verse 20

स्त्रीजितस्पर्शमात्रेण सर्वं पुण्यं प्रणश्यति । स्त्रीजितः परपापी च तद्दर्शनमघावहम्

સ્ત્રીકામમાં પરાજિત થયેલા પુરુષના માત્ર સ્પર્શથી જ સંચિત પુણ્ય નાશ પામે છે. તે પરજન માટે મહાપાપી બને છે અને તેનું દર્શન પણ પાપાવહ માનવામાં આવે છે.

Verse 21

सत्क्रियो ह्यशुचिर्नित्यं स पुमान् यः स्त्रिया जितः । निन्दन्ति पितरो देवा मान वास्सकलाश्च तम्

બાહ્ય રીતે સદ્ક્રિયા કરતો હોવા છતાં જે પુરુષ સ્ત્રીના વશમાં પરાજિત છે, તે સદા અશુચિ રહે છે. પિતૃઓ, દેવો અને સર્વ માનવો તેની નિંદા કરે છે.

Verse 22

तस्य किं ज्ञान सुतपो जपहोमप्रपूजनैः । विद्यया दानतः किम्वा स्त्रीभिर्यस्य मनो हृतम्

જેનું મન સ્ત્રીઓ પ્રત્યેની આસક્તિથી હરી લેવાયું છે, તેને જ્ઞાન, કઠોર તપ, જપ, હોમ અને મહાપૂજા શા માટે? જ્યારે આંતરિક ચેતના વિષયમોહથી લૂંટાઈ ગઈ હોય, ત્યારે વિદ્યા અને દાન પણ શું ફળ આપે?

Verse 23

मातरं मां स्त्रियो भावं कृत्वा येन ब्रवीषि ह । भविष्यति क्षयस्तेन कालेन मम शापतः

તમે મને સ્ત્રીભાવમાં માની ‘માતા’ કહી સંબોધ્યા; તેથી મારા શાપથી સમય આવતાં તમારો ક્ષય અને વિનાશ થશે।

Verse 24

वसिष्ठ उवाच । श्रुत्वा धर्मस्सतीशापं नृप मूर्तिं विहाय च । धृत्वा स्वमूर्तिं देवेशः कम्पमान उवाच सः

વસિષ્ઠ બોલ્યા—હે રાજન! ધર્મ પર સતીનો શાપ સાંભળી દેવેશએ તે ધારણ કરેલું રૂપ ત્યજી દીધું. પછી પોતાનું સ્વરૂપ ધારણ કરીને, કંપતો કંપતો તે બોલ્યો।

Verse 25

धर्म उवाच । मातर्जानीहि मां धर्मं ज्ञानिनाञ्च गुरो र्गुरुम् । परस्त्रीमातृबुद्धिश्च कुव्वर्न्तं सततं सति

ધર્મે કહ્યું—માતા, મને ધર્મ તરીકે જાણો; હું જ્ઞાનીજનનો આચાર્ય, ગુરુઓનો પણ ગુરુ છું. હે સતી, પરસ્ત્રીને હું સદા માતૃબુદ્ધિથી જ માનું છું.

Verse 26

अहं तवान्तरं ज्ञातुमागतस्तव सन्निधिम् । तवाहञ्च मनो जाने तथापि विधिनोदितः

તમારા અંતરનું રહસ્ય જાણવા હું તમારા સન્નિધિ આવ્યો છું. તમારું મન હું જાણું છું; છતાં પણ વિધિના આદેશથી પ્રેરાઈને હું બોલી ને પૂછું છું.

Verse 27

कृतं मे दमनं साध्वि न विरुद्धं यथोचितम् । शास्तिः समुत्पथस्थानामीश्वरेण विनिर्मिता

હે સાધ્વી, તું જે મારું દમન કર્યું તે ન તો અયોગ્ય છે ન યથોચિતના વિરોધમાં. કારણ કે કુમાર્ગે ઊભેલા માટે શાસ્તિ સ્વયં ઈશ્વરે જ રચી છે.

Verse 28

स्वयं प्रदाता सर्वेभ्यः सुखदुःखवरान्क्षमः । सम्पदं विपदं यो हि नमस्तस्मै शिवाय हि

જે સ્વયં સર્વને દાતા છે, જે સુખ-દુઃખરૂપ વર આપવા સમર્થ છે, અને જે સાચે સંપત્તિ તથા વિપત્તિ વહેંચે છે—તે શિવને નમસ્કાર।

Verse 29

शत्रुं मित्रं सम्विधातुं प्रीतिञ्च कलहं क्षमः । स्रष्टुं नष्टुं च यस्सृष्टिं नमस्तस्मै शिवाय हि

જે શત્રુને મિત્ર બનાવી શકે છે, જે પ્રેમ અને કલહ બંને ઉત્પન્ન કરી શકે છે, અને સૃષ્ટિના સ્વામી બની જગતનું સર્જન તથા લય કરી શકે છે—તે શિવને નમસ્કાર।

Verse 30

येन शुक्लीकृतं क्षीरं जले शैत्यं कृतम्पुरा । दाहीकृतो हुता शश्च नमस्तस्मै शिवाय हि

જેનાથી દૂધ શ્વેત બન્યું, જેને કારણે પ્રાચીનકાળે જળમાં શીતળતા આવી, અને જેને કારણે હુતાશન અગ્નિ દાહશક્તિથી પ્રજ્વલિત થયો—તે શિવને નમસ્કાર।

Verse 31

प्रकृतिर्निर्मिता येन तप्त्वाति महदादितः । ब्रह्मविष्णुमहेशाद्या नमस्तस्मै शिवाय हि

જેનાથી પ્રકૃતિ રચાઈ, જેના તપના મહાતાપથી મહત્તત્વ આદિ પ્રગટ થયું, અને જેના પરથી બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, મહેશ વગેરે દિવ્ય શક્તિઓ ઉત્પન્ન થાય છે—તે મંગલમય શિવને નમસ્કાર।

Verse 32

ब्रह्मोवाचः । इत्युक्त्वा पुरतस्तस्यास्तस्थौ धर्मो जगद्गुरुः । किञ्चिन्नोवाच चकितस्तत्पातिव्रत्य तोषितः

બ્રહ્માએ કહ્યું—આવું કહી જગદગુરુ ધર્મ તેના સમક્ષ ઊભા રહ્યા. તેના પાતિવ્રત્યથી પ્રસન્ન અને આશ્ચર્યચકિત થઈ તેમણે આગળ કંઈ પણ ન કહ્યું.

Verse 33

पद्मापि नृपकन्या सा पिप्पलादप्रिसा तदा । साध्वी तं धर्ममाज्ञाय विस्मितोवाच पर्वत

ત્યારે પિપ્પલાદને પ્રિય એવી રાજકન્યા પદ્મા, સાધ્વી બની ધર્મમાર્ગને યથાર્થ જાણી આશ્ચર્યચકિત થઈ; ત્યારબાદ પર્વતે પણ વિસ્મયથી કહ્યું।

Verse 34

पद्मोवाच । त्वमेव धर्म सर्वेषां साक्षी निखिलकर्मणाम् । कथं मनो मे विज्ञातुं विडम्बयसि मां विभो

પદ્માએ કહ્યું—તમે જ ધર્મ છો, સર્વ જીવોના અંતઃસાક્ષી અને સર્વ કર્મોના સર્વદર્શી. હે વિભો, મારા મનને ન જાણતા હોવાનો ઢોંગ કરીને તમે મને કેમ ચેડો છો?

Verse 35

यत्तत्सर्वं कृतं ब्रह्मन् नापराधो बभूव मे । त्वञ्च शप्तो मयाऽज्ञानात्स्त्रीस्वभा वाद्वृथा वृष

હે બ્રહ્મન, જે કંઈ બન્યું તેમાં મારો કોઈ અપરાધ નહોતો. હે વૃષધ્વજ, સ્ત્રીસ્વભાવની ઉતાવળથી અજ્ઞાનવશ મેં તમને નિષ્ફળ રીતે શાપ આપ્યો।

Verse 36

का व्यवस्था भवेत्तस्य चिन्तयामीति साम्प्रतम् । चित्ते स्फुरतु सा बुद्धिर्यया शं संल्लभामि वै

હવે હું વિચારું છું—તેમને પ્રાપ્ત કરવા કઈ સાધના-વ્યવસ્થા હોવી જોઈએ? મારા હૃદયમાં એ જ વિવેકબુદ્ધિ ઝળહળે, જેના દ્વારા હું ખરેખર કલ્યાણદાતા શિવને પ્રાપ્ત કરું।

Verse 37

आकाशोसौ दिशस्सर्वा यदि नश्यन्तु वायवः । तथापि साध्वीशापस्तु न नश्यति कदाचन

આકાશ, સર્વ દિશાઓ અને પવન પણ નાશ પામે તો પણ, સાધ્વી-ધર્મનિષ્ઠ સ્ત્રીનો ઉચ્ચારેલો શાપ ક્યારેય નાશ પામતો નથી।

Verse 38

सत्ये पूर्णश्चतुष्पादः पौर्ण मास्यां यथा शशी । विराजसे देवराज सर्वकालं दिवानिशम्

સત્યયુગમાં તમે પૂર્ણ, ચતુષ્પાદે સ્થિર છો—પૌર્ણિમાના ચંદ્ર સમાન. હે દેવરાજ, તમે દિવસ-રાત સર્વકાળ તેજથી વિરાજો છો.

Verse 39

त्वञ्च नष्टो भवसि चेत्सृष्टिनाशो भवेत्तदा । इति कर्तव्यतामूढा वृथापि च वदाम्यहम्

જો તમે નષ્ટ થાઓ, તો સૃષ્ટિનો નાશ થઈ જાય. ‘શું કર્તવ્ય છે’ એવા મોહથી હું, ભલે વ્યર્થ હોય, આ કહું છું.

Verse 40

पादक्षयश्च भविता त्रेतायां च सुरोत्तम । पादोपरे द्वापरे च तृतीयोऽपि कलौ विभो

હે સૂરોત્તમ, ત્રેતાયુગમાં એક પાદનો ક્ષય થશે. દ્વાપરમાં બીજો પાદ પણ ઘટશે; અને કલિયુગમાં, હે વિભો, ત્રીજો પાદ પણ ક્ષીણ થશે.

Verse 41

कलिशेषेऽखिलाश्छिन्ना भविष्यन्ति तवांघ्रयः । पुनस्सत्ये समायाते परिपूर्णो भविष्यसि

કલિયુગના અંતે તમારા સર્વ અંગો છેદાઈ જશે. પરંતુ સત્યયુગ ફરી આવે ત્યારે તમે ફરી પરિપૂર્ણ બનશો.

Verse 42

सत्ये सर्वव्यापकस्त्वं तदन्येषु च कु त्रचित् । युगव्यवस्थया स त्वं भविष्यसि तथा तथा

સત્યયુગમાં તું સર્વવ્યાપક છે; પરંતુ અન્ય યુગોમાં તું ક્યાંક ક્યાંક વિશેષ રીતે જ અનુભવાય છે. યુગવ્યવસ્થા મુજબ તું તેમ તેમ પ્રગટ થતો રહેશે.

Verse 43

इत्येवं वचनं सत्यं ममास्तु सुखदं तव । याम्यहं पतिसेवायै गच्छ त्वं स्वगृहं विभो

એમ જ થાઓ—આ વચન સત્ય થાઓ; તારા માટે તે મંગલમય અને સુખદ થાઓ. હું હવે પતિસેવા માટે જાઉં છું; હે વિભો, તું તારા ગૃહે જા.

Verse 44

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्यास्सन्तुष्टोभूद्वृषस्स वै । तदेवंवादिनीं साध्वीमुवाच विधिनन्दन

બ્રહ્માએ કહ્યું—તેણાં વચનો સાંભળી તે વૃષરૂપ ધર્મ અત્યંત પ્રસન્ન થયો. ત્યારબાદ વિધાતાનો પુત્ર બ્રહ્મા, એમ બોલનારી તે સાધ્વીને પ્રતિઉત્તર આપ્યો.

Verse 45

धर्म उवाच । धन्यासि पतिभक्तासि स्वस्ति तेस्तु पतिव्रते । वरं गृहाण त्वत्स्वामी त्वत्परित्राणकारणात्

ધર્મે કહ્યું—તું ધન્ય છે, પતિભક્ત છે; હે પતિવ્રતા, તને મંગળ થાઓ. વર ગ્રહણ કર, કારણ કે તારો સ્વામી જ તારા પરિત્રાણનું કારણ બન્યો છે.

Verse 46

युवा भवतु ते भर्ता रतिशूरश्च धार्मिकः । रूपवान् गुणवान्वाग्मी संततस्थिरयौवनः

તારો પતિ સદા યુવાન રહે—રતિમાં શૂર અને ધર્મમાં સ્થિર. તે રૂપવાન, ગુણવાન, વાક્ચાતુર્યવાળો અને અખંડ સ્થિર યુવનથી યુક્ત રહે.

Verse 47

चिरञ्जीवी स भवतु मार्कण्डेयात्प रश्शुभे । कुबेराद्धनवांश्चैव शक्रादैश्वर्य्यवानपि

હે શુભે, તે માર્કંડેયની જેમ ચિરંજીવી થાઓ; કુબેરની જેમ ધનવાન થાઓ; અને શક્ર (ઇન્દ્ર)ની જેમ ઐશ્વર્ય તથા અધિપત્યથી યુક્ત પણ થાઓ।

Verse 48

शिवभक्तो हरिसमस्सिद्धस्तु कपिलात्परः । बुद्ध्या बृहस्पतिसमस्समत्वेन विधेस्समः

શિવભક્ત હરી (વિષ્ણુ) સમાન સિદ્ધ બને છે, કપિલથી પણ પર; બુદ્ધિમાં બૃહસ્પતિ સમાન અને સમત્વમાં વિધિ (બ્રહ્મા) સમાન બને છે।

Verse 49

स्वामिसौभाग्यसंयुक्ता भव त्वं जीवनावधि । तथा च सुभगे देवि त्वं भव स्थिरयौवना

તું સ્વામીના સૌભાગ્યથી યુક્ત રહી જીવનના અંત સુધી રહે. તેમજ હે સુભગે દેવી, તું સ્થિર અને અક્ષય યૌવનવતી રહે।

Verse 50

माता त्वं दशपुत्राणां गुणिनां चिरजीविनाम् । स्वभर्तुरधिकानां च भविष्यसि न संशयः

તું નિશ્ચયે દસ પુત્રોની માતા બનશે—ગુણવાન અને ચિરંજીવી—અને તેઓ પોતાના પતિથી પણ ઉત્તમ થશે; તેમાં શંકા નથી।

Verse 51

गृहा भवन्तु ते साध्वि सर्वसम्पत्सम न्विताः । प्रकाशमन्तस्सततं कुबेरभवनाधिकाः

હે સાધ્વી, તારા ગૃહો સર્વ સંપત્તિથી સમન્વિત થાઓ; તેમાં આંતરિક પ્રકાશ સદા પ્રગટ રહે—કુબેરના ભવનોથી પણ અધિક શોભાયમાન થાઓ।

Verse 52

वसिष्ठ उवाच । इत्येवमुक्ता सन्तस्थौ धर्मस्स गिरिसत्तम । सा तं प्रदक्षिणीकृत्य प्रणम्य स्वगृहं ययौ

વસિષ્ઠે કહ્યું—હે ગિરિશ્રેષ્ઠ! આ રીતે ઉપદેશ પામી ધર્મ ત્યાં જ સ્થિર રહ્યો. તેણીએ તેની પ્રદક્ષિણા કરી, પ્રણામ કરીને પોતાના ગૃહે ગઈ.

Verse 53

धर्मस्तथाशिषो दत्वा जगाम निजमन्दिरम् । प्रशशंस च तां प्रात्या पद्मां संसदि संसदि

ધર્મે તેમ જ આશીર્વાદ આપી પોતાના મંદિરે પ્રસ્થાન કર્યું. પરત આવી તે દરેક સભામાં પદ્માની વારંવાર પ્રશંસા કરતો રહ્યો.

Verse 54

सा रेमे स्वामिना सार्द्धं यूना रहसि सन्ततम् । पश्चाद्बभूवुऽस्सत्पुत्रास्तद्भर्तुरधिका गुणैः

તે પોતાના યુવાન સ્વામી સાથે એકાંતમાં સતત આનંદથી રમતી રહી. પછી ઉત્તમ પુત્રો જન્મ્યા, જે ગુણોમાં પિતાથી પણ અધિક હતા.

Verse 55

बभूव सकला सम्पद्दम्पत्योः सुखवर्द्धिनी । सर्वानन्दवृद्धिकरी परत्रेह च शर्मणे

તે દંપતિ માટે સર્વ સંપત્તિ પ્રગટ થઈ, જે તેમના સુખને વધારનાર હતી. તે ઇહલોક અને પરલોક—બન્નેમાં આનંદ વધારી શાંતિ અને કલ્યાણ આપનાર બની.

Verse 56

शैलेन्द्र कथितं सर्वमितिहासं पुरातनम् । दम्पत्योश्च तयोः प्रीत्या श्रुतं ते परमादरात्

હે શૈલેન્દ્ર! આ સર્વ પ્રાચીન ઇતિહાસ કહેવાયો. પરસ્પર પ્રીતિ ધરાવતા તે દંપતિની કથા તું પરમ આદરથી સાંભળી છે.

Verse 57

बुद्ध्वा तत्त्वं सुतां देहि पार्वतीमीश्वराय च । कुरुषं त्यज शैलेन्द्र मेनया स्वस्त्रिया सह

તત્ત્વ સમજીને તારી પુત્રી પાર્વતીને ઈશ્વર શિવને અર્પણ કર. હે શૈલેન્દ્ર! મેના પત્ની સહિત આ કઠોરતા ત્યજી દયાળુ બન।

Verse 58

सप्ताहे समतीते तु दुर्लभेति शुभे क्षणे । लग्नाधिपे च लग्नस्थे चन्द्रेस्वत्नयान्विते

એક સપ્તાહ વીતી ગયા પછી, તે દુર્લભ અને શુભ ક્ષણે—જ્યારે લગ્નાધિપતિ લગ્નમાં સ્થિત હતો અને ચંદ્રમા પોતાના સ્વસંતાન-સંબંધથી યુક્ત હતો—ત્યારે નિયત ઘટના બની।

Verse 59

मुदिते रोहिणीयुक्ते विशुद्धे चन्द्रतारके । मार्गमासे चन्द्रवारे सर्वदोषविवर्जिते

જ્યારે ચંદ્રમા પ્રસન્ન થઈ રોહિણી સાથે યુક્ત હોય, ચંદ્ર-નક્ષત્ર વિશુદ્ધ અને તેજસ્વી હોય, અને માર્ગશીર્ષ માસમાં સોમવાર આવે—ત્યારે એવો સમય સર્વદોષવિવર્જિત કહેવાય છે।

Verse 60

सर्वसद्ग्रहसंसृष्टऽसद्ग्रहदृष्टिवर्जिते । सदपत्यप्रदे जीवे पतिसौभाग्यदायिनि

હે જીવંત દેવી! તું સર્વ શુભ ગ્રહપ્રભાવોથી રચાયેલી છે અને અશુભ ગ્રહદૃષ્ટિથી રહિત છે; તું સદપુત્રપ્રદા છે અને પતિસૌભાગ્ય તથા દાંપત્યમંગળ આપનારી છે।

Verse 61

जगदम्बां जगत्पित्रे मूलप्रकृतिमीश्वरीम् । कन्यां प्रदाय गिरिजां कृती त्वं भव पर्वत

હે પર્વત (હિમાલય)! જગદંબા, ઈશ્વરી, મૂળપ્રકૃતિ—એવી તારી કન્યા ગિરિજાને જગત્પિતા (શિવ)ને અર્પણ કરીને તું કૃતાર્થ અને ધન્ય બનશે।

Verse 62

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा मुनिशार्दूलो वसिष्ठो ज्ञानिसत्तमः । विरराम शिवं स्मृत्वा नानालीलाकरं प्रभुम्

બ્રહ્માએ કહ્યું—આમ કહીને મુનિશાર્દૂલ વસિષ્ઠ, જ્ઞાનીઓમાં શ્રેષ્ઠ, અનેક દિવ્ય લીલાઓ કરનાર પરમ પ્રભુ શ્રીશિવનું સ્મરણ કરીને મૌન થયા।